قطعنامه شورای امنیت صرفا یک کاغذ پاره تشریفاتی نیست

اساس ورود ایران به فصل هفتم منشور ملل متحد این مساله را القا می کند که فعالیت هسته ای ایران تهدیدی برای صلح و امنیت جهانی است و این موضوع خطر بسیار بزرگی را با خود حمل می کند .

قطعنامه 1737 شورای امنیت به نحوی تنظیم شده که باب تفسیرهای موسعی را باز گذاشته و بر این اساس سخت گیری های بسیار، بیش از آنچه ظاهر قطعنامه نشان می‌دهد در مورد ایران اجرا خواهد شد.
بر خلاف بسیاری اظهار نظر هایی که این روز ها در مطبوعات می بینم این قطعنامه را بسیار جدی و یکی از مهمترین ، فنی ترین و پیچیده ترین قطعنامه های شورای امنیت می دانم .

این قطعنامه به نحوی تنظیم شده است که باب تفسیر های وسیع را باز گذاشته است بر این اساس سخت گیری هایی بسیار بیشتر از آنچه ظاهر قطعنامه نشان می دهد اجرا خواهد شد .

بند 3 قطعنامه شورای امنیت همه کشور ها را موظف می کند که اقدامات لازم به منظور ممانعت از عرضه، فروش یا انتقال مستقیم یا غیرمستقیم از سرزمینشان یا بوسیله اتباعشان، یا با استفاده از کشتی ها و هواپیماهای تحت پرچمشان و یا استفاده و بکارگیری در راستای منافع ایران - اعم از اینکه منشاء آن در قلمروشان بوده یا نباشد - نسبت به کلیه اقلام، مواد، تجهیزات، کالاها و فناوری که می تواند به فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی، بازفرآوی یا آب سنگین ایران، یا به توسعه سیستم‌های پرتاب سلاح هسته‌ای کمک نماید را به عمل آورند و در بند 5 کشور ها را ملزم می نماید که در خصوص عدم انحراف از این دستور تضمین بدهند و هر گونه موارد مشکوک به مشمولیت این بند را ظرف 10 روز به کمیته تحریم در شورای امنیت گزارش نمایند.

در قطعنامه از مواد و تجهیزات پزشکی و کشاورزی نیزبه عنوان موارد مشکوکی نام برده شده است که باید کشور صادر کننده در خصوص عدم استفاده غیر صلح آمیز از آنها در ایران تضمین دهد یاد آور شد : این شرایط دست شورای امنیت و بسیاری از کشور ها را برای صادرات گزینشی به ایران واعمال فشار اقتصادی باز خواهد گذاشت ضمن اینکه بسیاری از کشور ها را از انعقاد قرار داد های تازه به بهانه درد سر ساز بودن منصرف خواهد کرد .

تشکیل کمیته تحریم در شورای امنیت بسیار نادر و حائز اهمیت است و نشان از فعالیت جدی صادر کنندگان قطعنامه برای پیگیری مفاد آن دارد

تشکیل کمیته تحریم با هدف پیگیری نحوه اجرا وتشخیص موارد تحریم تحت این قطعنامه است. تشکیل چنین کمیته ای در شورای امنیت بسیار نادر و حائز اهمیت است و نشان از فعالیت جدی صادر کنندگان قطعنامه برای پیگیری مفاد آن دارد .
این نشان می دهد که قطعنامه شورای امنیت صرفا یک کاغذ پاره تشریفاتی نیست.

بند 10 این قطعنامه 25 بندی تاکید دارد همه کشور ها موظفند نسبت به ورود افراد مورد اشاره در پیوست این قطعنامه و دیگر افرادی که به تشخیص شورای امنیت یا کمیته در فعالیتهای هسته ای حساس به اشاعه و یا توسعه سیستمهای پرتاب سلاح هسته‌ای ایران دخیل هستند، یا مستقیما با آن ارتباط دارند و یا از آن حمایت می‌کنند، از جمله از طریق مشارکت در خرید اقلام ،‌کالاها، تجهیزات ، مواد و فناوری ممنوعه به خاکشان و یا عبور آنها از خاکشان به طور جدی مراقبت نمایند و آن را به کمیته تحریم اطلاع دهند.

دامنه افراد درگیر یا حمایت کننده از برنامه هسته ای و موشکی ایران با توجه به جایگاه و ترکیب احتمالی کمیته تحریم می تواند بسیار گسترده و درد سر آفرین باشد. این کمیته می تواند با استناد به این قطعنامه و قطعنامه 1540 در خصوص مقابله با قاچاق کالاها و مبارزه با تروریسم هسته ای محدودیت های بسیار زیادی را برای ایران ایجاد کند .

فهرست افراد و سازمانها و نهاد های مرتبط با برنامه هسته ای ایران که در پیوست قطعنامه امده است بسیار گسترده است و می تواند محدودیت های زیادی را برای صنایع کشور ایجاد کند.

مهلت 60 روزه این قطعنامه می تواند ایران را به سوی قطعنامه های سخت تر بکشاند هر چند آنقدر راه تفسیر قطعنامه باز است که بدون قطعنامه جدید نیز می توانند فشار های زیادی به ایران بیاورند.

با توجه به خلا بسیار بزرگی که در ساختار جامعه جهانی وجود دارد ، قطعنامه های شورای امنیت غیر قابل تجدید نظر است ، هیچ نهادی در سطح جهان قدرت بازنگری در آن را ندارد و تنها خود شورای امنیت می تواند به اعتراضات احتمالی رسیدگی کند .
در بند 3 منشور ملل متحد و حکم دیوان بین المللی دادگستری آمده، مصوبات شورای امنیت از قوانین حقوق بین الملل و تهعدات دوجانبه و چند جانبه کشور ها قویتر است و در صورت مغایرت یک قطعنامه با حقوق و تعهدات بین المللی ، این قطعنامه است که باید اجرا شود .

با توجه به اهمیت این قطعنامه و اتفاق نظر و حساسیت اعضای دائم شورای امنیت نسبت به آن ، همه کشور ها تلاش خواهند کرد نسبت به آن پایبند باشند و در صورت عدم پایبندی تنبیهات معمول از قبیل تعلیق عضویت یا اقداماتی چون تهدید به کاهش سطح مناسبات سیاسی و اقتصادی در مورد این کشور ها محتمل است .

عليرغم تاکید آژانس بر صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای ایران و احتمال امکان اتخاذ تدابیر تند تر در آینده نزدیک وجود دارد، زيرا نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی برای شورای امنیت صرفا نظری مشورتی و کارشناسی است و تصمیم گیر اصلی 5 عضو اصلی شورای امنیت هستند .

اساس ورود ایران به فصل هفتم منشور ملل متحد این مساله را القا می کند که فعالیت هسته ای ایران تهدیدی برای صلح و امنیت جهانی است و این موضوع خطر بسیار بزرگی را با خود حمل می کند .

شورای امنیت یک نهاد سیاسی است و نه یک مرجع حقوقی یا قضایی، بر این اساس صرفا طبق ملاحظات سیاسی تصمیم می گیرد و نه طبق نظریات حقوقی و کارشناسی .

تشکیل کمیته ای مرکب از دیپلمات ها و حقوق دانان قوی کشور برای تفسیرسریع قطعنامه ضروری است و باید از پیش هر گونه احتمال برخورد با ایران را پیش بینی نماییم .
منبع: مهر