استقبال خونين از بی نظير بوتو


سيامک سلطانی


روز ۱۸ اکتبر، پس از هشت سال تبعيد اجباری، بی نظير بوتو، نخست وزير سابق پاکستان، به کشورش بازگشت. از اوائل ماه ژانويه سال جاری بود که هيئتی ازجانب دولت پاکستان، مذاکرات پيرامون تدارک اين بازگشت را با وی آغاز نمود. واضح است که اقدام به آغاز مذاکرات پيرامون مهيا سازی امکان بازگشت بی نظير بوتو، از جانب مقامات پاکستان، تصميمی بود که شرايط داخلی و نيز فشار خارجی در اتخاذ آن نقش اصلی را برعهده داشتند. نقطه پايان تدارک روند بازگشت نيز اعلاميه ای بود که دراسلام آباد، انتشار يافت و بيانيه تفاهم ملی نام گرفت، براساس اين بيانيه، همه کسانی که از سال ۱۹۸۸ تا سال ۱۹۹۹ درمقام های دولتی قرار داشته اند، مورد عفو عمومی قرار می گيرند.( منبع: www.vremya.ru تاريخ ۱۹ اکتبر) اين به معنای تامين امنيت قضايی بی نظير بوتو و چراغ سبز حکومت برای بازگشت وی بود؛ متعاقب انتشار بيانيه بود که بی نظير بوتو، سياست تحريم انتخابات رياست جمهوری ازجانب حزب مطبوع وی، حزب مردم پاکستان را منتفی اعلام نمود و مرحله تدارک اجرايی اين بازگشت، آغاز گرديد. در مقالات قبلی خود در مورد وضعيت سياسی پاکستان تاکيد کرده بودم که هم خانم بوتو و هم حکومت پاکستان، از اين بازگشت به کشوراهداف معينی را دنبال می کنند؛ خانم بوتو خواهان بازگشت به عرصه سياست در داخل کشوراست و می خواهد برای سومين بار پست نخست وزيری پاکستان را بدست آورد، که اين هدف با توجه به محبوبيت شخص وی و نيز پايگاه وسيع حزب مردم پاکستان در ميان اقشار مختلف مردم، چندان هم دور از دسترس بنظر نمی رسد؛ هدف دولت پاکستان نيز ترميم وجه بين المللی حکومت از گروهی نظاميان حامی بنياد گرايان اسلامی ، به حکومتی با تمايلات ميانه رو و از همه مهمتر غير نظامی، می باشد. حضور بی نظير بوتو به عنوان چهره ای کليدی در صحنه کنونی سياست پاکستان که به دليل توانايی های شخصی و نيز قدرت حزب مردم، قادربه تعديل تمايلات افراطی در بين توده های مردم است، زنگ خطری است برای بنياد گرايان اسلامی و تشکيلات القاعده و همه کسانی که هدف طالبانيزه کردن حکومت پاکستان و درنهايت "اسلامیزه کردن" بمب اتمی پاکستان را دنبال می کنند. سوء قصد به جان خانم بوتو را نيز بايد درهمين رابطه ديد و مورد بررسی قرار داد. آنچه که ديروز در شهر کراچی بوقوع پيوست، يک عمل انتحاری بود که با هدف حذف فيزيکی خانم بوتو صورت گرفت و فقط خوش اقبالی بود که او در فهرست کشته شدگا ن قرارنگرفت، هرچند که بسياری از محافظين وی و نظاميان مسئول امنيت مراسم استقبال وی درميان کشته شدگان قرار دارند ( ازجانب دولت، تعداد۲۰ هزارنفر نيروی پليس و ارتشی و نيروهای ويژه ضد تروربرای مراسن استقبال به کراچی اعزام شده بودند). تاکنون هيچ دسته و گروهی مسئوليت اين ترورنا موفق را برعهده نگرفته است. از همان زمان که خبر توافق بين مقامات حکومتی و خانم بوتو بطور رسمی و علنی انتشار يافت، وی در سخنان و اعلاميه های سخنگويان القاعده ب طالبان مورد حمله و حتی تهديد به قتل نيز قرار گرفته بود. بويژه که خانم بوتو درمصاحبه به تاريخ ۲ اکتبر خود با بخش بين المللی بی بی سی، چنين اظهار داشته بود که اگر او نخست وزير پاکستان بشود، نيروهای نظامی آمريکا اجازه خواهند يافت که در مناطق شمالی پاکستان، با هدف يافتن رهبران القاعده اقدام به عمليات نظامی نمايند.
اين روزها در محافل سياسی پاکستان و خارج از پاکستان نيز، نگاه ها نه فقط به باند فرودگاه شهر کراچی، بلکه به درهای محل نشست اعضای دادگاه عالی پاکستان نيزدوخته شده اند. از روز ۱۷ اکتبراين دادگاه نشست خود را آغاز نموده است تا در چند زمينه تصميم نهايی را اعلام نمايد. يکی تاييد و يا عدم تاييد انتخاب مجدد پرويز مشرف به مقام رياست جمهوری است، و ديگری دادن رای مثبت به "بيانيه تفاهم ملی" است که پی آمد آن نيز اعلام عفو نهايی خانم بوتو و امکان بازگشت وی به دستگاه حکومتی خواهد بود. در روز نوامبر۱۵دولت کنونی به کار خود پايان خواهد داد و دولت موقت برای سه ماه تشکيل می گردد. انفجار شهر کراچی آغاز جنگ قدرتی است که نتيجه آن تاثير مستقيم در وضعيت منطقه خواهد داشت. واضح است که هم پرويز مشرف و هم حانم بوتو، علی رقم آگاهی از امکان وقوع سوء قصد به جان خانم بوتو، تصور نمی کردند که چنين شقاوتی به منصه ظهور گذاشته شود. نزديک به ۱۵۰ کشته و ۵۰۰ زخمی فقط در مراسم "خوش آمد گويی"، نشانگرقدرت عملياتی بنيادگرايان افراطی پاکستان و حاميان آنها است. بدون ترديد اين آخرين حرکت تروريستی دراين دوره سه ماهه گذاراز دولت موقت به حکومت انتخابی نخواهد بود. آيا جامعه مدنی پاکستان در چهره احزاب سياسی و رهبرانش، و نيز قوه نيرومند قضائيه، توانايی غلبه بر جوّ موجود و کنترل وهدايت جامعه به سمت ثبات و تعديل خشونت ها را خواهند داشت يا نه؟ پيشرفت امر صلح و ثبات در مرزهای شرقی ايران، در رابطه مستقيم با پاسخ مثبت به اين پرسش قرار دارد.