عضويت کانون مدافعان حقوق بشر ايران در فدراسيون بين المللی حقوق بشر

دکتر عبدالکریم لاهیجی
صدای آلمان، کیواندخت قهاری

مارس ۲۰۰۴

مصاحبه صدای المان با دکترعبدالکريم لاهيجی درباره

عضويت کانون مدافعان حقوق بشر ايران در فدراسيون بين المللی حقوق بشر

مصاحبه کننده: کيواندخت قهاری

صدای آلمان: آقای لاهيجی، خواهش می کنم نخست در باره کارکرد، تاثير و برد فدراسيون بين المللی جامعه های حقوق بشر برای شنوندگان ما توضيحی بدهيد.

عبدالکريم لاهيجی: به آگاهی تان می رسانم که فدراسيون بين المللی جامعه های حقوق بشر در سال ۱۹۲۲ تاسيس شده و قديمی ترين سازمان حقوق بشری دنياست. فدراسيون دو هدف اساسی دارد. نخست اينکه چون فدراسيون بين المللی جامعه های حقوق بشر و مرکز تجمع جامعه های حقوق بشر است، هميشه هدف اصلی آن اين است که بازگوکننده خواسته ها و مشکلات جامعه های ملی حقوق بشر باشد.

مثلا پيش از انکه ما به کنگره برويم هيات عالی رتبه ای از طرف فدراسيون با شرکت شيرين عبادی، رييس فدراسيون و من و يکی از اعضای ديگر دفتر بين المللی به ديدار رييس جمهور کلمبيا رفت. اين رييس جمهور همانی بود که سه ماه پيش در چند نطق، هم در کلمبيا و هم در اروپا، از مدافعان حقوق بشر کلمبيايی به عنوان تروريست ياد کرده بود. ما اعتراض کرده بوديم و به همين دليل هم محل کنگره را که قرار بود در بوگوتا باشد عوض کرديم. ما حدود دو ساعت با اوريبه، رييس جمهور کلمبيا مذاکره کرديم و لااقل روابط سازمانهای حقوق بشر کلمبيايی و رييس جمهور را بهبود داديم که اينها بتوانند با هم گفتگو بکنند.

بنابراين يکی از هدفهای فدراسيون اين است که سازمانها و مدافعان حقوق بشر را در تمام دنيا، به ويژه در کشورهايی که آنجا يک جامعه حقوق بشر عضو فدراسيون هست، حمايت بکند. اين کاری بوده که ما به آن طی سالهای گذشته هميشه درجه نخست اهميت را داده ايم.

دوم بازگو کردن درخواستهای حقوق بشری در سطح جهان است با توجه به اينکه فدراسيون بين المللی حقوق بشر در سازمان ملل و ارگانهای آن، يونسکو، کميسيون حقوق بشر سازمان ملل، عنوان مشاور را دارد. يعنی اينکه وقتی در کميسيون حقوق بشر وضعيت حقوق بشر در کشورهای مختلف مطرح می شود و نمايندگان آن کشورها گزارش خود را می دهند، ما نيز به عنوان فدراسيون بين المللی حقوق بشر گزارش خود را می دهيم و می گوييم آيا با آن گزارش موافقت داريم يا نداريم. بدين ترتيب سعی می کنيم نقش مدافع حقوق ملتها را در نهادهای جهانی داشته باشيم.

صدای آلمان: با گزارشی که جامعه منتشر کرده مطلع شديم که کانون مدافعان حقوق بشر ايران، که جمعی از وکلا آن را در ايران حدود يک سال و نيم پيش تاسيس کردند، به عضويت فدراسيون بين المللی جامعه های حقوق بشر پذيرفته شد. عضويت کانون در اين فدراسيون به معنای چه دستاوردی است و چه تاثيراتی احيانا بر روی کانونی که در ايران فعاليت می کند دارد؟

عبدالکريم لاهيجی: به عقيده من دو ويژگی مهم بر اين عضويت بار است: نخست اينکه اين واقعه فرخنده برای نخستين بار است که در ايران اتفاق می افتد. حتی جمعيت دفاع از آزادی و حقوق بشر در ايران که در سال ۱۳۵۶ تاسيس شده بود و خيلی زود گسترش بزرگی در جامعه آن روز ايران پيدا کرد، متاسفانه به خاطر انقلاب و وضعيت پس از انقلاب به يک چنين موفقيتی دست نيافته بود.

بالاخره اينکه يک سازمان حقوق بشری در ايران می تواند به عضويت فدراسيون بين المللی جامعه های حقوق بشر برسد، که همان گونه که گفتم بيش از هشتاد سال سابقه فعاليت دارد، اين کار بسيار بزرگی است.

دوم اينکه با وجود اينکه يک سال و نيم پيش اين کانون از دولت جمهوری اسلامی و وزارت کشور، کميسيون ماده ۱۰ ، درخواست ثبت کرده است، هنوز پاسخی به آن داده نشده است. و توجه داريد که ما با دولت اصلاح گرای آقای خاتمی طرف هستيم و می دانيم که در اين کميسيون دو تن از نمايندگان اصلاح گرا هستند، از جمله آقای آرمين که برای انتخابات جديد اجازه ورود از سوی شورای نگهبان نگرفت. با وجود اين متاسفانه پاسخی به اين کانون ندادند.

وقتی که مرجعی بين المللی به اين کانون جواز عضويت می دهد، يعنی اينکه اين کانون مشروعيتی بين المللی پيدا می کند. بخصوص که همين کانون در ماه دسامبر سال گذشته ميلادی جايزه حقوق بشر فرانسه را هم برده است.

ما فکر می کنيم به اين صورت اين کانون، که اميدواريم روز به روز افراد تازه ای به آن بپيوندند _ نه تنها از وکلای دادگستری، بلکه از تمام سطوح جامعه ايران، دانشگاهيان، دانشجويان، خانمها و ديگر گروههای اجتماعی ای که می خواهند برای حقوق بشر مبارزه کنند _ فکر می کنيم که عضويت اين کانون هم دليلی بر شايستگی آن است و هم يک حمايت بين المللی ای را به آنها داده است و اميدوارم که در آينده بتوانند فعاليتشان را گسترش بيشتری بدهند.

صدای آلمان: امسال در کنگره فدراسيون بين المللی جامعه های حقوق بشر در باره دموکراسی بحث شد از زاويه های مختلف. از ميان نکته هايی که شنيده ايد يا خود به بحث گذاشته ايد خواهش می کنم يکی اش را که جالب می دانيد و به نظرتان توجه به آن مهم است، برای ما به اختصار شرح بدهيد.

عبدالکريم لاهيجی: بحث عمده سمينار کنگره راجع به جهان روايی و دموکراسی بود، يعنی در اين دنيايی که روزبروز به طرف جهانی شدن می رود، چگونه می توان روابط را به نفع توده های مردم دموکراتيک تر کرد. اين ادامه بحثی بود که ما در ماه ژانويه گذشته در بمبئی داشتيم. دهها هزار تن در آن نشست بزرگ شرکت کرده بودند و اين پرسش مطرح بود که آخر اين جهانی شدن چيست و چگونه می توان اين را در اختيار قدرتهای سياسی، نظامی، اقتصادی بزرگ ديد و چگونه می شود اين را به خدمت مردم درآورد.

اينجا بود که مسائلی عمده مطرح شد، از جمله اينکه اين حقوق، حقوقی که ما از آن در چارچوب حقوق بشر صحبت می کنيم، حقوق مدنی، سياسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، اين حقوق هم بايد جهانی بشود. چگونه می توان دنيا را به سوی وضعيتی سوق داد که در سازمان ملل تنها پنج قدرت سياسی _ اقتصادی نتوانند حکومت بکنند و سازمان ملل واقعا سازمان ملل بشود؟ چگونه می شود در بانک جهانی، در صندوق بين المللی پول مکانيسمهايی به وجود آورد که در آنجا ملتها بتوانند حرف خود را بند و حقوق خود را مطالبه کنند؟ چگونه می توان در چيزی که از آن به عنوان دولت جهانی تعبير می کنند مکانيسمهايی بوجود آورد که مثلا بتواند بر توليد و فروش اسلحه کنترلی بگذارد، لااقل مالياتی را وضع کند، که اين ماليات در خدمت گسترش رفاه و رهانيدن نيمی بزرگ از مردم دنيا از فقر، از گرسنگی، از نداشتن حداقل امکانات دگی، نداشتن دارو، باشد بخصوص در رابطه با بيماريهای مهلکی چون ايدز؟

در اين کنگره ما به ويژه در باره آن گروههای اجتماعی ای بحث کرديم که شکنندگی بيشتری دارند، مثل اطفال، در جنگها، در گرسنگی و فقر، مثل ان، در ارتباط با همه مسائلی که راجع به کودکان گفتم، باضافه خشونتی که به ها در اکثريت کشورها اعمال می شود.

صدای آلمان: آيا بحثهای انجام گرفته در سمينارها به صورت سند ثبت و منتشر می شود؟

عبدالکريم لاهيجی: بله، مجموعه اين صحبتها به صورت کتابی درمی آيد. قطعنامه هايی هم که گروههای کار به عنوان نتيجه بحثها و گفتگوهای خود صادر کرده اند، روی سايت فدراسيون بين المللی حقوق بشر منتشر خواهد شد.