اینترنت در ایران

تهران:۲۰:۵۹ , ۱۳۸۳/۰۹/۱۴

ضرورت گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات در بین مردم
جامعه آینده ؛ ظهور اینترنت در 220 شهر ایران

گروه اجتماعی خبرگزاری مهر - ایران کشوری است با تمدن هفت هزارساله که قدیمی ترین تمدن جهان در آن واقع شده است. هزاران اثر علمی ، فرهنگی ، هنری و دینی بر جای مانده از این دوران ، بخشی از ابعاد این تمدن را نشان می دهد. هگل فیلسوف مشهور آلمانی ، تشکیل اولین دولت عقلانی جهان را در قرن ششم قبل از میلاد و پیش از شکل گیری امپراطوری رم به این نقطه از زمین نسبت داده است.
امروزه مطالعات انجام شده در ارتباط با برنامه های توسعه اغلب کشورها، بیانگر محوری بودن نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات درفرایند رشد عمومی مناطق و سرزمینهاست . اما شیوه تعامل جوامع و کشورهای مختلف و تاثیرپذیری آنها از این پدیده قرن به شکل های مختلفی نمود یافته است. از زمان شکل گیری و توسعه فناوری اطلاعات( IT ) زندگی بشر از جنبه های مختلفی دچار تحولات شگرفی شده است. و در این میان کشورما نیز در گذار از یک تحول تاریخی در شیوه دگی، یادگیری، کار، ارتباطات و فعالیت های اقتصادی و اجتماعی قرار دارد. بنابراین نه منفعلانه، بلکه به عنوان سادگان سرنوشت خود باید دست به کار شده و وارد عمل شویم. زیرا ورودIT به ایران ضمن اینکه ازامتیازات خاص علمی، فرهنگی و اجتماعی برخوردار است، فرصت ها و تهدیدهایی را نیز به همراه آورده است.
اما در این میان بشر به فناوری جدید دست یافته که پاسخگوی بخش اعظمی از نیازهای امروز اوست، طی سالهای اخیر نیز با تلاشهای زیادی از سوی دستگاهها و نهادهای مختلف برای توسعه سخت افزاری و زیرساخت های فنی استفاده از IT در کشور صورت گرفته ، لیکن بنابر دلایل متعدد کمتر نهاد و دستگاهی وارد حوزه بررسی و شناسایی کارکردها و تاثیرات فرهنگی، اجتماعی و هنری این قناوری شده است. در حالی که غفلت از تاثیرات فرهنگی و اجتماعی ناشی از ورود IT به جامعه می تواند لطمات سخت و گاه جبران ناپذیری بر جای بگذارد.
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر، مهندس حمید بقایی کارشناس فناوری اطلاعات در این خصوص می گوید: در حال حاضر کشورهای زیادی متوجه فرصت های حاصله از به کارگیری IT شده اند، لذا با توجه به کاربردهای مختلف IT این فناوری را به فضای فرهنگی نیز می توان برد.
به گفته وی IT یک اجبار است نه یک انتخاب، لذا اگر سریعا اقدام نکنیم با آسیب های جدی و بعضا جبران ناپذیری مواجه می شویم.
بقایی می گوید: به عنوان مثال به مقوله آموزش و پرورش دقت کنید، شاید آموزش و پرورش نتواند هزاران معلم در سطح عالی و یکسان به کلاسهای درس روانه کند. اما امروزه با استفاده از این فناوری دانش آموزان و دانشجویان می توانند به اساتید مجرب از هرنقطه ای دسترسی پیدا کنند واز آموزش یکسان برخوردار شوند.
وی در خصوص اقدامات و راهکارهای در نظر گرفته شده برای توسعه IT می گوید: از جمله مسائلی که در مباحث فرهنگی از ابتدا با آن مواجه شدیم خلاء آموزش و آشنایی مردم با این فناوری و کاربردهای آن بوده است. بنابراین ایده ایجاد فرهنگسرای فناوری اطلاعات از سوی مرکز IT ارایه و به مرحله اجرا درآمد. همچنین با گسترش مراکز کاربری و آموزش IT در مناطق مختلف شهر تهران زمینه آشنایی، آماده سازی و ورود مردم به دنیای فناوری اطلاعات و جامعه اطلاعات فراهم شده است.
برنامه ملی توسعه (تکفا)
دست اندرکاران فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور در سالهای اخیر برنامه ای تحت عنوان "توسعه و کاربرد فناوری اطلاعات" تهیه کرده اند که به اختصار "تکفا" نامیده می شود. برنامه مذکور با مطالعه نقاط قوت و ضعف حوزه ارتباطات و رایانه و با تکیه بر به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در همه حوزه های اجتماعی و اقتصادی به برنامه حرکت ایران به سوی جامعه اطلاعات تبدیل شده است.
چشم انداز 20 ساله در برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قالب اقدام های اجرایی در حال شالوده بندی و نهادینه شدن است. بر اساس این برنامه، نهادهای دولتی، غیر دولتی و نهادهای مدنی برای تحقق اهدافی چون توسعه فراگیر فناوری اطلاعات و ارتباطات، توانمند سازی عموم مردم، گروه های اجتماعی به ویژه زنان و جوانان برای بهره گیری از فضای سایبر و ساماندهی مدیریت و منابع برای مشارکت فعال در جامعه اطلاعات آماده خواهند شد.
وضعیت توسعه فناوری های اطلاعات و ارتباطات
ایران دارای بیش از 14 میلیون و 240 هزار تلفن ثابت با ضریب نفوذ 5/21 و 3 میلیون و 170 هزار تلفن همراه با ضریب نفوذ 79/4 است و 293 شهر و 38 هزار و 289 روستای کشور از امکان ارتباط تلفنی برخوردار هستند. در عین حال حدود 16 هزار کیلومتر فیبر نوری بستر مناسبی را برای تقویت شبکه مخابراتی کشور ایجاد کرده است.
در سال 1994 حدود 800 هزار رایانه در ایران وجود داشت که هم اکنون این تعداد بالغ بر 5/4 میلیون دستگاه است. به این ترتیب ضریب نفوذ رایانه از8/0 در سال 1994 به 5/4 در سال 2003 افزایش یافته است.
جمع ظرفیت بین المللی اینترنت 520 مگابایت در ثانیه و جمع ظرفیت دیتا داخل کشور 5 گیگابایت در ثانیه است. شمار میزبانان در ایران بالغ بر 17 هزار و 500 است و 400 شرکت خدمات دسترسی به اینترنت (ISP) را فراهم می کنند و 30 شرکت (ICP) نیز به فعالیت مشغول هستند.
هم اکنون 220 شهر ایران به اینترنت دسترسی دارند که این رقم تا سال 2005 به 361 شهر افزایش خواهد یافت. شمار کاربران اینترنت در سال 1994 از 250 نفر فراتر نمی رفت، در حالی که هم اکنون بیش از 5/2 میلیون ایرانی به صورت دائم و 5/3 میلیون نفر نیز به صورت کاربر غیر دائم از اینترنت استفاده می کنند. به این ترتیب ضریب نفوذ اینترنت از صفر در سال 1994 به 3/5 در سال 2003 افزایش یافته است و طبق برآوردهای صورت گرفته شمار کاربران اینترنت تا سال 2004به 5 میلیون و 600 هزار نفر و در سال 2005 به 15 میلیون و در سال 2007به 35 میلیون نفر افزایش یابد.
بر اساس شاخص دسترسی دیجیتال ، ایران در رده 86 جهان در میان کشورهای با دسترسی متوسط طبقه بندی می شود(43/0). در این طبقه بندی کشورهایی همچون مصر(40/0)، تونس(41/0) و اندونزی (34/0) در رده های پایین تر از ایران قرار دارند و لبنان(48/0)، ترکیه(48/0) و اردن(45/0) رده های بالاتر را به خود اختصاص داده اند.
چشم انداز جامعه اطلاعات ایران
اولویت های نظام برنامه ریزی ایران که بر چشم انداز توسعه 20 ساله استوار است، در قالب برنامه های پنج ساله چهارم(2008-2004)، پنجم(2013-2009)، ششم(2018-2014) و هفتم(2023-2019) توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی تحقق خواهد یافت. برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ایران که مهم ترین مرحله تحقق هدفهای آرمانی کشور را نمایان و مشخص می سازد، مشتمل بر موارد متعدد توسعه ارتباطات ، ارتباطات توسعه و زمینه ساز مشارکت فعال جامعه ایران در جامعه اطلاعات است...
در هر حال جامعه اطلاعات و فناوری ها و ابزارهای همراه با آن با استقبال قابل توجهی در لایه های مختلف فرهنگی و اجتماعی جامعه ایرانی مواجه شده ، پدیده ای که کمتر در گزارش های رسمی و بین المللی نمود یافته است.