قنات، هديه داريوش به مصري ها

بر اساس پژوهش هاي ايرانشناختي، فناوري احداث قنات در زمان داريوش به مصر منتقل شده است.

مصري ها كه به آب نيل و چشمه هاشان افتخار مي كردند از زمان ورود داريوش به مصر از مقني هاي ايراني تقليد كردند تا اين روش را جايگزين روش هاي سخت ديگر براي تامين آب كشور خشكشان كنند.
پرويز شهرياري، پژوهشگر تاريخ، اعتقاد دارد مقني ها همراه داريوش به مصر رفتند تا حفر قنات را به آنه آموزش دهند. براي نخستين بار مورخ و ايران شناس آلماني، والتر هينس متوجه اين مسئله شد.
رحيم ولايتي، در مقاله اي با عنوان " معبد هيبيس يادگار هخامنشيان در مصر "اين موضوع را نقل كرده كه داريوش هنگام عزيمت به مصر برخي از مقني هاي ايراني را به مصر برد.
لذا مي توان ثابت كرد كه حفر قنات از ايران به مصر رفته است.
بسياري از دانشمندان كاريز هاي ايران را از عجائب دنيا مي دانند. پديده اي كه از ذهن خلاق و انديشه ايرانيان باستان برخاسته است.
پس از هخامنشيان در دوره هاي بعدي نيز فناوري احداث قنات توسط ايرانيان به ساير كشور ها منتقل شد. بحرين ، عمان ، عربستان و از جمله اين مناطق هستند.
مرتضي هنري كارشناس مركز مردم شناسي معتقد است : " در مورد گسترش كاريز در نواحي جنوبي خليج فارس بايد گفت، كه اگر چه امكان وجود دارد كه نخستين قناتها در آن مناطق در زمان هخامنشيان حفر شده باشد ،‌ولي بي شك گسترش و رونق قناتهايشان به دوران ساسانيان مربوط مي شود، كه آنهم به دليل توجه ساسانيان و ارتباطشان با آن نواحي بوده است"
وي از آرنولد ويلسون نقل مي كند كه : " از آثار تسلط ايرانيان بر عمان يادگاريهاي چند باقي است، يكي وجود نخستين قناتهاي كه در اين منطقه كنده شده، و ديگر سدهاي عظيم و مهمي كه در دشت بطينه ساخته شده است( 11 ص 121) و بجز سدهاي دشت بطينه قناتهاي اين منطقه نيز پرآب ترين قناتهاي عمان است( 9 ص 463). "
پيشينه قنات در ايران به سه هزار سال پيش مي رسد آثار به جا مانده در داخل قلعه هاي باستاني و مسكوني يكي از نشانه هاي اين مدعاست.
حيات اقتصادي اجتماعي و فرهنگي ايران از سه هزار سال پيش تا امروز، وابسته به قنات بوده است. حفر قنات، دگرگوني در فنون كهن دستيابي به آب است. تنها در نيم قرن گذشته است كه از ارزش هاي قنات كاسته شده است.
علي اصغر سمسار يزدي، در كتاب «تدوين تجربيات، خبرگان قنات» ايران را مهد تمدن قنات و استان يزد را كانون نمايان اين تمدن مي داند. هنوز هم در يزد 55 درصد از آب شهر را قنات ها تاكمين مي كنند.
هم اكنون در ايران حدود 31 هزار رشته قنات وجود دارد كه ساليانه بيش از 9 ميليارد متر مكعب آب زير زميني از آنها استخراج مي شود.
قنات واژه اي فارسي است از ريشه «كنات». كنات از دو جز «كنه»، به معناي كندن و «آت»، به نشان، علامت جمع تشكيل شده است.
میراث فرهنگی www.chn.ir