دانشجويان، سکولارها و مذهبی ها را گرد هم می آورند

شرق: دانشجويان دانشگاه تهران فردا و پس فردا سميناری با عنوان «گذار به دموکراسی» برگزار می کنند. انجمن های اسلامی دانشکده علوم اجتماعی و دانشکده حقوق و علوم سياسی دانشگاه تهران که تصميم به برگزاری اين برنامه گرفته اند، اهداف سمينار خود را «ضرورت بحثی نظری در موانع و مقتضيات فرآيند گذار به دموکراسی» و بررسی «چندوجهی» دموکراسی از يک طرف و همچنين نگاهی دوباره به مقوله توسعه سياسی با توجه به فرآيند دموکراتيزاسيون، بررسی ادبيات دموکراسی در ايران و بالاخره بازخوانی برخی مفاهيم نظير حقوق بشر و دموکراسی به عنوان مفاهيم اصلی و مرکزی گفتمان غالب دنيای امروز، اعلام کرده اند.

برگزارکنندگان سمينار همچنين تاکيد کرده اند که توليدات سمينار را به صورت کتابی منتشر خواهند کرد. اکنون چند سالی است که ضرورت تحرک جدی جنبش دانشجويی در حوزه فکری و تئوريک طرح شده و از زوايای مختلفی، آفات ضعف نظری در اين جنبش بررسی شده است.

به نظر می رسد که پس از مدت ها سکوت و حتی «بی عملی» در ميان دانشجويان سياسی، گروه هايی از آنان در حوزه فکری فعال تر شده اند.

دانشجويان پلی تکنيک پيش از ديگران اين حرکت را سامان دادند. آنان با برگزاری کلاس های علمی در تابستان و برگزاری سمينارهای مختلف در حوزه علوم انسانی می کوشند تا ضعف های تئوريک انديشه سياسی در ميان دانشجويان را کاهش دهند.

شايد اين کوشش ها ميان دانشجويان دانشگاه صنعتی شريف و برخی دانشجويان فنی دانشگاه های ديگر (از جمله تهران) نيز صورت گرفته است. اينکه چرا دانشجويانی که رشته های فنی يا علوم پايه را در دانشگاه ها تحصيل می کنند اما سياسی ترين لايه های جريانات دانشجويی را تشکيل می دهند، نکته ای است که همواره در جنبش دانشجويی ايران جلوه يافته است.

اما شايد آسيب پذيری اين جريان ها نيز از همين مسئله آغاز می شود. با مروری بر فعالان شاخص جريان های دانشجويی، به نظر می رسد که اکثريت با دانشجويانی است که تحصيلات آکادميک در حوزه علوم انسانی نداشته اند و با تئوری ها و بحث های اوليه در حوزه سياست و اجتماع کمتر آشنا بوده اند. احتمالا به همين دليل است که دانشجويان فنی، در انديشه برگزاری کلاس ها و جلسات مختلفی سعی در پوشاندن اين نقطه ضعف اساسی دارند.

با اين همه اين بار، دانشجويان سياسی دانشکده های علوم انسانی دانشگاه تهران در انديشه برگزاری سميناری در جهت تقويت بنيان های تئوريک جنبش اجتماعی ايران در جهت دموکراتيزاسيون برآمده اند. به اين ترتيب می توان تصور کرد که کوشش های فکری در ميان دانشجويان عموميت يافته است. برگزارکنندگان اين سمينار گرچه از دانشجويان دانشگاه تهران هستند که انجمن اسلامی آن بزرگ ترين انجمن يکی از فراکسيون های طيف علامه است.

ليکن خود از دانشجويان نزديک به فراکسيون جديد طيف علامه محسوب می شوند. مهدی شيرزاد، دبير اين سمينار از دانشجويانی است که سال گذشته در حوادث خرداد ماه مدتی را در دان سپری کرد و جالب آنکه از منتقدان جدی انجمن اسلامی دانشگاه تهران است.

وی که خود عضو انجمن اسلامی دانشکده علوم اجتماعی اين دانشگاه بود در گفت وگو با شرق، از اينکه در مناسبات حاکم بر انجمن اسلامی دانشگاه تهران نقشی به دانشکده های علوم انسانی داده نمی شود ابراز تاسف کرد. او همچنين تاکيد کرد که يکی از کارکردهای برگزاری اين سمينار نيز می تواند نوعی آموزش دانشجويان و خصوصا اعضای انجمن اسلامی اين دانشگاه باشد که «فراتر از شعارها» به داوری رفتار و عملکرد خود در مجموعه ای که به آن تعلق دارند، بپرداد. نکته قابل توجه ديگر در اين سمينار، طيف فکری استادانی است که برای سخنرانی دعوت شده اند و دارای گرايش های روشنفکری دينی، چپگرا، سکولار و سياسی هستند.

مصطفی ملکيان، محسن کديور، عليرضا رجايی، عليرضا علوی تبار، مسعود پدرام، يوسف اباذری، کمال اطهاری، حسين بشيريه، رامين جهانبگلو، سعيد حجاريان و حميدرضا جلايی پور در اين سمينار حضور خواهند داشت.«مهدی شيرزاد»، درباره ترکيب استادان دعوت شده نيز با تاکيد بر اينکه «وجهه آکادميک آنها» بيشتر مورد نظر برگزارکنندگان بوده است، تاکيد کرد: «از طرفی همه روشنفکران با هر گرايشی در شرايطی پويا و بالنده خواهند بود که به رقابت با ساير انديشه ها نيز بپرداد.

يک گردهمايی فکری، همچون بازاری است که کالای ارائه شده در آن انديشه است و البته دانشجويان نيز بهترين داوران برای نقد و قضاوت درباره اين انديشه ها خواهند بود.» شيرزاد همچنين با تاکيد بر جايگاه علوم انسانی در جنبش دانشجويی و جنبش اجتماعی اضافه کرد که اين سمينار تلاشی از سوی دانشجويان است که نشان دهنده علم جامعه شناسی و علم سياست برای تحول و تغيير شرايط اجتماعی ضرورتی غيرقابل انکار است.

او جامعه شناسی را علم تغيير و علوم سياسی را علم اداره جامعه خواند. گفتنی است اين سمينار در روزهای ۲۱ و ۲۲ ارديبهشت ماه در تالار شيخ مرتضی انصاری دانشکده حقوق و علوم سياسی (روز اول) و همچنين در تالار ابن خلدون دانشکده علوم اجتماعی (روز دوم) دانشگاه تهران برگزار خواهد شد. ساعات سخنرانی استادان نيز در جدولی ارائه شده است.

تئوری پردازان به دعوت جنبش دانشجويی، آينده حرکت «دموکراسی خواهی» را به بحث می گذارند

رويداد

در سمينار «گذار به دموکراسی» که اين هفته برگزار می شود چهره هايی چون بشيريه، ملکيان، حجاريان، محسن کديور، اباذری، رجايی پور، جلايی پور، غنی نژاد، علوی تبار، طبيبان، کاشی و خانيکی سخنرانی خواهند داشت

درحالی که اعضای شورای تهران دفتر تحکيم وحدت همچنان پيگير برگزاری نشست تکميلی شورای عمومی اين تشکل دانشجويی هستند، دو انجمن اسلامی دانشگاه تهران از زاويه ای ديگر فعال شده اند و سميناری علمی با عنوان «گذار به دموکراسی» را سامان داده اند.

به گزارش خبرنگار «رويداد»، اين سمينار طی روزهای دوشنبه و سه شنبه ۲۱ و ۲۲ ارديبهشت ماه از سوی انجمن های اسلامی دانشکده های «علوم اجتماعی» و «حقوق و علوم سياسی» دانشگاه تهران برگزارمی شود و طی آن چهره های علمی و تئوری پرداز جريان دموکراسی خواهی درباره «گذار به دموکراسی» سخن خواهند گفت.

«مهدی شيرزاد» عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجويان دانشکده علوم اجتماعی که دبيری اين سمينار را به عهده دارد، در گفت وگو با «رويداد» وبرنامه های اين سمينار را اعلام کرد.

وی با يادآوری اينکه انجمن اسلامی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در آبان ماه سال ۸۱ سمينار «خاتمی کنشگر عصر گذار» را برگزار کرده بود، گفت: اين بار اين انجمن به همراه انجمن اسلامی دانشکده حقوق و علوم طبيعی و علوم سياسی دانشگاه تهران سمينار علمی گذار به دموکراسی را در روزهای دوشنبه و سه شنبه ۲۱ و ۲۲ ارديبهشت ماه برگزار می کند.»

به گفته شيرزاد، برگزاری اين سمينار اهداف زير را دنبال می کند:

ضرورت بحثی نظی در موانع و مقتضيات فرايند گذار به دموکراسی

دموکراسی، موضوعی چند وجهی است که هروجه آن تخصصی را دربرمی گيرد. متاسفانه در کشور ما پژوهش ها و سمينارهای بين رشته ای کمتر مرسوم بود است. سعی خواهيم کرد ازخلال برگزاری اين سمينار گامی هر چند کوچک در راه رفع اين نقيصه برداريم.در اين سمينار اساتيد و صاحب نظرانی در زمينه فلسفه، علوم سياسی، جامعه شناسی و اقتصاد سخنرانی خواهند کرد.

نگاهی ديگر به مقوله توسعه سياسی با توجه به فرايند دموکراتيزاسيون

بررسی ادبيات دموکراسی درجامعه ايران و تعميق گفتمان دموکراتيک

بازخوانی برخی مفاهيم نظير حقوق بشر و دموکراسی به عنوان مفاهيم اصلی و مرکزی گفتمان غالب دنيای امروز توجه به دموکراسی به عنوان گفتمان جهانی، پديده ای جهانگير.

وی افزود: برگزارکنندگان سمينار در نظر دارند اين سمينار را به صورت کتابی منتشر نمايند. اين سمينار روز دوشنبه در تالار شيخ مرتضی انصاری دانشکده حقوق و علوم سياسی و در روز سه شنبه در تالار ابن خلدون دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار می شود. اولين سخنران اين سمينار، دکتر «حسين بشيريه»، استاد برجسته علوم سياسی است که پس از مراسم افتتاحيه با موضوع «ابعاد نظری فرايند گذار به دموکراسی» در ساعت ۱۰ و۳۰ دقيقه سخنرانی خواهد داشت.

در همين روز «محمدجواد غلامرضا کاشی» استاد فلسفه سياسی با موضوع «سخن دموکراسی و منازعه سياسی» ، «هادی خانيکی» با موضوع «موانع و منابع دموکراسی در ايران»، خانم دکتر صادقی با موضوع «دموکراسی و هويت جنسی»، «مسعود پدرام» با موضوع «مبانی دموکراسی گفت وگويی »، «موسی غنی نژاد» با موضوع «نظام اقتصادی و غيردولتی و گذار به دموکراسی»، «حميدرضا جلايی پور» با موضوع «دموکراسی کی می آيد؟»، «مصطفی ملکيان» با موضوع «ضرورت بحث فلسفی در باب دموکراسی» و نيز «عليرضا رجايی» سخنرانی خواهد داشت که عنوان سخنرانی رجايی هنوز اعلام نشده است.

در روز سه شنبه «سعيده لطفيان» يک سخنرانی با عنوان «دموکراسی به عنوان پديده ای جهانگير» خواهد داشت. «محسن کديور» از «نقش اسلام درگذار به دموکراسی در ايران معاصر» خواهد گفت. «الهه کولايی»، «تجربه های ديگران درباره دموکراسی» را مورد بحث قرار می دهد، «اسلامی کردن مجدد و دموکراسی در کشورهای اسلامی» عنوان سخنرانی «عليرضا علوی تبارم و بحث «کمال اطهاری» درباره «عدالت و دموکراسی» خواهد بود. «سعيد حجاريان» نيز از «گذر از سلطانيزم به دموکراسی» خواهد گفت و «رامين جهانبگلو»، «روشنفکری و گذر به دموکراسی در ايران» را مورد بررسی قرار خواهد داد. عنوان سخنرانی های «محمد طبيبان» و «يوسف اباذری» که در اين روز انجام می شود، هنوز اعلام نشده است. کارگاه آموزشی «آموزش دموکراسی» و مراسم اختتاميه ديگر برنامه های روز دوم وپايانی سمينار خواهد بود.

اهميت اين سمينار

دراين حال، گزارش خبرنگار «رويداد» حاکی است که اغلب صاحبنظران دعوت شده به اين سمينار از حضور قطعی خود درآن سخن گفته اند. دليل مطرح شده در اين زمينه، ضرورت توسعه بحث های تئوريک درباره منابع و موانع دموکراسی در ايران است که فقدان آن، از سوی بسياری صاحبنظران به عنوان يکی از دلايل ناکام ماندن جنبش ۷ ساله اصلاحی در کشور مطرح می شود. از ديگر سو، جنبش دانشجويی نيز که درجريان اين کشاکش ۷ ساله متحمل هزينه ها و آسيب های زيادی شده، بازسازی خود در دو بعد تشکيلاتی و تئوريک را ضروری می بيند. به نظر می رسد، از همين رو همزمان شدن اين سمينار با نشست تکميلی تحکيم وحدت نشانگر حرکت توامان جنبش دانشجويی در هر دو تقويت تشکيلات و مبانی تئوريک است. تحليلگران اميدوارند که حرکت جديد جنبش دانشجويی بتواند زمينه ارتباط بيشتر روشنفکران و تئوری پردازان هواداردموکراسی با بدنه اجتماعی را فراهم سازد تا جنبش فروخفته اجتماعی بار ديگر و اين بار با آگاهی و تجربه بيشتر از واقعيت های ساختار سياسی و اجتماعی جامعه ايران حرکت خود برای استقرار دموکراسی در کشور را فراهم سازد.

پيمان گفت: اگر خواهان ايرانی مدرن هستيم، ابتدا بايد تعريفی از ايرانی مدرن را ارائه کنيم، زيرا تا نگاهی نونداشته باشيم نمی توانيم فرهنگی نوبسازيم.

وی افزود: ما هنوز نتوانسته ايم نقد و بازشناسی عميق از گذشته تاريخی خودمان و درک درستی از جهانی که درآن به سر می بريم داشته باشيم و تا زمانی که به چنين تحليلی دست نيابيم نمی توانيم راهی برای توسعه و تکامل ايران ارائه کنيم.