سرنوشت ايران در شورای امنيت

شورای امنيت از دوازدهم مارس (21 اسفند) بحث درباره ايران را آغاز می کند و موضوع بحث، آن گونه که يکی از مقامهای بلندپايه بريتانيايی گفته، اعمال فشار بر ايران به شيوه ای "فزاينده اما برگشت پذير" است

شورای امنيت سازمان ملل متحد با در دست گرفتن موضوع فعاليت اتمی ايران، جبهه بنديهايی که در اين زمينه وجود دارد را وارد مرحله ای تازه ای کرده است.

آژانس بين المللی انرژی اتمی که نهاد نظارتی سازمان ملل بر فعاليت اتمی در جهان است، گزارشی به شورای امنيت سازمان ملل متحد فرستاده و طی آن اعلام کرده نتوانسته است به اين نتيجه برسد که ايران همه مواد و تجهيزات و فعاليت اتمی خود را به اطلاع اين آژانس برساند.

آنچه احتمال دارد از اين پس رخ دهد آغاز دوره ای طولانی است که طی آن بارها به ايران اخطار داده شود و از اين کشور خواسته شود به الزاماتی که آژانس بين المللی انرژی اتمی برايش ايجاد کرده است عمل کند و برنامه غنی سازی اورانيوم را متوقف سازد.

اما حتی توافق بر سر چنين اخطارهايی نياز به همکاری ديپلماتيک تنگاتنگ آمريکا و متحدانش در شورای امنيت از سويی و روسيه و چين از سوی ديگر دارد.

پس به نظر می رسد دوره ای که در پيش است دوره ای طاقت فرسا باشد.

در اين مرحله روسيه نقشی اساسی ايفا خواهد کرد و روابط روسيه و آمريکا در اين دوره اهميت خواهد يافت.

روسيه با طرحی که برای حل مسئله فعاليت اتمی ايران داده و پيشنهاد داده که ايران غنی سازی اورانيوم را در خاک روسيه انجام دهد موقعيت قدرتمندی يافته و با اينکه اين پيشنهاد به جايی نرسيده، نفوذ خود را در مسئله فعاليت اتمی ايران حفظ کرده است.

نقشه عملياتی

با توجه به اينها، آنچه از اين پس پيش روی ايران خواهد بود را می توان به اين شکل زمانبندی کرد:

شورای امنيت از دوازدهم مارس (21 اسفند) بحث درباره ايران را آغاز می کند و موضوع بحث، آن گونه که يکی از مقامهای بلندپايه بريتانيايی گفته، اعمال فشار بر ايران به شيوه ای "فزاينده اما برگشت پذير" است

شورای امنيت بيانيه ای صادر می کند مبنی بر اينکه ايران بايد به خواسته هايی که تاکنون آژانس بين المللی انرژی اتمی مطرح کرده است عمل کند (برای آگاهی از اين خواسته ها به انتهای مطلب مراجعه کنيد)

شورای امنيت برای عمل به خواسته های آژانس بين المللی انرژی اتمی ضرب الاجلی برای ايران تعيين می کند، آمريکا پيشنهاد داده است که اين ضرب الاجل سی روز باشد

باز هم به ايران اخطار داده می شود و اين کشور به مواجه شدن با "پيامدها" تهديد می گردد

منظور از "پيامدها" همان تحريم است.

در مورد اين مرحله، يکی ديگر از مقامهای بلندپايه بريتانيايی می گويد اتفاق نظر در شورای امنيت وجود ندارد و پيش بينی می کند که تحريم "هوشمند" به ايران اعمال شود.

اين مقام بريتانيايی از واژه "تحريم" پرهيز می کند و به جای آن از "تدبير" استفاده می کند.

منظور از تحريم يا تدبير در اين مرحله اين است که بر رفت و آمد و دادوستدهای مالی برخی افراد ايرانی با خارج اعمال محدوديت شود.

البته مقام بريتانيايی ديگری می گويد تلاشهايی در حال پيگيری است که دستيابی ايران به فناوری پيشرفته ای که برای ساخت بمب و موشک اتمی لازم است عقب بيفتد.

آمريکا هم خواهان تحريمی است که برنامه اتمی و تسليحاتی ايران را متوقف کند.

عملکرد مؤثر؟

احتمال اينکه تحريم کامل و همه جانبه تجاری عليه ايران اعمال شود بعيد است.

چنين تحريمی ممکن است به منافع روسيه و چين لطمه بزند.

روسيه در حال ساخت نيروگاهی اتمی برای ايران و است و چين قرارداد بلندمدتی برای توسعه يکی از حوزه های نفتی ايران و خريد نفت از اين کشور بسته است.

آمريکا همين حالا هم بخش عمده دادوستدهای بين المللی با ايران را تحريم کرده و تحريم تجاری عليه ايران چيز تازه ای نيست.

اينجا اين پرسش اساسی پيش می آيد که آيا اقدامات شورای امنيت عليه ايران مؤثر خواهد بود يا نه.

تحريم افراد می تواند بی ربط و بی فايده باشد و تنها ايران را که همين حالا هم مسئله اتمی را به موضوعی ميهن پرستانه تبديل کرده است بيشتر مصمم کند.

اگر شورای امنيت کاری از پيش نبرد و ايران به فعاليت خود ادامه دهد، خواه ناخواه آمريکا يا اسرائيل يا هر دويشان موضوع حمله نظامی به ايران را پيش خواهند کشيد.

'زنجير پاره کردن'

جان بولتون؛ نماينده آمريکا در سازمان ملل متحد که از بازهای دولت جورج بوش است، از بريدن زنجيره توليدات هسته ای ايران سخن گفته و در جمع شماری از نمايندگان مجلس عوام بريتانيا که از آمريکا ديدار می کردند گفته که اگر يکی از حلقه های زنجيره توليدات هسته ای ايران بريده شود، اين توليدات به طور کامل متوقف خواهد شد.

با اينکه در حال حاضر در آمريکا سياستی در قبال ايران که مورد قبول و توافق همگان باشد وجود ندارد، ديک چنی معاون رئيس جمهور آمريکا گفته که ايران با "پيامدهای جدی" مواجه خواهد شد.

ايران هم به نوبه خود ممکن است لحن خود را تندتر کرده، حتی در مرحله ای تهديد کند که صدور نفت را قطع خواهد کرد، اگرچه چنين تهديدی برای کشوری که هشتاد درصد درآمدش از صدور نفت تأمين می شود شمشير دولبه است.

'رنج و آسيب'

جواد وعيدی، سرپرست هيئت مذاکرات هسته ای ايران گفته که آمريکا قدرت آسيب زدن و به رنج آوردن را دارد اما خود نيز در معرض رنج و آسيب است.

او تصريح کرده: "اگر آمريکا می خواهد اين راه را برگزيند، بچرخ تا بچرخيم".

البته يکی از مقامهای بريتانيايی می گويد آقای وعيدی قبلاً هم چنين تهديدهايی کرده، تهديدهايی که "با خشونت عريان تنها به اندازه حجابی نازک فاصله دارند" اما با اين حال تهديدهای مشخصی نيستند.

اين مقام بريتانيايی می گويد نادرست است که فرض کنيم راه شورای امنيت خواه ناخواه به عراقی ديگر منتهی خواهد شد اما با اين حال تصريح می کند که غرب مصمم است که به هيچ وجه اجازه ندهد ايران به سلاح اتمی يا فناوری ساخت آن دست يابد.

به گفته او، ايران ظرف يک سال به اين فناوری دست خواهد يافت و ظرف پنج سال قادر به ساخت بمب اتمی خواهد شد.

سناتور جان مک کين اخيراً گفته فقط يک چيز بدتر از حمله نظامی آمريکا به ايران می توان پيدا کرد و آن اين است که ايران صاحب بمب اتمی شود.

به گفته مقام بريتانيايی، دولت بريتانيا اميدوار است زمانی را که غرب ناچار شود ميان حمله نظامی به ايران و مواجه شدن با ايران اتمی يکی را برگزيند تا آنجا که ممکن است عقب بيندازد.

خواسته های آژانس بين المللی انرژی اتمی

ايران بايد بار ديگر کليه فعاليتهای مربوط به فرايند غنی سازی اورانيوم را متوقف کند

بايد در مورد تصميم خود در ساخت رآکتور آب سنگين تجديدنظر کند (چنين رآکتورهايی امکان دستيابی به پلوتونيوم را که در بمب اتمی به کار می رود فراهم می آورند)

مجلس ايران بايد اجرای پروتکل الحاقی به پيمان بين المللی منع گسترش جنگ افزارهای اتمی را که دولت اين کشور امضا کرده و امکان بازرسی سختگيرانه و گسترده تأسيسات اتمی اش را فراهم می آورد تصويب کند

ايران بايد حتی پيش از تنفيذ پروتکل الحاقی در مجلس نيز مفاد اين پروتکل را اجرا کند

ايران بايد همکاری بيشتری با آژانس داشته باشد و امکان دسترسی به افراد، اماکن و اسناد مورد درخواست اين آژانس را فراهم آورد
منبع: بی بی سی