معرفي كتاب«عليه فراموشي»

«عليه فراموشي»، عنوان کتابي از منيره برادران است که به تازگي در 188 صفحه توسط نشر باران در سوئد منتشر شده است.
نويسنده در مقدمه ي اين کتاب که به بررسي تجربه ي کميسيون هاي حقيقت و دادخواهي در کشورهاي مختلف ميپردازد، درباره ي اهميت توجه به حوادث دردناک گذشته، نوشته است: «آيا چالش با گذشته، براي ده کردن رنجهاي گذشته است يا هدف ديگري دارد؟ آين کار چگونه بايد صورت گيرد؟ چه درسهايي ميتوان از گذشته آموخت؟ چگونه ميشود از تکرار گذشته جلوگيري کرد؟»
منيره برادران در اين کتاب با تاکيد بر اين که اين‌ها پرسشهايي است که مردم جهان طي سه دهه ي اخير، با آن درگير بوده و هستند، اشاره کرده که جهان در سالهاي گذشته، شاهد فروپاشي حکومتهاي مستبد و تلاش براي ايجاد جوامع مبتني بر حقوق مدني، بويژه در آمريکاي لاتين بوده است.
وي نوشته است: «همراه با اين تغييرات، در اين جوامع بحث و پرسش درباره ي شناساندن جنايتهاي گذشته، و مقابله با انکار تاريخ دردناک و پرکشمکش آن دوره سر برآورده است.»
سابقه ي کميسيون حقيقت يابي به دهه ي 80 ميلادي باز ميگردد که مسئله‌ ي ناپديد شدگان در آرژانتين، شيلي و ديگر کشورهاي آمريکاي لاتين، نگراني و اعتراضهاي جهاني را برانگيخت و سازمان عفو بين الملل خواستار تشکيل کميسيونهايي براي روشن شدن سرنوشت ناپديدشدگان شد. وظايفي که در طرح اوليه از چنين کميسيونهايي انتظار مي‌رفت، چنين بود: به زبان آوردن حقيقت، جبران خسارت به خانواده ها و جست و جوي کساني که احتمال ده بودن آنها هنوز وجود داشت.
در کتاب «عليه فراموشي»، تلاش شده تا تجربه ي کميسيون حقيقت در کشورهاي مختلف با هدف معرفي آن‌ها به مخاطب ايراني مورد بررسي قرار بگيرد. برادران نوشته است: «اگرچه محور کار کميسيون حقيقت، بررسي رنجهاي قربانيان است، اما مخاطب آن کل جامعه است. براي مردمي که شايد هيچ اطلاعي از آن رنج نداشته و يا گوش و چشم خود را بر آن بسته بودند، آگاه شدن به حقيقت ميتواند به تفاهم و همدردي با تجربه هاي تلخ و دردناک قربانيان و وابستگان آنها، اعاده ي حيثيت و حتا حس قدرداني از استقامت آنها بيانجامد.»
کتاب «عليه فراموشي»، فعاليت کميسيون حقيقت و دادخواهي را که اصلي ترين مرجع و منبع آن اظهارات شاهدان، بازماندگان و خانواده هاي قربانيان است، در کشورهاي آرژانتين، شيلي، آفريقاي جنوبي، السالوادور، گواتمالا، پرو، هائيتي، اوگاندا، چاد، سري لئون، سري لانکا، مراکش و رواندا مرور ميکند.
علاوه بر اين‌ها نويسنده ‌ي کتاب، کارکرد و مشخصات کميسيون حقيقت را در دو بخش شرح داده است. «بررسي و ارزيابي کار کميسيون هاي حقيقت»، بخش ديگري از کتاب عليه فراموشي است که در آن به نکاتي چون انعکاس دخالتهاي خارجي در گزارش کميسيون، کميسيون حقيقت و مسئله ي تجاوز به ان، روش و تکنيکهاي کار، خشونتهاي اعمال شده از طرف گروه هاي مخالف و ... ميپردازد.
در بخش «دادخواهي»، تحت دو عنوان «کميسيون حقيقت و محاکمات ملي» و «محاکمات بين المللي» مواردي چون محاکمه ي جنايتکاران، دادگاه نورمبرگ، دادگاه بلژيک و دادگاه کيفري بين المللي شرح و توضيح داده شده است.
منيره برادران در پايان سخن، با اشاره به کشتار زندانيان سياسي در دهه ي 60 شمسي در ايران، و تلاشهايي که در خارج از کشور براي ثبت و نشر آن فجايع به عمل آمده (از جمله جمع ‌آوري اسامي اعدام شدگان)، تاکيد کرده که هنوز بسياري از حوادث بويژه در دانهاي شهرستان هاي ايران ناروشن مانده است. او نوشته است: «تشکيل کميسيون حقيقت براي تحقيق و بررسي جنايتها و نقض حقوق بشر در حيات جمهوري اسلامي ايران، خواست قربانيان و خانواده هاي داغ ‌ديده و هم چنين نياز مبرمي است که با هر تحول سياسي که در ايران اتفاق بيافتد، به ناگزير سربلند خواهد کرد. کميسيون حقيقت براي کشور ما که همواره بر آن استبداد حاکم بوده است، ضرورتي دوچندان دارد.»
شناسنامه کتاب:
عليه فراموشي
منيره برادران
نشرباران، سوئد
چاپ نخست 2005
شابک: 0-00-85463-91
www.baran.st
info@baran.st