با طرح مجلس مهريه زنان را هم حكومت تعيين مي كند!

روزنامه شرق: چهارشنبه 9 دی 1383

نمايندگان مجلس ديروز در جلسه علنى خود يك فوريت طرحى را به تصويب رساندند كه در صورت تصويب نهايى دختران در تعيين ميزان مهريه ازدواج خود محدود و سقف آن را كميته اى به نام كميته «سامان ازدواج» تعيين خواهد كرد.به گزارش خبرنگار پارلمانى شرق اين طرح به امضاى ۳۸ نماينده از جمله ده نماينده از ۱۲ نماينده مجلس رسيده است.نفيسه فياض بخش، لاله افتخارى و فاطمه رهبر نمايندگان تهران، نيره اخوان نماينده اصفهان، عشرت شايق نماينده تبريز، عفت شريعتى نماينده مشهد، فاطمه آجرلو نماينده كرج، رفعت بيات نماينده جان، مهرانگيز مروتى نماينده خلخال و هاجر تحريرى نماينده رشت ده نماينده ى هستند كه پاى اين طرح را امضا كرده اند.يكى از ويژگى هاى اين طرح اين است كه سقف مجاز براى تعيين مهريه دختران از هر منطقه به منطقه اى و از هر شهرى به شهرى ديگر و يا از شهر به روستا متفاوت خواهد بود. به موجب اين طرح دفاتر ثبتى موظف هستند از ثبت مهريه فراتر از ميزان تعيين شده توسط كميته سامان ازدواج در هر منطقه خوددارى كنند.اين موضوع در تبصره ۱ ماده ۵ به صراحت آمده است. به موجب اين تبصره سقف مهريه ازدواج براى هر منطقه را كميته سامان ازدواج تعيين و مشخص مى كند. رعايت سقف تعيين شده ملاك صدور سند براى دفاتر ثبتى است.نمايندگان در طرح خود آورده اند: آمارها نشام مى دهد كه سن ازدواج در سال هاى اخير افزايش يافته و در نتيجه بسيارى از ازدواج هاى ثبت شده در سنين بالاتر (فاصله بين ۲۷ تا ۳۴ سالگى براى پسران و ۲۲ تا ۲۹ سالگى براى دختران) به وقوع پيوسته و شمار متاهلان در سنين ۱۵ تا ۲۴ سالگى به طور محسوسى كاهش يافته است. طرح مى افزايد: براساس نوسانات رشد جمعيت از سال ۱۳۵۵ تاكنون و سياست هاى جمعيتى اعمال شده، مسئله نابرابرى تعداد دختران و پسران آماده ازدواج با توجه به هنجار فاصله سنى بين مردان و زنان ابعاد جديدى يافته و بر مشكلات افزوده است. همچنين در بخشى ديگر از طرح آمده است: با اتخاذ سياست هاى توسعه اقتصادى در دوران بازسازى و تاثيرات و القائات ناشى از آن در دگرگونى معيارها و ارزش ها، ملاك هاى خانواده ها نيز متحول شده و روند نيازآفرينى براى سادگى از طريق تبليغات رسانه ها و سپس ميل به تجمل و رفاه، قشرهاى زيادى از جوانان را با خود همراه كرده و با گسترش روزافزون معيارهاى مادى در ازدواج و تخفيف معيارهاى ارزشى و معنوى و افزايش هزينه هاى تشريفات، مسئله ازدواج و تشكيل خانواده هر روز نسبت به گذشته دشوارتر شده است. وقوع ازدواج هاى ناموفق و رشد سالانه ميزان طلاق و جدايى بين زوج هاى جوان كه نشانه هايى از تبعات نامطلوب در معيارها و سطح توقعات، شيوه دگى و ناهمسانى فرهنگى است، موجب شد تا جوانان در آستانه ازدواج نسبت به تشكيل خانواده و انتخاب همسر با ترس و بيم و ترديد مواجه شوند. اين مسائل سبب شده است كه در حال حاضر معضل ازدواج به يك مسئله ملى مبدل شده و از سطح فردى و خانوادگى پا را فراتر گذارد و به شكلى بر همه جوانب فكرى، اجتماعى و اخلاقى جامعه و جوانان سايه افكند. نمايندگان آورده اند: به همين دليل طرح ياد شده را كه مشتمل بر ۱۶ ماده است با قيد يك فوريت تقديم مجلس كرده اند.
• تاسيس صندوق ازدواج
در اين طرح پيش بينى شده است دولت «صندوق اندوخته ازدواج جوانان» را تشكيل دهد. منبع تامين مالى صندوق ياد شده به اين شرح پيش بينى شده است:
- در سال اول اجراى برنامه چهارم از محل يك در هزار فروش بنزين مصرفى تا سقف ۱۰ ميليارد ريال به عنوان سرمايه اوليه صندوق و سپس تداوم آن در سال هاى ديگر
- از محل يك دهم درصد حساب ذخيره ارزى ناشى از افزايش قيمت جهانى نفت
- ۵ درصد از محل تجميع عوارض ساليانه
- از محل فروش اوراق مشاركت تسهيلات ازدواج
- از محل سپرده گذارى خود جوانان و نوجوانان (سهم آورده جوانان و نوجوانان)
- ۵ درصد از محل ثبت نام عمره و حج تمتع (غير از زائران اعزامى بار اول)
- كمك هاى مردمى و خيرين ازدواج
همچنين در طرح نمايندگان پيش بينى شده است كه حداقل مدت عضويت در صندوق ۵ سال و پرداخت سهم به صورت ماهانه خواهد بود. همچنين دولت موظف است به ازاى سهم آورده و سپرده گذارى هر جوان موقع ازدواج وى به عنوان هديه ازدواج به عنوان كمك بلاعوض از طريق صندوق به او پرداخت كند.
• تسهيلات خدمت سربازى براى متاهلان
همچنين در بخش ديگرى از اين طرح براى سربازان و دانشجويان متاهل تسهيلاتى در نظر گرفته شده است. براساس ماده (۸) وزارت دفاع و پشتيبانى نيرو هاى مسلح مكلف است در ساماندهى خدمت نظام وظيفه، محل خدمت سربازان متاهل را نزديك ترين پادگان محل دگى سرباز تعيين نمايد. همچنين براى تشويق دانشجويان به ازدواج و به منظور رفع مانع مدت نظام وظيفه به عنوان عامل افزايش سن ازدواج، طرح انجام خدمت سربازى حين تحصيل را براى دانشجويان متاهل (با استفاده از ظرفيت تعطيلات تابستانى) يا طرح كاهش خدمت نظام وظيفه را براى آنان تهيه و به تصويب فرماندهى كل قوا برساند.همچنين در تبصره همين ماده آمده است كه دانشجويان سرباز دوره هاى كارشناسى و كارشناسى ارشد و دكترا كه متاهل باشند مى توانند حسب نياز دستگاه هاى اجرايى كشور خدمات پادگان خود را پس از تاييد ستاد كل نيرو هاى مسلح در آن دستگاه ها انجام دهند.
• بازپرداخت تسهيلات در زمان طلاق
در بخش ديگر از اين طرح براى زوج هايى كه در هفت سال اول دگى از يكديگر طلاق بگيرند، تنبيهاتى در نظر گرفته شده است. به موجب ماده ۱۳ اين طرح، كليه تسهيلات و هديه ازدواج موضوع اين قانون از سوى دولت براى استمرار دگى مشترك و حمايت از تحكيم اشويى در اختيار زوج هاى جوان قرار مى گيرد لذا در صورت بروز طلاق در هفت سال اول دگى (به جز در موارد بيمارى) زوج و زوجه هر يك به نسبت ميزانى كه از تسهيلات دولتى استفاده كرده اند متعهد به بازپرداخت آن بوده و دادگاه هاى حمايت خانواده در هنگام صدور حكم طلاق و دفاتر ثبت ازدواج و طلاق موظفند پس از استعلام از صندوق و اخذ حقوق دولت نسبت به صدور حكم اقدام كنند.در بخش ديگرى از اين طرح هم دولت مكلف شده است به منظور سامان فعاليت هاى ازدواج در استان ها و نظارت بر روند اجرايى اين قانون، در كليه فرماندارى ها كميته اى متشكل از نمايندگان دستگاه هاى فرهنگى، نماينده امام جمعه شهر و نمايندگان نهاد هاى عمومى و موسسات خيريه فعال به عنوان كميته سامان ازدواج جوانان تشكيل دهد و برنامه هاى لازم را تدوين و به مورد اجرا بگذارد.
• واكنش ها به طرح نمايندگان
اما طرح نمايندگان واكنش هاى فراوانى را ميان خبرنگاران به ويژه خبرنگاران برانگيخت. آنان بيش از هر چيز به تعيين سقف مهريه توسط كميته سامان ازدواج و به ويژه تفاوت سقف مهريه از هر منطقه اى به منطقه اى ديگر واكنش نشان دادند. «محمدتقى رهبر» نماينده اصفهان كه معمولاً مواضع متفاوتى را در قبال مسائل فرهنگى از خود نشان داده است، اولين نماينده اى بود كه با سيل سئوالات متعدد خبرنگاران مواجه شد. خبرنگار ى از وى پرسيد: من در منطقه ميرداماد دگى مى كنم، مى توانيد بگوييد براساس طرح نمايندگان مهريه من چقدر است؟ محمدتقى رهبر پس از خنده اى كوتاه گفت هم اكنون وضعيت اقتصادى مناطق مختلف كشور فرق مى كند بنابراين اگر به عنوان مثال سقف مهريه را ۱۰۰ ميليون در تمام كشور اعلام كنيم آنگاه جوانى در استانى مانند كهكيلويه و بويراحمد دچار وحشت خواهد شد. رهبر گفت: كميته سامان ازدواج متناسب با وضعيت اقتصادى هر منطقه سقف مهريه را تعيين مى كند. «سيدمحمدرضا ميرتاج الدينى» نماينده تبريز و سخنگوى فراكسيون اصولگرايان هم از اين طرح دفاع كرد و در پاسخ به سئوال خبرنگاران گفت: مى خواهيم مشكلات متعدد فراروى جوانان را در امر ازدواج كاهش دهيم. وى افزود: تعيين مهريه هاى سنگين يكى از موانع ازدواج است. يكى از خبرنگاران از وى پرسيد آيا واقعاً حاضريد دختر خود را با مهريه پايين به عنوان مثال ۱۴ سكه بهار آزادى شوهر دهيد؟ ميرتاج الدينى گفت: يك دختر دارم كه هنوز موقع ازدواجش نيست.