پايان افسانه يوگسلاوي؛ مونتهنگرو به نقشه جهان بازگشت
23 ماه مه 2006
مونتهنگرو يا آن گونه كه از اين پس خوانده خواهد شد »جمهوري مونتهنگرو« در منطقه بالكان و در مجاورت درياي آدرياتيك واقع شده است. همسايگان اين جمهوري عبارتند از بوسنيو هرزگوين در شمال، صربستان در شرق، آلباني در جنوب و كرواسي در غرب. با استقلال مونتهنگرو، صربستان عملا راهي به درياي آزاد نداشته و تبديل به كشوري محصور شده در خشكي خواهد شد.
نام اين جمهوري از عبارتي ونيزي به معناي »كوه سياه« اقتباس شده است. در زبان صربي نيز عبارت »كرناگورا«به همان معناي »كوه سياه« براي ناميدن اين جمهوري به كار گرفته ميشود. اين نام متاؤر از جنگلهاي متراكم دامنههاي آلپ است كه از دور تصوير كوهي سياهرنگ را مقابل ديدگان قرار ميدهد.
مونتهنگرو قرنها به صورت »دوفاكتو« داراي استقلال بوده و سلسلهاي از حاكمان و سلسلههاي پادشاهي بر آن حكومت كردهاند. پس از كنگره برلين كه به دنبال بحرانهاي اروپاي شرقي)1876-1875(شكل گرفت، استقلال اين كشور به صورت دوژور)قانوني( رسميت يافت. در 28 اوت 1910 شاهزاده نيكولا پتروويچ خود را به عنوان پادشاه معرفي كرد. در 1918 به دنبال تصويب قانوني در صربستان مونتهنگرو به اين كشور ضميمه شد. ارتش صربستان در 1924 تمامي اعتراضات وفاداران به پتروويچ و هواداران استقلال را سركوب و مونتهنگرو را به خاك اين كشور ضميمه كرد.در فاصله سالهاي 1945 تا 2003، مونتهنگرو جمهورياي در جمهوري فدرال سوسياليستي يوگسلاوي و پس از آن يوگسلاوي بود. پس از تجربه يوگسلاوي، مونتهنگرو همچنان به عنوان جمهوري عضو اتحاديه صربستان و مونتهنگرو باقي ماند.
ساعت 30\20 دقيقه ديشب به وقت تهران، آخرين بقاياي يوگسلاوي سابق از نقشه پاك شد. موافقان استقلال مونتهنگرو رسما پيروز رفراندوم اعلام شدند اما ساعتها پيش از آن، شادي آغاز شده بود و مردم به خيابانها ريخته بودند. ميلو ژوكانويچ، نخستوزير حامي استقلال، قبل از اعلام رسمي كميسيون انتخابات، گفت: امشب با تصميم اكثريت شهروندان مونتهنگرو، كشوري تازه متولد ميشود.
بعد از پايان جنگ جهاني دوم، مونتهنگرو را به كشور تازه تاسيس يوگسلاوي ملحق كرده بودند و حالا تقريبا 90 سال پس از آن، مردم در جشن استقلال، پرچمهاي سرخ و طلايي پادشاهي قديمي اين كشور را به اهتزاز درآوردند.
فرانتيسك ليپكا، رئيس كميسيون انتخاباتي اين كشور اعلام كرد 4\55 درصد رايدهندگان موافق استقلال بودهاند. بايد دستكم 55 درصد مردم به جدايي راي مثبت ميدادند تا پيروزي رسمي شود.
خاوير سولانا، مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا اعلام كرد به نتيجه انتخابات احترام ميگذارد.
نزديكي آراي مخالفان و موافقان از دو پاره شدن مردم مونتهنگرو بر سر استقلال حكايت ميكند.
سياستمداران صرب، رهبران كليساي ارتدوكس و مونتهنگروييهاي ساكن مناطق كوهستاني داخلي با جدايي مخالف بودند. به اعتقاد آنها استقلال به روابط اقتصادي، سياسي و عاطفي مونتهنگرو با صربستان ضربه ميزند.
با اين حال مونتهنگرويينژادها و آلبانياييتبارهاي مناطق ساحلي مهمترين حاميان نخستوزير بودند.
ژوكانويچ معتقد بود مونتهنگرو به دليل دارا بودن وضعيت اقتصادي بهتري نسبت به صربستان، در صورت جدايي، شانس بيشتري براي عضويت در اتحاديه اروپا را دارد.
با اين حال ماجرا تمام نشده است. گابريل پارتوس، مفسر امور اروپاي جنوبشرقي بيبيسي اعلام كرد: مونتهنگرو قبل از اعلام آغاز روند جدايي بايد منتظر واكنش صربستان بماند. طبق قانون، صربستان بر جاي صربستان - مونتهنگرو خواهد نشست و مونتهنگرو بايد توسط سازمان ملل متحد، اتحاديه اروپا و ديگر سازمانهاي بينالمللي به رسميت شناخته شود.
ادعاي قانوني صربستان بر كوزوو كه تحت كنترل سازمان ملل قرار دارد، همچنان ادامه خواهد يافت. وضعيت كوزوو اواخر سالجاري ميلادي مشخا خواهد شد. استقلال مونتهنگرو باعث قطع ارتباط صربستان با درياي آدرياتيك ميشود.
پيامدهاي استقلال
اتحاديه صربستان - مونتهنگرو منحل ميشود و صربستان بر جاي آن مينشيند. تمامي حقوق و تعهدات اتحاديه پيشين به صربستان منتقل ميشود. كرسي اتحاديه در سازمان ملل هم به صربستان ميرسد.
عضويت كشور تازه تاسيس مونتهنگرو بايد در تمامي سازمانهاي بينالمللي تاييد شود.
طبق قانون اساسي صربستان - مونتهنگرو)سال 2003( صربستان بايد نتايج رفراندوم را بپذيرد.
احتمالا در مناطق صربنشين مونتهنگرو ناآراميهايي به وجود خواهد آمد. صربها 32 درصد جمعيت مونتهنگرو را تشكيل ميدهند.
مذاكرات الحاق صربستان - مونتهنگرو به اتحاديه اروپا كه اواخر سال گذشته ميلادي آغاز شده بود، ادامه خواهد يافت. در مذاكرات به جدايي سيستم اقتصادي دو كشور اشاره شده بود و جدايي بر موارد تكنيكي مذاكرات تاؤيري جدي نخواهد گذاشت. با اين حال مذاكرات الحاق مونتهنگرو به اتحاديه اروپا تا زمان به رسميت شناخته شدن توسط اين اتحاديه متوقف ميشود.
دو كشور واحدهاي پولي و قوانين تجاري متفاوتي دارند، پس استقلال تغيير چنداني در آن ايجاد نميكند.
در مونتهنگرو وزارتخانههاي دفاع و امور خارجه تاسيس ميشود و ارتش مونتهنگرو بهزودي متولد خواهد شد.
صربستان و آيندهاي مبهم
همكاري نكردن صربستان براي دستگيري ملاديچ جنايتكار جنگي صرب باعث شد كه اوايل ماه جاري ميلادي مذاكرات الحاق به اتحاديه اروپا متوقف شود.
ملاديچ همچنان از حمايت گسترده مليگرايان صرب برخوردار است و آنها مخالف دستگيري او هستند.
موضوع مهم ديگر اين است كه آيا كوزوو همچنان استاني از صربستان باقي خواهد ماند يا نه.
گفتوگوها درباره آينده كوزوو بهزودي آغاز ميشود و اين ممكن است به تولد كشور مستقل كوزوو بينجامد. آينده صربستان همچنان نامشخا است.
واكنش رهبران اروپا
خاوير سولانا، مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا: من به مردم مونتهنگرو پيروزي در رفراندوم را تبريك ميگويم. من حالا از طرف اتحاديه اروپا اعلام ميكنم كه ما نتيجه رفراندوم را ميپذيريم.
استيپ مسيك، رئيسجمهور كرواسي: مونتهنگرو با خواست اكثريت مردمش راه استقلال را برگزيد. مطمئنم كه آنها از همسايگانشان جدا نخواهند شد و راه دوستي و همكاري را در پيش ميگيرند.
آگيم سكو، نخستوزير كوزوو: مردم مونتهنگرو علاقهشان را به زندگي در كشوري مستقل نشان دادند. آنها با ديگر ملتهاي منطقه، روياي پيوستن به اتحاديه اروپا را تقسيم ميكنند. تا پايان امسال، كوزوو هم به عنوان كشوري جديد به مونتهنگرو خواهد پيوست. اين دو كشور جديد عامل مهمي در ؤبات منطقه خواهند بود.
ميلوراد دوديچ، نخستوزير صرب بوسني: من قاطعانه از تصميم مردم براي استقلال حمايت ميكنم.
ولادوبوكووسكي، نخستوزير مقدونيه: ديروز شاهد پايان پروژه يوگسلاوي بوديم كه در زمان خودش با نيت خوبي به وجود آمده بود.
منبع: روزنا