گزارشی از اقتصاد سبز دانمارک

جمشيد اسدی

06.04.2009

در روزهای ۲۶ و ۲۷ مارس، چند روز پس از نوروز، برای کنفرانس دانشگاهی به شهر بندری آوهس ، دومين شهر دانمارک رفته بودم. اين بار هم همان حرفی را تکرار می کنم که در مورد کنفرانس دانشگاهی پيشين در هندوستان (گزارش پرواز فيل دوشنبه ۱۲ اسفند ۱۳۸۷، ۲ مارس ۲۰۰۹) نوشته بودم: در اين کنفرانس مقاله ای ارائه کردم به نام چگونگی رفتار مشتری پست مدرن در فضای انگارانه سه بعدی اينترنت که ترجمه شتابزده ای است از :
How Does a Postmodern Consumer Behave in the 3-D Virtual Space of the Internet? A Literature Review
گمان نمی برم چنين موضوعی چنگی به دل خوانندگان بزند. از همين رو به جای شرح آن مقاله در مورد اقتصاد سبز دانمارک گزارشی تقديم می کنم و اميدوارم که به کار اقتصاد کشور بيايد.
نکته ای در باره دانمارک و شهر آوهس. پيش از ارايه "گزارش سبز"، اشاره کوتاهی به دانمارک و چند ويژگی آن ضروری است: در سده های ميانی، بسياری از راهزنان دريايی وايکينگ، از اهالی دانمارک بودند. اين پادشاه نشين تا حدود قرن هفده ميلادی، قدرتی در اروپا به حساب می آمد، اما کم کم توان و سپس سرزمين هايی از دست داد و حتی از سال ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۵ توسط نازی های آلمان اشغال شد. دانمارکی ها اما توانستند حدود ۷۲۰۰ يهودی را در سال ۱۹۴۳ به سلامت به سوئيس فراری دهند. پس از جنگ جهانی دوم، دانمارک استقلال خود را بازيافت و در سال ۱۹۴۶ به سازمان ملل پيوست و در کمتر از چهار سال با رشدی تند، از سطح توليد صنعتی پيش از جنگ پيشی گرفت.
ويژگی اقتصاد دانمارک، همچون اقتصاد ديگر کشورهای اسکانديناو تا مدت ها بر پايه ترکيب موفقی از کارآفرينی از يک سو و برنامه های رفاهی برای شهروندان از سوی ديگر بود. اين تعريف بومی اسکانديناوها از اقتصاد بازار بوده و هست. هر چند که به دنبال جهانی شدن و شدت گرفتن رقابت، بازنگری های مهمی در آن به عمل آوردند. در سال ۱۹۸۲، برای نخستين بار از سال ۱۹۰۵، محافظه کارها جايگزين سوسياليست ها و دمکرات ها شدند و سکان حکومت در اين کشور را به دست گرفتند، تا سال ۱۹۹۳، که سوسيال دمکرات ها دوباره به قدرت بازگشتند و حالا "راست" دوباره در حکومت مشارکت دارد.
دانمارک عضو اتحاديه اروپاست، اما مردم اين کشور، با رفراندمی در سپتامبر ۲۰۰۰، ارز مشترک اين اتحاديه، يعنی ارو را نپذيرفتند و کماکان از واحد پولی سنتی خود کرون استفاده می کنند. شايان يادآوری است که دانمارک سلطنتی مشروطه است و ملکه مارگارت دوم از سال ۱۹۷۲ ميلادی در اين کشور سلطنت می کند. دانمارک در سده يازدهم ميلادی، مسيحی و از سده هفدهم، پروتستان شد و امروز همين پروتستانتيسم، بنابر قانون اساسی، مذهب رسمی اين کشور است و حتی آموزش عرفی مبانی آن در مدارس اجباری است.
برآمدن اقتصاد سبز در دانمارک. در سال ۱۹۷۳، سالی که برای نخستين بار بهای نفت افزايش يافت و چهار برابر شد، نود درصد سوخت مصرفی دانمارک توسط نفت تأمين می شد. برای رويارويی و کاهش وابستگی به نفت و حتی انرژی، حکومت دانمارک دست به ابتکارات جالبی زد. مثلا برخی از روزهای يکشنبه را روزهای "بی خودرو" اعلام کرد و پيرو سياستی ديگر از بنگاه های صنعتی و تجاری خواسته در ساعات تعطيلی چراغ ها را خاموش کنند.
شايان توجه است که دانمارک در همين سال ها صاحب نفت شد و در نتيجه ذخاير جديدی برای سوخت پيدا کرد که کشور را به کلی از ديدگاه سوخت و حتی مصرف بيشتر سوخت بی نياز می کرد. اما دولت و ملت کماکان بر سياست انرژی تميز، جايگزينی تدريجی سوخت فسيلی و استفاده بهينه از انرژی پای فشارند و حتی مجلس اين کشور با تصويب افزايش ماليات بر مصرف سوخت فسيلی به نوعی سياست های بالا را تشويق و به آن کمک کرد. از آزمايشگاه های دانمارکی که در اين مورد کار کردند می توان از شرکت Energy Sustainable Rio National Laboratory for نام برد که امروز آوازه ای جهانی دارد، تا آن جا که امروز پاره جدا نشدنی برنامه سازمان ملل برای محيط زيست (United Nations Environment Program «UNEP») است.
متن کامل مقاله