نظام برده داری علی رغم لغو بین المللی همچنان پا برجاست
24 March, 2006
یونسکو، نهاد فرهنگی سازمان ملل، روز 23 آگوست را روز لغو قانون بردهداری اعلام کرده است. تاریخ بزرگداشت این روز بر اساس قیام بردگان در سال 1791 درهاییتی امروزی نهاده شده است. حادثهای که از آن به عنوان پیروزی قاطع بردگان مقابل اربابان ستمگرشان یاد برده میشود. اما با وجود قوانین علیه بردهداری در تمامی کشورهای جهان، سازمان ملل ادعا میکند نظام بردهداری همچنان به شکلهای غیرقانونی و زیر زمینی ادامه دارد.
"ندیم" بیشتر عمر خود را قوز کرده در پشت دستگاههای بافندگی در لاهور پاکستان سپری کرده است تا بتواند تمامیقرض پدر و مادرش را بپردازد. دستانش در اثر گره زدنهای پیدرپی و همه روزه زخمیاست. بیناییاش به علت روزانه 14 ساعت کار در اتاقهای تاریک ضعیف شده است و ریههایش به علت تهویهی نامناسب پر از رشتههای پشم و گرد و غبار است .
"من 12 ساله هستم. از 4 سالگی کار میکنم. برای شروع (حدود 12 دلار) روپیه ضمانت گذاشتم و امروز به حدود (300 دلار) روپیه رسیده است. بدون اینکه خانوادهام هیچ پولی دریافت کنند. صاحب بافندگی بدهی ما را به ازای هر اشتباه (حدود 50 دلار) روپیه اضافه میکند.
ندیم یکی از هزاران کودکی است که در پاکستان به عنوان کارگر در صنعت فرشبافی کار میکنند. همچون بیشتر کشورها، در پاکستان نیز گرو گذاشتن کودکان در ازای پرداخت قرض خانوادهها غیر قانونی است. اما فشار قوانین چندان شدید نیست. فعالین حقوق بشر ادعا میکنند پلیس فاسد محلی اغلب با دریافت رشوه چشم خود را بر کار و تجارت کودکان میبندد.
رابین رومانو، فیلمساز امریکایی مستندی تحت عنوان " کودکی ِ ربوده شده " در مورد کار کودکان در سراسر دنیا ساخته است .
دریکی از مصاحبهها، مالک یکی از کارخانههای فرشبافی در پاکستان با صراحت در مورد اینکه کودکان اجیر شده چگونه نظم مییابند و بین صنایع معامله میشوند صحبت میکند :
"در شغل ما تجاوز به کودکان امری معمول است. کودکان در این صورت فرمانبردار تر و سختکوشتر هستند. ما آنها را سه الی چهار ساعت حبس میکنیم تا بیاموزند که فرار نکنند. البته کودکانی که نافرمانی کنند به زنجیر کشیده شده و شلاق میخورند".
رومانو ادعا میکند گرو گذاشتن کودکان در ازای قرض از سوی خانوادهها، شیوهی پنهان خرید و فروش به عنوان برده، برای کودکان زاده شده در خانوادههای فقیر است. فیلم مستند او نشان میدهد که امروزه بیش از 24 میلیون کودک در سنین حول و حوش 14 سال در شرایط شبه بردهداری کار میکنند .
یکی از اشکال بردهداری مدرن که در افغانستان و پاکستان بسیار شایع است گرو گذاشتن کودکان است. مردم بی نهایت فقیر ناچارند برای ادامهی زندگی با گرو گذاردن فرزندانشان وام بگیرند. این کودک در چرخهی بی پایان بردگی اسیر میشود. بدهی به طور قطع هرگز باز پس داده نخواهد شد. واسطه و صاحب برده همیشه راههایی را برای اجیر نگه داشتن کودک پیدا میکنند .
یونیسف، آژانس بین المللی کودکان، کار کودکان را نگرانی اصلی خود عنوان کرده است. سخنگوی یونیسف میگوید مامورین سازمان ملل معمولا کلمهی بردهداری را با احتیاط به کار میبرند اما اجیر کردن کودکان، به عنوان یکی از اشکال بردهداری شناخته شده است زیرا کودکان معمولا قربانی استثمار، سواستفاده و حتی تجاوز جنسی خواهند شد. " کلمهی بردهداری، برچسب محکمیبر پیشانی خود دارد و به همین علت ما در به کار بردن آن بسیار محتاط هستیم. اما در مورد کار کودکان هیچ ابهامیوجود ندارد. ما میدانیم که میلیونها کودک تحت شرایط دشوار و وحشتناک کار میکنند و بعضی از آنها شامل آن مقولهی میشوند که ما از آن تحت عنوان "بردهداری مجازی" یاد میکنیم .
فعالین حقوق بشر اذعان میکنند در دورهی مدرن بردهداری محدود به شکلهای کار کودکان نمیشود. آنها میگویند این پدیده بزرگسالان، یعنی کسانی که به اجبار سیستم "سرمایه داری" ناچار به قبول مشاغلی با حقوق کم هستند و در شرایطی شبه بردگی گیر میافتند را هم شامل میشود .
مشاغلی چنین دامنگیر کسانی است که به طور غیر قانونی به استخدام اشخاص، گروههای خلافکار و حتی دولتها و گروههای سیاسی در میآیند. آنها ناچار به انجام کاری خلاف خواست خود و معمولا با ارعاب و خشونت و یا سایر مجازاتها هستند .
قاچاق انسان به معنی خرید و فروش و نقل و انتقال مردم از کشوری به کشور دیگر و اغلب با انگیزهی فروش آنها بر خلاف میلشان در تجارت سکس و یا وادار به انجام کارهای پست و خفیف کردن است.
"بندگی موروثی" عنوانی است که برای تشریح کسانی که در طبقهی اقتصادی یا گروههای قومی و نژادی به دنیا میآیند که دیگران به آنها به دید استثماری نگاه میکنند .
بعضی از فعالین همچنین بر سر این موضوع که ازدواجهای اجباری نیز صورتی از بردهداری است وارد بحث میشوند. زیرا زنان و دختران جوان اغلب در ازای مهریه فروخته و بر خلاف میل خود به بندگی وادار شده و مورد سو استفادهی فیزیکی قرار میگیرند. با این وجود سازمان ملل ازدواج اجباری را تحت عنوان "اجرای سنن خشن" طبقه بندی میکند که غالبا منجر به نقض حقوق بشر میشوند .
دکتر فهیمه سعادت زنی است که در اردوگاههای مهاجرین در پیشاور، پاکستان به پرستاری و معاینهی پزشکی کودکان و خانوادههایشان میپردازد. او میگوید کارگران افغان زیادی را مورد مداوا قرار داده است که توسط کارفرمایانشان مورد سو استفادهی جنسی قرار گرفته بودند .
خانم سعادت داستان دختر 20 سالهی افغان به نام ناجیه را تعریف میکند که با پدر ضعیف و بیمار و مادر بسیار پیرش زندگی میکرد. ناجیه به عنوان مستخدم در منزلیکی از ثروتمندان پیشاور مشغول به کار بود.
روزی ناجیه در حالی که از درد مینالید نزد خانم سعادت آمد و پس از آزمایشات پزشکی متوجه شد که باردار است. او بالاخره اعتراف کرد که مورد سو استفادهی جنسی کارفرمایش قرار گرفته است و سپس تهدید به خودکشی کرد مبادا خانواده اش و سایرین از ماجرای بارداری او مطلع شوند. او میگفت مرگ را به ننگ ترجیح میدهد .
سازمان غیر دولتی و جهانی علیه بردهداری میگوید : علی رغم تنوع شکلهای بردهداری نوین، خصوصیات مشترک زیادی میان تمامیاشکال وجود دارد.
اول آنکه برده معمولا به اجبار و ارعاب روحی و جسمیمشغول به کار میشود و توسط شخصی تحت عنوان کارفرما کنترل میشود .
امروزه با بردهها به صورتی غیر انسانی و به عنوان کالا رفتار میشود. حتی گاهی به عنوان "مایملک" خرید و فروش میشوند که بسیار مشابه به اوضاع بردگان در قرن 19 است. "بردگان منقول" که در بازارهای آزاد مورد تجارت قرار میگیرند قرار است نسلی از بردگان را به وجود آورند .
رابین رومانو اضافه میکند :
بردهداری مدرن تا وقتی که شرایط اقتصادی بد برای گروهی از انسانها وجود داشته باشد و دولتها فاقد خواست سیاسی و توانایی اجرای قوانین فعلی باشند، به حیات خود ادامه خواهد داد. منبع: فصل نو