افزايش ذخيره سازي، کاهش بهاي نفت

قيمت انواع نفت خام در هفته اول ماه فوريه، نخستين روند نزولي خود را پس از چهار هفته افزايش متوالي، از سر گذراند؛ به گونه اي كه متوسط هفتگي قيمت سبد اوپك در هفته منتهي به سوم فوريه با كاهش ۶۸/۱ دلار در بشكه نسبت به هفته گذشته، به ۹۹/۴۰ دلار در بشكه كاهش يافت. در هفته مورد بررسي، قيمت هاي نفت خام دچار روند نزولي شدند، اما به اين نكته نيز بايد توجه شود كه متوسط قيمت سبد اوپك از آغاز سال ۲۰۰۵ تاكنون در سطح ۳۷/۴۰ دلار در بشكه قرار داشته است كه در حدود ۳۶/۱۰ دلار در بشكه بيشتر از زمان مشابه در سال گذشته است.
به هر حال، قيمت هاي كنوني نفت از ديدگاه رئيس اجرايي آژانس بين المللي انرژي در سطح بالايي قرار دارد. «كلود مانديل» (CLAUDE MANDIL) سه شنبه اول فوريه 2005 اعلام كرد: قيمت هاي بالاي نفت به رشد اقتصادي در كشورهاي درحال توسعه آسيب مي رسانند و ما بايد از افزايش بيشتر قيمت هاي نفت جلوگيري كنيم. او از مصرف كنندگان خواست كه قيمت هدف (مورد نظر) خود را آشكارا بيان و چگونگي واكنش در مقابل افزايش قيمت ها را مشخص كنند. او از افزايش كارآيي انرژي به عنوان يكي از روش هايي نام برد كه مصرف كنندگان با به كارگيري آن مي توانند در مقابل قيمت هاي بالا از خود محافظت كنند.
آنچه بيش از هر عاملي درهفته گذشته سبب كاهش قيمت هاي نفت خام شد، آمار ذخيره سازي هاي تجاري نفتي آمريكا بود كه نشان مي داد در هفته منتهي به بيست و هشتم ژانويه 2005، ميزان ذخيره سازي هاي تجاري بنزين در اين كشور 86/3 ميليون بشكه افزايش داشته و توانسته است به 218 ميليون بشكه صعود كند كه 77/12 ميليون بشكه بيشتر از زمان مشابه در سال گذشته است. در واقع، تحليل گران بازار نفت معتقدند كه افزايش سطح ذخيره سازي هاي تجاري بنزين درآمريكا به معناي آن است كه در فصل رانندگي (اواخر ماه مه تا اواخر ماه سپتامبر)، بازارنفت آمريكا با كمبود بنزين روبه رو نخواهد شد؛ بنابراين، قيمت هاي نفت برخلاف سال گذشته، در فصل رانندگي افزايش نخواهند يافت. علاوه بر آن، ارقام مربوط به ذخيره سازي هاي تجاري نفت خام آمريكا نيز نشان مي داد كه اين ذخيره سازي ها نيز در هفته منتهي به بيست و هشتم دسامبر،780 هزار بشكه افزايش يافته اند و به 81/296 ميليون بشكه رسيده اند كه 29/22 ميليون بشكه بيشتر از سال گذشته است. افزايش ذخيره سازي هاي تجاري نفت خام آمريكا، بيشتر به دليل فرا رسيدن عمليات تعمير و نگهداري فصلي پالايشگاه هاي اين كشور است و در همين حال، وجود ذخيره سازي هاي كافي فرآورده، نگراني بازار را در زمينه كمبود فرآورده هاي نفتي برطرف كرده است. انتشار ارقام مربوط به ذخيره سازي هاي تجاري فرآورده هاي ميان تقطير آمريكا نشان داد كه ميزان اين ذخيره سازي ها در هفته منتهي به بيست و هشتم ماه دسامبر، روزانه 360 هزار بشكه كاهش يافته و به 53/121 ميليون بشكه در روز رسيده است كه 28/7 ميليون بشكه كمتر از زمان مشابه در سال گذشته است. ارقام ذخيره سازي هاي تجاري فرآورده هاي ميان تقطير حاكي از كاهش سطح اين ذخيره سازي هاي بودند، اما بازار در مقابل كاهش اين ذخيره سازي ها واكنشي از خود نشان نداد، زيرا موسسه هاي هواشناسي اعلام كرده بودند كه آب و هواي آمريكا در يك هفته تا 10 روز آينده گرم تر خواهد شد و سرماي هوا كاهش خواهد يافت، همچنين در ماه هاي فوريه و مارس آب و هواي آمريكا و به ويژه منطقه شمال شرق اين كشور، گرم تر از معمول خواهد بود. به اين ترتيب، كاهش سطح ذخيره سازي هاي تجاري فرآورده هاي ميان تقطير كه شامل نفت حرارتي نيز مي شود، نتوانست برخلاف هفته هاي گذشته، بازار را تحت تاثير قرار دهد.
در هفته گذشته عراق اعلام كرد كه خط لوله صادراتي نفت خام شمال اين كشور كه از هيجدهم دسامبر تاكنون به دليل انفجارهاي خرابكارانه تعطيل شده است، در 5 تا 6 روز آينده دوباره راه اندازي خواهد شد. اين خط لوله پيش از انفجار روزانه 500 هزار بشكه نفت خام كركوك را به بندر جيهان در تركيه صادر مي كرد. «ثمير غضبان»، وزير نفت عراق، نيز اعلام كرد كه وزارت نفت اين كشور قرار است 3 ميليارد دلار در صنعت نفت عراق در سال 2005 سرمايه گذاري كند توليد خود را به 9/2 ميليون بشكه در روز برساند كه شامل توليد 2/2 ميليون بشكه در روز از جنوب و 700 هزار بشكه در روز از ميدان هاي شمال اين كشور خواهد بود. البته پيش تر نيز هدف هايي براي افزايش توليد عراق طراحي و معرفي شده بود، اما كمبود بودجه، عمليات خرابكارانه و مشكلات تعمير و نگهداري، دست يابي به اين هدف ها را ناممكن ساخته بود. در حال حاضر (ژانويه 2005) توليد عراق 8/1 ميليون بشكه در روز است، در حالي كه طبق برنامه هاي پيشين، مي بايد به ميزان 5/2 ميليون بشكه در روز باشد. به هرحال، اعلام راه اندازي خط لوله صادراتي شمال عراق توانست قيمت هاي نفت را تحت فشار قرار دهد، به ويژه اين كه پس از برگزاري موفقيت آميز انتخابات در عراق و آسيب نديدن صنايع نفتي اين كشور از حمله هاي خرابكارانه، نگراني ها درباره وضعيت نفتي عراق تاحدودي برطرف شد.
انتشار آمار مربوط به توليد اوپك در ماه ژانويه نيز، يكي ديگر از عواملي بود كه به روند نزولي قيمت هاي نفت كمك كرد. اين آمار نشان مي داد كه براساس گزارش نشريه هاي «آرگوس» (ARGUS) و «رويترز» (REUTERS) توليد نفت خام 10 كشور عضو اوپك (اوپك بدون عراق) به 265/27 ميليون بشكه در روز رسيده است؛ يعني اوپك در ماه ژانويه 2005 فقط 616 هزار بشكه در روز از يك ميليون بشكه در روز را كه در اجلاس فوق العاده 133 متعهد شده بود، كاهش داده است، زيرا در اجلاس ياد شده قرار شده بود كه اوپك توليد واقعي خود را در ماه ژانويه 2005 در مقايسه با دسامبر 2004 به ميزان يك ميليون بشكه در روز كاهش دهد. اجرا نشدن تعهدهاي كاهش توليد اجلاس فوق العاده 133 كه در دهم دسامبر 2004 برگزار شده بود و اعلام تصميم اوپك براي تمديد سقف رسمي توليد خود در اجلاس فوق العاده 134 كه در سي ام ژانويه 2005 برگزار شد، اين باور را در بازار تقويت كرد كه اوپك قصد دارد عرضه كافي نفت خام را در اختيار بازار قرار دهد. آقاي «كلور مانديل» رئيس اجرايي آژانس بين المللي انرژي در دوم فوريه 2005 اعلام كرد كه تصميم اوپك براي تغيير ندادن سهميه ها، نشان مي دهد كه اين سازمان متعهد است به اندازه كافي نفت خام به بازارهاي جهاني ارسال كند. حتي دولت بوش يك روز پس از برگزاري اجلاس فوق العاده 134 اعلام كرد كه اوپك بايد به گونه اي عمل كند كه عرضه كافي نفت خام براي بازار نفت تامين شود.
هرچند در بيانيه اجلاس فوق العاده 134 اوپك اين نكته تصريح شده بود كه «الصباح»، وزير نفت كويت، در صورت نياز مي تواند پيش از برگزاري اجلاس آتي اوپك در شانزدهم مارس در اصفهان- ايران، با وزيران نفت اوپك مشورت كند و به اين ترتيب، تصميم لازم را درزمينه تغيير سهميه ها و سقف توليد اوپك بگيرد، اما «شكيب خليل»، وزير نفت الجزاير، اعلام كرد: تا ماه مارس براي هر تصميم جديدي صبر خواهيم كرد و دليلي هم براي نگراني درزمينه ذخيره سازي هاي نفتي آمريكا وجود ندارد. «الصباح»، وزير نفت كويت كه رياست اجلاس اوپك و مسئوليت دبيركلي را برعهده دارد، اظهار داشت كه تا امروز قيمت هاي نفت در سطح عادي قرار داشته و نيازي به مشورت نبوده است و كشورهاي عضو اوپك پيش از اجلاس آتي نيازي به مشورت ندارند. وزير نفت قطر نيز اظهارات مشابهي ايراد كرد. اين اظهارات بازار نفت را مطمئن ساخت كه اوپك تا پيش از برگزاري اجلاس اصفهان در شانزدهم مارس 2005، سقف توليد خود را كاهش نخواهد داد.
«علي النعيمي»، وزير نفت عربستان، نيز پس از ملاقات با «آنتوني وين»، معاون وزير اقتصاد آمريكا و مذاكره درباره همكاري هاي ميان عربستان سعودي و آمريكا، همچنين گفت وگو درباره وضعيت جاري بازار نفت اعلام كرد كه عربستان توليد خود را در حال حاضر به ميزان 9 ميليون بشكه در روز تثبيت كرده كه 225 هزار بشكه در روز بيشتر از سهميه اين كشور است. وزير نفت عربستان همچنين اعلام كرد تا هنگامي كه تصميم جديدي درباره كاهش يا افزايش توليد اوپك نگرفته است، اين كشور توليد خود را به ميزان 9 ميليون بشكه در روز ادامه خواهد داد. علي النعيمي براين نكته تاكيد مي ورزد كه اصلي ترين نگراني عربستان كاستن از بي ثباتي در بازار نفت است و در اين چارچوب عربستان مي كوشد كه همواره 2 ميليون بشكه در روز ظرفيت مازاد داشته باشد و برهمين اساس، توانسته است به ظرفيت توليد 11 ميليون بشكه در روز دست يابد. اين اظهارات نيز به روند نزولي قيمت ها كمك كرد.
انتشار ارقام مربوط به وزارت نفت خام چين در ژانويه 2005 نيز توانست بازار نفت را كاملاً تحت تاثير قرار دهد. اين آمار نشان داد كه در ژانويه 2005 واردات نفت خام چين در مقايسه با ژانويه 2004، 1/24 درصد كاهش داشته است. در واقع، اين نخستين ماه پس از ژوئن 2002 است كه آمار واردات ماهانه چين در مقايسه با سال قبل از آن، روند نزولي نشان مي دهد. انتشار اين ارقام توانست به شدت بر بازار نفت تاثير بگذارد و قيمت هاي نفت را زير فشار نزولي قرار دهد. گفتني است كه ارقام واردات ماهانه نفت، نوسان زيادي دارد و بايد منتظر انتشار ارقام واردات نفت خام ماه فوريه بود. درسال 2004 يكي از مهم ترين عواملي كه سبب افزايش قيمت هاي نفت خام شد، افزايش تقاضاي نفت در چين بود كه با رشد 15 درصد توانست به 37/6 ميليون بشكه در روز برسد. تحليل گران معتقدند كه در سال 2005 تقاضاي نفت چين كاهش خواهد يافت، اما بايد به اين نكته نيز توجه شود كه چين تا سال 2008 ميلادي قصد دارد 100 ميليون بشكه در مخا سطح الارضي، نفت ذخيره كند و اين تقاضا براي ذخيره سازي سبب خواهد شد كه كاهش ميزان رشد تقاضاي نفت چين، از ميزان پيش بيني شده، كمتر باشد.
«جان براون»، مدير اجرايي شركت «بي پي»، هفته گذشته پيش بيني كوتاه مدت خود را درباره بازار نفت اعلام كرد و گفت كه تقاضا در سال 2005 در مقايسه با سال گذشته معتدل تر خواهد بود و به همين دليل قيمت ها در سطح 30 دلار در بشكه قرار خواهند گرفت.
بورس بازان نيز با توجه به چشم انداز بازار كه به نظر آنها چندان جذاب به نظر نمي رسيد، به افزايش وضعيت فروش خود اقدام كردند و به اين ترتيب، درهفته منتهي به اول فوريه 2005 خالص وضعيت خريد خود را با كاهش 368/3 هزار برگه (هر برگه معادل هزار بشكه) به 952/30 برگه كاهش دادند كه نشان مي داد وضعيت احتياط آميزي را درباره آينده قيمت ها در نظر گرفته اند.
به هر حال، عوامل ياد شده سبب شد كه روند نزولي قيمت ها به تدريج ادامه يابد و قيمت سبد اوپك در هفتم فوريه 2005 به 98/39 دلار در بشكه كاهش يابد و به سطحي كمتر از مرز 40 دلار در بشكه برسد.
به هر حال، بازار در حال حاضر منتظر واكنش هاي جدي و مثبت اوپك است تا روند تدريجي افت قيمت ها را متوقف سازد. در غير اين صورت، اين روند همچنان ادامه خواهد يافت و چنانچه حادثه پيش بيني نشده اي رخ ندهد، مي بايد منتظر سطح پايين تري براي قيمت هاي نفت بود.

س.خ

منبع: شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی