صف آرائی نيروهای حکومتی در انتخابات مجلس خبرگان

مصباح يزدی در انتخابات قبلی در ليست جامعه مدرسين حوزه علميه قم قرار ميگرفت و از آن طريق به مجلس خبرگان راه می يافت. اما با پيروزی راست بنيادگرا در سه انتخابات قبلی، وضعيت تغيير کرده است. بنيادگرايان بعد از پيروزی در انتخابات رياست جمهوری برای قبضه مجلس خبرگان خيز برداشته اند. آنها ميخواهند گام چهارم را هم بردارند و مجلس خبرگان را به قبضه خود در آورده و روحانيت محافظه کار را از جايگاه برتر در مجلس خبرگان به جايگاه فروتر سوق دهند.

فضای سياسی کشور بتدريج تحت تاثير انتخاباتی قرار ميگيرد که قرار است در آذرماه برگزار شود. انتخابات خبرگان و شوراهای محلی. گرچه اين دو انتخابات همزمان برگزار ميشوند ولی آندو از خصوصيت متفاوتی برخوردارند. يکی مجلس فقها است و ناظر بر انتخاب و عملکرد ولی فقيه و ديگری در ارتباط با انتخاب ارگانهائی که به امور محل می پردازند و شهردار را انتخاب ميکنند.
انتخابات مجلس خبرگان در دوره های قبلی از رونق چندانی برخوردار نبود و در آن تعداد شرکت کننده نسبت به انتخابات ديگر کمتر بوده است. در انتخابات خبرگان در يک طرف جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين حوزه عمليه قم که روحانيت محافظه کار را نمايندگی ميکنند، قرار داشتند و در طرف ديگر مجمع روحانيون مبارز و مجمع محققين و مدرسين حوزه علميه قم که به روحانيون اصلاح طلب مشهورند. نتيجه انتخابات خبرگان از قبل معلوم بود. شورای نگهبان با رد صلاحيت و يا برگزاری امتحان مانع شرکت تعداد زيادی از کانديداهای روحانيون اصلاح طلب ميشد و شرايط را برای پيروزی کانديداهای روحانيون محافظه کار فراهم ميکرد و موجب ميشد از صندوقهای رای ليست جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين حوزه علميه قم پيروز بيرون آيد و عده ای هم از کانديداهای مجمع روحانيون مبارز به مجلس خبرگان راه يابند. در نتيجه در مجلس خبرگان اکثريت با روحانيون محافظه کار بود و اقليت روحانيون اصلاح طلب. در حقيقت مجلس خبرگان تا کنون در انحصار روحانيت و در درون روحانيت در انحصار روحانيت محافظه کار بوده است. در اين مجلس جائی برای زنان و افراد غيرروحانی وجود ندارد.
اصلاح طلبان مدتی پيش کوشيدند که شرايط شرکت در انتخابات مجلس خبرگان را تغيير دهند. آنها ميخواستند راه را برای زنان و افراد غيرروحانی باز کنند و مجلس خبرگان را از انحصار روحانيت بيرون آورند ولی موفق نشدند. لذا انتخابات مجلس خبرگان با همان شرايط قبلی برگذار خواهد شد.
اين بار صف آرائی در انتخابات مجلس خبرگان نسبت به دفعات قبل تغيير کرده است. علاوه بر دو نيروئی که نام برده شد، نيروی جديدی وارد عرصه رقابت شده است. اين نيرو، مصباح يزدی و ياران و شاگردان او است. مصباح يزدی در انتخابات قبلی در ليست جامعه مدرسين حوزه علميه قم قرار ميگرفت و از آن طريق به مجلس خبرگان راه می يافت. اما با پيروزی راست بنيادگرا در سه انتخابات قبلی، وضعيت تغيير کرده است. بنيادگرايان بعد از پيروزی در انتخابات رياست جمهوری برای قبضه مجلس خبرگان خيز برداشته اند. آنها ميخواهند گام چهارم را هم بردارند و مجلس خبرگان را به قبضه خود در آورده و روحانيت محافظه کار را از جايگاه برتر در مجلس خبرگان به جايگاه فروتر سوق دهند. مصباح يزدی و نزديکان او از يکسال و نيم قبل برای حصول به اين هدف برنامه ريزی کرده اند. مصباح برای ياران و شاگردان خود کلاس تشکيل داده تا در امتحان شورای نگهبان قبول شوند و امکان يابند در ليست راست بنيادگرا قرار گيرند. ياران و شاگردان مصباح يزدی ستادهای مستقل از روحانيت محافظه کار را تشکيل داده اند. آنها با تشکيل ستادهای انتخاباتی حساب خود را بدرجاتی از روحانيت محافظه کار جدا کرده اند.
وارد شدن جريان راست بنيادگرا، انتخابات مجلس خبرگان را از حالت دو قطبی قبلی بيرون آورده و سه قطبی کرده است. احتمالا ما اين بار با سه ليست در انتخابات مجلس خبرگان روبرو خواهيم شد که در ليست های ارائه شده اسامی مشترکی هم وجود خواهد داشت.
هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی به کانون چالش سه نيرو در انتخابات مجلس خبرگان تبديل شده است. از يکسو مسئولين ستادهای انتخاباتی حامی مصباح يزدی اعلام کرده اند که در انتخابات آينده مجلس خبرگان از ليستی حمايت ميکنند که نام هاشمی رفسنجانی در آن گنجانده نشده باشد. از سوی ديگر جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين حوزه عمليه قم رفسنجانی را در ليست خود قرار داده و مجمع روحانيون مبارز نيز از حضور او در انتخابات مجلس خبرگان استقبال کرده است. قرار گرفتن نام حسن روحانی نيز مورد اختلاف در بين جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين حوزه علميه قم بوده است. برخی از اعضای جامعه مدرسين حوزه علميه قم انتقاداتی به برخی مواضع روحانی دارند که گويا با توضيحات او، نام روحانی در ليست انتخاباتی مشترک جامعتين قرار گرفته است.
اين بار اصلاح طلبان برخلاف انتخابات رياست جمهوری از برآمد حزبی فاصله گرفته و به سياست ائتلافی روی آورده اند. آنها يکی از دلايل شکست خود در انتخابات رياست جمهوری را پراکندگی صفوف خود و معرفی چهار کانديدا ميدانند. لذا آنها از مدتها قبلا برای شکل دادن ائتلاف بزرگ اقدام کردند و موفق شدند که چنين ائتلافی را شکل دهند. در اين ائتلاف مجمع روحانيون مبارز، جبهه مشارکت، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی، کارگزاران، حزب توسعه و اعتدال و تشکلهای همسو با آنها شرکت دارند. حزب اعنماد ملی ميخواهد باسيمای حزبی وارد انتخابات شود ولی بگفته مسئولين آن 80 در صد ليست انتخاباتی آن با اصلاح طلبان يکسان خواهد بود.
اصلاح طلبان از ليست مجمع روحانيون مبارز حمايت خواهند کرد. آنها ميخواهند در مجلس آتی جای پای محکمی داشته باشند تا بتوانند بر عملکرد ولی فقيه کنترل و نظارت کنند. اما بعيد بنظر ميرسد که شورای نگهبان به اصلاح طلبان امکان دهد که عده قابل از کانديداهای خود را به مجلس خبرگان بفرستند. اگر شورای نگهبان به قلع و قمع کانديداهای مجمع روحانيون مبارز روی بيآورد، بنوشته بيانيه سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی اصلاح طلبان انتخابات مجلس خبرگان را تحريم خواهند کرد.
بنظر ميرسد که در صف آرائی سه نيرو در انتخابات مجلس خبرگان، شانس پيروزی روحانيت محافظه کار بيشتر است و باحتمال زياد باز هم اکثريت کرسی های مجلس خبرگان در اختيار آنها خواهد بود. بعيد بنظر ميرسد که بنيادگرايان بتوانند در انتخابات آتی مجلس خبرگان را قبضه کنند، گرچه احتمال اينکه آنها تعداد بيشتری از کرسی ها را تصاحب کنند، وجود دارد.

انتخابات مجلس خبرگان و اپوزيسيون
مجلس خبرگان سمبل تبعيض در جمهوری اسلامی بنفع قشر روحانيت است و وظيفه آن انتخاب ولی فقيه و نظارت بر عملکرد آن است. نيروهای اپوزيسيون، مخالف نظام سياسی مبتنی بر ولايت فقيه و تبعيض هستند و عليه آن مبارزه ميکنند. اپوزيسيون تا کنون وارد عرصه انتخابات مجلس خبرگان نشده و بحث شرکت و يا عدم شرکت را بميان نکشيده است.