اصلاحات حكومتي نتوانسته همپاي اصلاحات در درون جامعه پيش برود

اصلاحات حكومتي نتوانسته همپاي اصلاحات در درون جامعه پيش برود
بخش اقتدارگراي جامعه در جهت ناكارآمدي اصلاحات هرگز بيكار ننشست
طراحان"رفراندوم" توان خود را درجهت آزادي زندانيان سياسي بكارگيرند.
تهران- خبرگزاري كار ايران

دبيركل جبهه مشاركت ايران اسلامي ضمن اشاره به تغيير ادبيات سياسي كشور به عنوان يكي از دستاوردهاي اصلاحات ، متذكر شد : ادبيات بسته محض سياسي كشور اكنون در حال تغيير به ادبيات مردم‌‏سالار است كه اين تغيير سرفصل مهمي در تحولات آينده كشور خواهد بود .

به گزارش خبرنگار "ايلنا" , محمدرضا خاتمي در سمينار كارنامه اصلاحات كه از سوي نشريه سبز انديشان دانشگاه علم و صنعت ايران برگزار شده بود ، جنبش اصلاحات را يكي از موفق‌‏ترين جنبش‌‏ها از نظر نفوذ در عمق انديشه مردم خواند و افزود : اگر اصلاحات را با دنياي مدرن امروز مقايسه كنيم ، خيلي عقب هستيم ، اما نگاه ما بايد با توجه به تحولات منطقه و روند دموكراسي‌‏خواهي به عنوان مهمترين دستاورد اصلاحات باشد . بر اين اساس جنبش اصلاحات كشور ما را به كشوري پيشتاز در دموكراسي خواهي تبديل كرده است .
خاتمي ادامه داد : شايد آنچه كه الان با عنوان اصلاحات وجود دارد ، آن چيزي نيست كه در دوم خرداد 76 روي كارآمد . آنچه در دوم خرداد تحقق يافت ، اهداف مشخصي را داشت كه حكومت قانون و قانونگرايي, توسعه همه‌‏جانبه , جامعه مدني و نهادهاي مدني نمونه‌‏هايي از آن اهداف هستند و ما براي بررسي شرايط كنوني خود بهتر است از اين واژه‌‏ها به جاي واژه اصلاحات استفاده كنيم.
وي با بيان اينكه جنبش اصلاحات را نمي‌‏توان يك‌‏جا در جامعه و حكومت بررسي كرد ،‌‏گفت : مشكلاتي كه در روند اصلاحات بوده است ، قطعاً نمي‌‏تواند باعث انكار دستاوردهاي اصلاحات در جامعه باشد .
وي با اشاره به مشكلات و ضعف‌‏هاي ساختاري دروني جامعه ، گفت : ما پس از دوم خرداد با فوران انتظارات جامعه رو به‌‏رو شديم كه بر خلاف نظر برخي آقايان به نظر من امري طبيعي بود .
وي با بيان اينكه در شكل‌‏گيري فرهنگ دموكراسي در كشور بسيار دچار مشكل هستيم ، اظهار داشت : ما با عدم توسعه فرهنگ دموكراسي در جامعه ايران مشكل داريم و كمتر شاهد نضج گرفتن اين فرهنگ بوده‌‏ايم .
دبيركل جبهه مشاركت ايران اسلامي ، تصريح كرد : ما نبايد دستاوردهاي جنبش اصلاحات را لزوماً به عنوان دستاوردهاي افرادي كه در درون اين جنبش بوده‌‏اند ، بشناسيم و نبايد دستاوردهاي اصلاحات را كه ناشي از تلاش خود مردم است ، ناديده بگيريم و آنها را نفي كنيم ضمن اينكه اگر از دستاوردهاي اصلاحات سخن مي‌‏گوييم ، به اين معنا نيست كه تمام اين دستاوردها برنامه‌‏ريزي شده بوده است ، بلكه بسياري از آنها به خاطر به وجود آمدن ظرفيت آن بر جامعه در خلائي كه در اقتدارگرايي كشور به وجود آمده حاصل شده است ، پس از هشت سال از آغاز اصلاحات شاهد سامان يافتن جامعه هستيم .
وي ادامه داد : بخش اقتدارگراي جامعه در طول سال‌‏هاي اخير هرگز بيكار ننشسته است ، طبيعي هم هست كه كسيكه قرار است قدرتش محدود و پاسخگو شود ، بيكار نمي‌‏نشيند ، اما امروز شاهد هستيم كه هر اتفاقي كه در جامعه مي‌‏افتد ، منعكس مي‌‏شود و اينكه جامعه از آنچه مي‌‏گذرد بي‌‏خبر باشد ، ممكن نيست .
خاتمي با طرح اين مطلب كه مفاسد و ناهنجاري‌‏هاي بسياري كه در عرصه اجتماع ما وجود دارد در دوران پيش از اصلاحات سرپوشيده مي‌ماند ، تصريح كرد : اما امروز همان مشكلات به صورت شفاف مطرح است و حتي آنهايي كه معتقدند اصلاحات مرده است ، نمي‌‏توانند منكر اين باشند كه ديد آنها نسبت به هشت سال پيش تغيير كرده است و همين تغيير توان برنامه‌‏ريزي آنها را بالا برده است.
وي در ادامه مدعي شد : تقدس زدايي از حكومت و شكستن بسياري از تابوهايي كه هيچ ارزشي براي كشور و مردم نداشتند و زميني كردن امر حكومت , چه اصلاحات بماند و چه نماند ؛ از دستاوردهاي بسيار مهم اصلاحات بوده است كه مانند چراغي براي راه آينده اين جامعه روشن خواهد بود ، ضمن اينكه اصلاحات حتي از اپوزيسيون هم توهم زدايي كرد و نوعي ابهام‌‏زدايي از فضاي كشور را انجام داد ، به طوري كه امروز شاهد عقلانيت و واقع‌‏گرايي بيشتر اپوزيسيون نظام هستيم.
خاتمي از امكان دادن به جبران ضعف‌‏هاي ساختاري و تقويت جامعه مدني به عنوان ديگر دستاورد اصلاحات ياد كرد و افزود : تقويت NGO ها با عث ايجاد تغيير بنيادي در زمينه ضعف‌‏هاي كشور ايجاد كرده است.
دبيركل جبهه مشاركت ايران اسلامي ، مدعي شد : اگر روند پيش از اصلاحات ادامه مي‌‏يافت ، هرگز دينداري واقعي نمي‌‏توانستند از دين واقعي دفاع كنند و بسياري از دينداران و كساني‌‏كه نسبت به آنچه آن زمان رخ مي‌‏داد ، معترض بودند ، بر اين دستاورد هم اصلاحات اذعان كرده‌‏اند .
وي افزود : امروز قرائت‌‏هاي متفاوتي كه از دين وجود دارد ، كاملاً مرزبندي شده است و تفاوت بسيار زيادي ميان دين رسمي و دين واقعي روشن شده است .
خاتمي خاطرنشان كرد: اصلاحات در درون حكومت نتوانسته است همپاي اصلاحات در درون جامعه پيش برود . اما همان اصلاحات درون حكومت نيز تحولات جدي را در جامعه ايجاد كرده است كه هر دولتي كه روي كار بيايد ، نمي‌‏تواند فارغ از آن باشد . تغييرات اجتماعي باعث تحول رفتار محافظه‌‏كاران شده است ، به طوري كه اكنون محكم‌‏تر از اصلاح‌‏طلبان شعار پاسخگويي مي‌‏دهند و كساني‌‏كه در شهرداري فعاليت و تلاش‌‏هاي "كرباسچي" را بي‌‏ارزش مي‌‏شمردند ، اكنون به شعار آباداني , شادي و رفاه روي آورده‌‏اند .
وي با اشاره به گسترش كمي و كيفي مطبوعات ، اظهار داشت : علي‌‏رغم تمام مشكلاتي كه در عرصه مطبوعات وجود داشته است ، گسترش كمي و كيفي مطبوعات را در دوران اصلاحات شاهد هستيم ، البته ما هنوز هم در شرايط مطلوب نيستيم اما حركت‌‏هاي انجام شده بسيار موثر بوده است.
خاتمي از تقويت جايگاه ايران در جامعه جهاني و تأثير طرح‌‏هايي نظير گفت‌‏وگوي تمدن‌‏ها به عنوان دستاورد ديگر اصلاحات نام برد .
وي با اشاره به تدوين برنامه چهارم توسعه ، تأكيد كرد : جنبش اصلاح‌‏طلبي توانست با استفاده از پتانسيل اجتماعي درون جامعه برنامه‌‏اي براي توسعه ارائه كند . ميزان سرمايه‌‏گذاري خارجي كه از اصول اساسي توسعه است ، در طول چهار سال گذشته نسبت به سال‌‏هاي قبل از آن بي‌‏سابقه است.
دبيركل جبهه مشاركت ايران اسلامي ، ادامه داد : اگر جنبش اصلاحات ما را به اين نتيجه برساند كه نظام هيچ‌‏گونه اصلاح‌‏پذيري ندارد ، باز هم دستاورد بزرگي است ، چرا كه ادبيات "نه" را به اين معنا كه اين نباشد هر چه مي‌‏خواهد باشد ، در جامعه از بين رفته است.
خاتمي در واكنش به اظهارات يكي از دانشجويان كه گفته بود اگر دانشجويان قديمي‌‏تر به جاي دانشجويان ورودي جديد در اين جلسه حضور داشتند ، از بيان صحبت‌‏هاي تكراري از سوي شما جلوگيري مي‌‏كردند ، گفت : هيچ وقت از صحبت كردن كسي نترسيد ، ضمن اينكه اين اظهار نظر نوعي توهين به دانشجويان ورودي جديد بود .
وي در خصوص طرح خروج از حاكميت ، گفت : شرط تحقق نظريه خروج از حاكميت ، اجماع اصلاح‌‏طلبان درون حكومت بر سر آن بود كه البته هرگز حاصل نشد ، به همين دليل مهم ، كل طرح منتفي شد.
خاتمي در ادامه تصريح كرد : لزوماً قانون اساسي ضامن تحقق دموكراسي نيست و مي‌‏توان قانون اساسي را با زيباترين الفاظ نوشت و به تأييد مردم رساند ، اما تضميني براي اجراي آن نيست ، ضمن اينكه سئوال ما از برنامه‌‏ريزان طرح رفراندوم اين است كه چگونه مي‌‏خواهند قانون اساسي را تغيير دهند . اگر اين توان را براي تغيير قانون اساسي دارند ، آنرا براي آزاد كردن زندانيان سياسي به كار گيرند . ما بايد تمام توان خود را براي اصلاح به كار بگيريم .
وي در پاسخ به سئوالي در خصوص ناشناخته بودن "معين" براي نامزدي رياست جمهوري ، گفت : آقاي خاتمي در انتخابات دوم خرداد زماني كه مطرح شد ، از "معين" ناشناخته‌‏تر بود ، بنابراين نگراني از اين نظر براي ما وجود ندارد ، ضمن اينكه بيشترين رشد تمايل به كانديداها را از سوي مردم ، "معين" داشته است و كسي است كه داراي كمترين رأي منفي است .
وي در خصوص سئوالات دانشجويان در مورد حضور رييس جمهوري در دانشگاه و اظهارات وي ، گفت : اجازه بدهيد در مورد آن اظهار نظر نكنم ، چرا كه من به دلايل شخصي و عاطفي و البته شناخت بيشتر و عميق‌‏تري كه از آقاي رييس‌‏جمهوري دارم ، شايد مطالبي را بيان كنم كه مناسب نباشد ، بهتر است ديگران اين مساله را تحليل كنند .

ناصر فكوهي استاد دانشگاه پاريس:
جنبش اصلاحات بايد به ماهيت اصلي خود به عنوان يك جنبش اجتماعي واقف شود

ناصر فكوهي گفت: هر دولت و مجلسي كه در ايران روي كار بيايد اصلاحات ادامه خواهد يافت, چون راه ديگري جز اصلاحات براي ما وجود ندارد.
به گزارش خبرنگار ايلنا, ناصر فكوهي استاد دانشگاه پاريس, در سمينار كارنامه اصلاحات كه از سوي نشريه سبزانديشان دانشگاه علم و صنعت ايران برگزار شده بود, گفت: چيزي كه به معناي اصلاحات به وجود آمد حاصل يك پويايي اجتماعي و تفسير و تحولاتي است كه در جامعه ما به وجودآمد. اين اصلاحات نهايتاً دولتي به وجود آمد كه بسياري اوقات نمي‌‏توانست اين تفسير و تحولات و ديناميسم اجتماعي را نشان دهد و بسياري اوقات اين دولت با مكانيسمي حركت مي‌‏كرد كه با ديناميسم اجتماعي كه اين دولت را به عنوان يك دولت كاريزماتيك انتخاب كرده بود سازگار نبود و نتيجه آن شرايط كنوني شد و اين دولت در واقع به نتيجه‌‏اي نرسيد.
وي با اشاره به اينكه بنابر آنچه از كساني كه در رده‌‏هاي بالاي دولت اصلاحات قرار داشته‌‏ اين دولت به بسياري از چيزهايي كه بايد مي‌‏رسيد, نرسيده است, گفت: آنچه مهم است ديناميسم اجتماعي است كه بايد به آن پرداخته شود. ديناميسم اجتماعي اصلاحات در درجه اول يك ديناميسم غير سياسي بوده‌‏است نه سياسي, چرا كه اين ديناميسم در بسياري از موارد تغييراتي را در جامعه نشان داده كه معطوف به قدرت نبوده‌‏است.
فكوهي در ادامه اظهار داشت: بخشي از اين ديناميسم حركت جوانان است, جواناني كه به دنبال يافتن جايگاه و هويت خود در جامعه هستند, اما اين حركت‌‏ها معطوف به قدرت نيستند بلكه معطوف به اجتماع هستند؛ چون اساساً در جامعه ما جايگاهي براي به قدرت رسيدن اقشاري مثل جوانان و زنان وجود ندارد.
وي افزود: نكته مهم در مورد اصلاحات به عنوان يك حركت اجتماعي نه به عنوان يك حركت سياسي اين است كه اين حركت اجتماعي مي‌‏تواند نسبت به خود آگاهي يابد و به عنوان يك حركت خودآگاهانه بر تحولات آينده موثر باشد.
وي تصريح كرد: هر دولت و مجلسي كه در ايران روي كار بيايد اصلاحات ادامه خواهد يافت به دليل اينكه راه ديگري جز اصلاحات براي ما وجود ندارد و عقل حكم مي‌‏كند كه اصلاحات ادامه پيدا كند, البته چگونگي ادامه يافتن اين حركت بستگي به همان ديناميسم اجتماعي دارد و بزرگترين اشتباه جنبش اصلاحات اين خواهد بود كه خود را به افراد خاص سياسي يا جناح‌‏هاي خاص سياسي معطوف كند.
فكوهي يادآور شد: براي تداوم اصلاحات بايد به اصل اصلاحات بازگشت و از هر گونه راديكاليسم خشونت‌‏آميز پرهيز كرد چون آنچه از راديكاليسم خشونت‌‏آميز بدست مي‌‏آيد نتيجه معكوس مورد نظر اصلاحات است.
اين استاد دانشگاه تاكيد كرد: جنبش اصلاحات بايد به ماهيت اصلي خود كه نه يك ماهيت سياسي بلكه يك ماهيت اجتماعي است واقف شود.
وي در پاسخ به سئوالي اظهار داشت: شكست يا عدم شكست اصلاحات ارتباطي به چارچوب قانون اساسي ندارد و اگر هم اصلاحات در جامعه ما شكست خورده باشد به دليل عدم ايجاد ظرفيت در جامعه بوده‌‏است.
فكوهي, تاكيد كرد: حركت اصلاحي هرگز يك فرصت‌‏سوزي نيست. معتقد نيستم كه فضاي بسته نتيجه عملكرد دولت قبلي و فضاي باز كشور حاصل عملكرد جنبش اصلاحات است. بلكه فضاي بسته و باز در كشور ما, دو تصوير از سيستم دروني جامعه در دو مقطع هستند و حاصل دستورالعمل‌‏هاي اداري نبوده, بنابراين با دستورالعمل‌‏هاي اداري هم تغيير نخواهد يافت.
استاد دانشگاه پاريس ادامه داد: اصلاحات هرگز از سيستم حذف نخواهد شد مگر اينكه سيستم به سمت چرخه‌‏هاي راديكال و خشونت‌‏آميز حركت كند.
وي در پاسخ به سئوالي مبني بر تفاوت اصلاح‌‏طلبي سال 76 و 83 بيان كرد: در شرايط فعلي ظرفيت‌‏هاي نرماتيك بسيار بيشتري براي حركت اصلاحي به وجود آمده‌‏است.