روزنامه نگاران و روزنامه ها در آغاز ششمين سال حبس گنجی

پنج سال قبل در چنين روزهائی، ماه عسل جمهوری اسلامی با آزادی مطبوعات باسخنان آقاي خامنه ای، که مطبوعات را "پايگاه دشمن " خطاب كرد پايان يافت و دادگستری تهران توقيف روزنامه ها و دستگيری روزنامه نگاران را آغاز نمود. از کسانی که در آن زمان دستگير شدند اکبر گنجی، شنبه سوم ارديبهشت ششمين سال حبس خود را آغاز کرد

• پنچ سال است كه اگبر گنجي در دان جمهوري اسلامي بسر مي برد. در اين مدت در حالي كه روزنامه های هوادار جناح راست و تندروها، در شديدترين حملات وي را به صفت هائی متصف می کردند که چندی بعد در کيفرخواست آنان در دادگاه مطبوعات جا گرفت، اكثر دوستان سابق او و طيف بزرگي از اصلاح طلبان درون حاكميت مصلحت خود را در آن ديده اند كه از اكبر گنجي كمتر بگويند و از تكرار ياد و كارنامه او خود داري كنند. • اقبال روزنامه صبح، در شماره شنبه خود، در تنها اشاره ای که در روزنامه های تهران به اکبر گنجی به چشم می آيد، نوشته است که او مدت‌هاست كه «فرياد سكوت» سر داده است؛ در دل فرياد می ‌د اما به زبان نمی‌آورد و چه دردی بالاتر از اينكه فريادش را در دل می‌ريزد.

مسعود بهنود، بي بي سي:

يک سال قبل از آن که توقيف جمعی صد نشريه و دستگيری پنجاه روزنامه نگار آغاز شود، مقامات دولتی، به ويژه عطا الله مهاجرانی وزير وقت فرهنگ و ارشاد در جلساتی با روزنامه نگاران خبر می دادند که آن ها از آستانه تحمل حاکميت عبور کرده اند، اما با توقيف هر روزنامه، روزنامه ديگری از ميان دويست روزنامه ديگری که بعد از روی کارآمدن دولت خاتمی اجازه انتشار گرفته بودند، منتشر می شد.

در تمام اين مدت روزنامه های هوادار جناح راست و تندروها، در شديدترين حملات روزنامه نگاران هوادار اصلاحات را به صفت هائی متصف می کردند که چندی بعد در کيفرخواست آنان در دادگاه مطبوعات جا گرفت.

اولين صدای عملی آن هشدارها درباره "رسيدن به آستانه تحمل" ظهر 21 اسفند سال 78 با تيری که سعيد عسگر يکی از اعضای گروه فشار در شقيقه سعيد حجاريان خالی کرد، به گوش ها رسيد. حجاريان معاون سابق وزارت اطلاعات و مشاور رييس جمهور، که او را نظريه پرداز اصلاحات خوانده اند در اين زمان روزنامه صبح امروز را منتشر می کرد که پرتيراژترين روزنامه اصلاح طلبان بود.

دومين صدا، محاکمه عبدالله نوری مشاور امور توسعه اجتماعی رييس جمهور بود که بعد از سال ها عضويت در کابينه و عهده دار بودن وزارت کشور و رياست شورای امنيت کشور، اين بار به عنوان مدير روزنامه خرداد به دادگاه ويژه روحانيت کشيده شده بود، همان جا که مدافعاتی بی پرده ايراد کرد و به پنج سال محکوم گشت.

هفته گذشته هاشمی رفسنجانی درباره محاکمه و دانی شدن عبدالله نوری، بعد از سال ها فاش کرد که در ماجرای دان آقای نوری برای نجات وی پادرميانی کرده و "قرار شده بود که او اگر دادخواست خود را منتشر نکند، خلاصی يابد. اما چنين نکرد و چنان شد". همان دفاعياتی که با عنوان شوکران اصلاحات در کتابی گرد آمد و از پرخريدارترين کتاب ها در سال های اخير بوده است.

زمانی که اکبر گنجی بازداشت شد، عبدالله نوری، مهندس عزت الله سحابی [ مدير مجله توقيف شده ايران فردا]، ماشالله شمس الواعظين [سردبير چهار روزنامه توقيف شده هوادار اصلاحات]، لطيف صفری[ مدير روزنامه نشاط]عمادالدين باقی، مسعود بهنود، ابراهيم نبوی و احمد زيدآبادی[ نويسندگان روزنامه های توقيف شده ] در دان بودند که بعدها اين فهرست به تدريج به پنجاه تن رسيد.

از آن جمع، به جز اکبر گنجی که هنوز در دان اوين است، طولانی ترين دان ها را عبدالله نوری، ماشالله شمس الواعظين، عماد باقی و لطيف صفری تحمل کردند و بقيه در فاصله تشکيل دادگاه های تجديد نظر به قيد وثيقه آزاد شدند، در حالی که بعضی سکوتی با معنا در پيش گرفتند و عده ای هم به مهاجرت از کشور ناگزير شدند.

اکبر گنجی که با مقالات افشاگر خود درباره قتل های جيره ای و ديگر مفاسد دستگاه های امنيتی و اطلاعاتی، به نوشته خود "بازی با مرگ " را آغاز کرده بود، فردای روزی که از کنفرانس برلين بازگشت، همزمان با موجی که ابتدا روزنامه کيهان و به دنبال آن صدا و سيما عليه اين کنفرانس به راه انداخته بودند، دستگير شد.

وی دادگاه خود را به نمايشی از بدرفتاری با زندانيان سياسی و عقيدتی تبديل کرد که در سراسر جهان انعکاس يافت و به دنبال آن به ده سال حبس و تحمل پنج سال تبعيد محکوم گشت، حکمی که چند ماه بعد با امضای علی بخشی قاضی دادگاه تجديد نظر شکسته شد اما با اعتراض دادستان و همزمان با برکناری قاضی تجديد نظر، ديوان عالی کشور شش سال دان برای وی تعيين کرد.

همزمان با دستگيری اکبر گنجی، آيت الله خامنه ای کنفرانس برلين را که توسط حزب سبز آلمان و بنياد هاينريش بل برپا شده و در آن عده ای از اصلاح طلبان شرکت داشتند و توسط گروهی از مخالفان جمهوری اسلامی به اغتشاش کشيده شده بود، توطئه ای عليه نظام حکومتی ايران خواند.

اکبر گنجی که دوران دان خود را با اعتراض و اعتصاب غذا به موضوعی همواره ده بدل کرده بود، دو سال بعد در دان با نوشتن جزوه ای با عنوان "مانيفست جمهوری خواهی"، با اصلاح طلبان حاضر در مجلس و دولت فاصله گرفت و از آن پس سکوت پيشه کرد؛ همان راهی که عبدالله نوری از زمان رفتن به دان اوين در پيش گرفت و عباس عبدی ديگر روزنامه نگار افشاگر و منتقد و عضو برجسته جبهه مشارکت نيز چندماهی بعد از افتادن به دان انتخاب کرد و هنوز پس از سه سال ادامه دارد.

ششمين سال حبس اکبر گنجی که به گفته خانم شيرين عبادی وکيل مدافعش، به بيماری آسم و کليه مبتلا شده که معالجاتش را در بيرون دان ضروری می دارد، در زمانی آغاز می شود که همبند وی ناصر زرافشان روزنامه نگار و وکيل دعاوی (که وی نيز به اتهام افشای اسرار قتل های جيره ای به پنج سال دان محکوم شده)، در اعتراض به شرايط دشوار دان به اعتصاب غذا دست زده است.

نهاد بين المللی روزنامه نگاران بدون مرز در اطلاعيه ای به مناسبت آغاز ششمين سال دان گنجی، نگرانی از سلامت وی را اعلام داشت و مسووليت عواقب جانی نگهداری وی در دان را متوجه مقامات جمهوری اسلامی دانست.

اقبال روزنامه صبح، در شماره شنبه خود، در تنها اشاره ای که در روزنامه های تهران به اکبر گنجی به چشم می آيد، نوشته است که او مدت‌هاست كه «فرياد سكوت» سر داده است؛ در دل فرياد می ‌د اما به زبان نمی‌آورد و چه دردی بالاتر از اينكه فريادش را در دل می‌ريزد.

اين تصميم در شرايط فشارهای خارجی و در آستانه انتخابات رياست جمهوری، و در حالی گرفته شده که از روزنامه هائی که در سال های نخست جنبش اصلاحات منتشر می شدند هيچ يک باقی نمانده اند و به نوشته احمد زيدآبادی احتياط و رعايت در روزنامه های موجود به حدی است که هيچ سخنی را روشن و بی ابهام نمی توان نوشت.

احمد زيدآبادی، روزنامه نگار، روز پنجشنبه در مقاله ای در اقبال از وضعيت مطبوعات در کشور گلايه کرده و نوشت هنگامی كه نمی‌توان روشن و بی‌پرده نوشت يا بايد از خير نوشتن در چنين فضايی گذشت و يا به ناچار صنعت ابهام و ايهام را به كار گرفت و سخن را در هاله‌ای از نمادهای پيچيده و چند پهلو و تودر تو پيچيد تا رنگ رخساره نه فقط از «سر ضمير» خبر ندهد، بلكه آن را مخفی نيز بدارد.

هشدار گزارشگران بدون مرز درباره سلامتی اکبر گنجی

با گذشت پنج سال از دانی شدن اکبر گنجی، روزنامه نگار ايرانی، گروه گزارشگران بدون مرز نسبت به شرايط جسمانی و وخامت بيماری او ابراز نگرانی کرده و مسئوليت سلامتی او را برعهده حکومت ايران دانسته است.
گزارشگران بدون مرز، سازمان بين المللی مدافع روزنامه نگاران با انتشار بيانيه ای، اکبر گنجی را نيازمند بستری شدن فوری در بيمارستان دانست و اعلام کرد که پزشکان معالج او از سه سال پيش خواهان درمان جدی و موثر در خارج از دان شده اند. اين سازمان از مسئولان قضايی ايران خواست تا به آنچه "بی اعتنايی" به نظرات اين پزشکان خواند، پايان دهد.

قوه قضائيه وضعيت جسمی اکبر گنجی را 'خوب' اعلام کرد

در پی ابراز نگرانيهايی نسبت به وضع جسمی و سلامت اکبر گنجی، روزنامه نگار دانی ايرانی، جمال کريمی راد، سخنگوی قوه قضائيه اين کشور در گفتگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی اعلام کرد که حال آقای گنجی خوب است و مشکل جسمی حادی در دان ندارد.
وی تصريح کرده که اکبر گنجی همچون ساير زندانيان تحت نظارت و کنترل بهداری دان قرار دارد و همه ‌گونه امکانات درمانی در اختيارش هست.

به گفته سخنگوی قوه قضائيه، در ايام نوروز به اکبر گنجی پنج روز مرخصی از دان داده شده بود که حتی وی نه ‬روز بيشتر از زمان معين از مرخصی استفاده کرد.

گروه گزارشگران بدون مرز، روز گذشته به مناسبت پنجمين سالگرد دانی شدن اکبر گنجی با انتشار بيانيه ای نسبت به شرايط جسمی و آنچه "وخامت بيماری" او خوانده بود ابراز نگرانی کرده، به حکومت ايران هشدار داده بود که در صورت "اهمال" در رسيدگی به اين دانی و هرگونه وخامت حال او، در برابر افکار عمومی و قوانين بين المللی مسئوليت خواهند داشت..

بنابر بيانيه اين گروه، اکبر گنجی نيازمند بستری شدن فوری در بيمارستان است و پزشکان معالج او از سه سال پيش خواهان درمان جدی و مؤثر وی در خارج از دان شده اند.

آن گونه که در اين بيانيه آمده، اکبر گنجی علاوه بر ناراحتی کمر و درد زانو، در دوران دان به بيماری آسم نيز مبتلا شده و شرايط بد دان به حساسيت و سينوزيت او نيز شدت بخشيده است.

پس از صدور اين بيانيه، شيرين عبادی، برنده ايرانی جايزه صلح نوبل و يوسف مولايی که مشترکاً وکالت اکبر گنجی را به عهده دارند نيز با موکل خود در دان ملاقات کرده و با تأکيد بر ابتلای وی به بيماری آسم بار ديگر توجه مقامات قضايی را به "نياز مبرم" او به معالجه بيرون از دان جلب ‌کرده است.

گزارشگران بدون مرز نيز از مسئولان قضايی ايران خواسته است تا به آنچه "بی اعتنايی" به نظرات اين پزشکان خواند، پايان دهد.
آقای گنجی، نويسنده پيشين روزنامه های توقيف شده اصلاح طلب، به شش سال دان محکوم شده است و گزارشگران بدون مرز از جمله سازمانها و نهادهای حقوق بشری است که پس از بازداشت آقای گنجی، بارها خواهان آزادی فوری او شده اند.

گروه گزارشگران بدون مرز که ايران را به دليل شمار نويسندگان دانی، "بزرگترين دان روزنامه نگاران در خاورميانه" توصيف می کند و از اکبر گنجی به عنوان "قديمی ترين روزنامه نگار دانی" در اين کشور ياد کرده است.

'بازی با مرگ'

گزارشگران بدون مرز همچنين اعلام کرده که اکبر گنجی در دوران دان نيز مورد تبعيض قرار می گيرد و بر خلاف ديگر زندانيان نمی تواند از حق مکالمه تلفنی با خانواده و مرخصی ماهيانه بهره مند شود و در دوران پنجساله دان تنها از پنجاه روز مرخصی برخوردار بوده است.

اکبر گنجی پيش از آنکه در آوريل ۲۰۰۱ (ارديبهشت ۷۹) به حکم شعبه ۱۴۱۰ دادگاه عمومی تهران، مشهور به دادگاه مطبوعات روانه دان شود، يک بار ديگر نيز در سال ۱۳۷۶دانی شده و به سه ماه حبس تعزيری و نه ماه حبس تعليقی محکوم شد.

نخستين بازداشت او به دليل اظهاراتش در سخنرانی در دانشگاه شيراز بود اما آخرين بار هنگامی بازداشت شد که پس از سفر به آلمان و شرکت در همايش جنجالی موسوم به "کنفرانس برلين" به ايران بازگشت.

بسياری از آگاهان، علت اصلی دانی شدن اکبر گنجی را مقالاتی می دانند که در آن رهبران جمهوری اسلامی را به دست داشتن در قتل ناراضيان سياسی و فساد مالی در داخل و خارج کشور متهم کرده بود.

گزارشگران بدون مرز نيز با اشاره به مقالاتی که آقای گنجی عمدتاً در روزنامه صبح امروز درباره قتل مخالفان حکومت ايران موسوم به "قتلهای جيره ای" می نوشت اعلام کرده که او به دليل نوشتن مقالاتی "عليه مصونيت از مجازات آمران و عاملان جنايات سياسی" دانی شده است.

اکبر گنجی خود نام اين مقالات را "بازی با مرگ" نهاده، در مقدمه آنها نوشته که می داند با افشا کردن "رازهای نهفته حکومتگران قدرتمند" به چه کار هولناکی دست می د.

سعيد مرتضوی، قاضی پيشين دادگاه مطبوعات و دادستان کنونی تهران، اکبر گنجی را به عنوان "ضدانقلاب" و "ضد اسلام" به محاکمه کشيد و به ده سال دان و پنج سال تبعيد محکوم کرد.

حکم دان دهساله و تبعيد پنجساله آقای گنجی، يکسال پس از بازداشتش در دادگاه تجديدنظر به ششماه حبس کاهش يافت که می توانست به معنای آزادی او باشد، اما اندکی بعد ديوان عالی کشور رأی دادگاه تجديدنظر را مردود اعلام و گنجی را به شش سال دان محکوم کرد.

قاضی شعبه ۲۷ دادگاه تجديدنظر تهران که حکم دان اکبر گنجی را به شش ماه کاهش داده بود سپس از سمت خود کناره گرفت.

اکبر گنجی اکنون بايد علاوه بر گذراندن دوران محکوميت خود دوره نه ماهه حبس تعليقی را که از محکوميت قبلی اش باقی مانده بود نيز در دان بگذراند.

شيرين عبادی می گويد که پرونده ‌های ديگری نيز راجع به کتابها و مقالاتی که از اکبر گنجی منتشر شده عليه او مطرح است.

احتمال دارد اين پرونده ها به طولانی تر شدن دوران حبس اکبر گنجی بينجامد.

آقای گنجی در دوران دان به فعاليت ادامه داده و با نوشتن جزوه ای به نام "مانيفست جمهوريخواهی" به ترسيم جامعه ای ديندار پرداخته که بر اساس اصل عدم دخالت نهادهای دينی در نهادهای حکومتی (سکولاريسم) اداره می شود و آن را آرمان خود قرار داده است.

پس از انتشار اين جزوه که علاوه بر محافظه کاران، واکنش بسياری از همفکران او در جناح اصلاح طلب را هم برانگيخت، سختگيری بر اکبر گنجی افزايش يافت و برخورداری او از مرخصی يا امکان ارتباط با خارج محدود شد.