واکنشی پيشرو به جهانی شدن


جوزف استيگليتز

July 4, 2006

از همه با اهميت تر اين كه بايد نسبت به اشتغال كامل حقيقتا متعهد باشيم... يك خط مشي پيش رو، حاوي دو عنصر ديگر است كه معمولا توجه كافي به آن نشده است. اول افزايش پس انداز افراد با درآمد پايين است (براي مثال با كاهش ميزان ماليات پرداختي). دوم، افزايش سرمايه گذاري در پژوهش است كه مزاياي رقابتي ما را تقويت مي كند و براي تداوم رشد اقتصادي بالا بسيار لازم است.

اكثر ديدگاه ها درباره جهاني سازي كاپيتاليسم با چهره انساني را با خطر جدي روبه رو كرده است. آزادسازي بازرگاني فشار بسياري بر ميزان دست مُزد كارگران غيرماهر (و حتي به گونه اي فزاينده بر كارگران ماهر) وارد مي كند. به علاوه در شمار بيشتري از كشورهاي توسعه يافته به عدم مساوات دامن مي زند. افزايش انعطاف پذيري بازار كار چيزي كه مكررا به كشورهايي كه تلاش مي كنند وارد بازار رقابت شوند، توصيه مي شود معنايي جز كاهش حداقل دست مزدها و تضعيف قوانين حمايت از كارگران ندارد. رقابت تجاري فشاري براي كاهش ماليات بر درآمد شركت ها و ماليات بر سرمايه وارد مي كند كه خود به كاهش منابع مالي موجود براي حمايت از سرمايه گذاري هاي اساسي در نيروي انساني جامعه و چتر حمايتي آنان مي انجامد. به علاوه توافق نامه هاي بين المللي همانند فصل 11 قرارداد نفتا و بخش مالكيت فكري گفت وگوهاي تجاري دور اروگوئه تضعيف فرآيندهاي دموكراتيك ملي را به همراه خواهد داشت.
با اين وجود سوئد و ساير كشورهاي اسكانديناوي نشان داده اند كه راه ديگري براي مواجهه با جهاني سازي وجود دارد. اين كشورها به شدت با اقتصاد جهاني پيوند خورده اند، اما ضمن فراهم كردن حمايت هاي اجتماعي قدرتمند و سرمايه گذاري در نيروي انساني، اقتصادهاي به شدت موفقي هستند. موفقيت آن ها تا حدودي به دليل اتخاذ اين سياست ها بوده است و نه مطابق اين برداشت هاي رايج، علي رغم اتخاذ اين سياست ها. اشتغال كامل و چتر امنيتي منبعث از يك تامين اجتماعي قدرتمند، خطرپذيري مردم جامعه را افزايش مي دهد و از دغدغه آنان خواهد كاست.
اين كشورها بدون ترك دولت رفاه آن را براي هم آهنگي با نيازهاي جديد جهاني بهبود بخشيده اند؛ ما نيز بايد چنين كنيم.
در همين حال، بايد به جهاني سازي چهره انساني ببخشيم. اين امر نبايد با بناي ديوارهاي قطور حمايت گرايي و يا در قالب تلاش براي افزايش سطح رفاه شهروندان مان با هزينه خارجي هايي كه مبتلا به فقر شديدتري هستند صورت پذيرد، بلكه بايد جهاني سازي را به سمت دموكراتيك تر شدن سوق دهيم و بايد روند آن را معتدل تر كنيم و به كشورها زمان بيشتري براي هم آهنگي با آن بدهيم. حتي در يك جهاني سازي تجديدنظر شده بازنده وجود خواهد داشت، اما با اتخاذ سياست هاي صحيح اكثريت گسترده شهروندان شمال و جنوب وضعيت مناسب تري را تجربه خواهند كرد. سازگاري با جهاني سازي مستلزم شناخت پيامدهاي جهاني سازي و محدوديت واكنش هاي استاندارد است. افزايش توجه به آموزش مهم است، اما كافي نيست. بايد نظام مالياتي را با تلاش براي متعادل كردن نيروهاي اقتصادي كه به افزايش عدم مساوات مي انجامد پيش رو تر كنيم و از روند معكوس 5 سال گذشته فاصله بگيريم. بايد چتر حمايتي را تقويت و نه تضعيف كنيم. ايالات متحده يكي از ضعيف ترين برنامه هاي بيمه بي كاري را در ميان كشورهاي صنعتي داراست. طراحي مجدد ساختار بيمه اجتماعي ما براي تبديل بيشتر آن به يك برنامه بيمه اجتماعي مادام العمر جامع با الگوبرداري از خط مشي خردمندانه سنگاپور مي تواند پوشش بيمه بسيار كامل تري را بدون تضعيف انگيزه هاي اقتصادي فراهم كند.
از همه با اهميت تر اين كه بايد نسبت به اشتغال كامل حقيقتا متعهد باشيم. بزرگان بازارهاي مالي نسبت به بسياري از خطرات حتي تورم پايين حساسند و استدلال مي كنند كه حتي افزايش اندك در تورم به خصوص براي فقرا بسيار پرهزينه است و علاوه بر اين هزينه هاي بازگشت روند تورم بسيار بالا خواهد بود. زماني كه من رييس هيات مشاوران رييس جمهور بودم در شماره هاي متوالي گزارش اقتصادي اثبات كردم اين استدلال كاملا بي معني است. امروز ما نبايد نگران تورم باشيم؛ بلكه بايد نگران رشد اقتصادي پايين و بي رمق خود باشيم كه به عدم اشتغال بالا انجاميده است. اشتغال كامل مهمترين عامل ايجاد امنيت اجتماعي است. حتي عدم اشتغال محدود از نوع پنهان (دل سردي كارگران، افزايش از كارافتادگي و بالابودن شمار افرادي كه علي رغم ميل خود كار پاره وقت دارند) تاثير كاهنده اي بر دست مزدها مي گذارد و مشكلات ناشي از جهاني سازي را وخيم تر مي كند.
يك خط مشي پيش رو، حاوي دو عنصر ديگر است كه معمولا توجه كافي به آن نشده است. اول افزايش پس انداز افراد با درآمد پايين است (براي مثال با كاهش ميزان ماليات پرداختي.) برخي محافظه كاران به مفهوم مالكيت نوعي تقدس بخشيده اند. از مالكيت اغلب چنين مراد مي كنند كه آنان كه بيشتر دارند بايد هنوز بيشتر داشته باشند. اما اين هنوز براي افراد با بضاعت اندك مهم است كه براي حفظ خود در مقابل بوالهوسي هاي بازار مجهز به ضربه گير باشند.
دوم، افزايش سرمايه گذاري در پژوهش است كه مزاياي رقابتي ما را تقويت مي كند و براي تداوم رشد اقتصادي بالا بسيار لازم است. امروز مقدار نامتناسبي از بودجه پژوهشي كشور ما در مقاصد نظامي هزينه مي شود. منابع مالي لازم براي علوم پايه يا حتي تكنولوژي كاربردي كه مي تواند استانداردهاي زندگي را ارتقا بخشد و ما را در حفاظت از محيط زيست ياري كند، كمياب است.
هواداران جهاني سازي اغلب آن را به صورت ارايه فرصت هاي بي سابقه تصوير مي كنند. براي آن ها كه به ساخت يك جامعه مبتني بر اصول عدالت اجتماعي متعهدند جهاني سازي هم زمان چالش هاي بي سابقه اي را عرضه مي كند. آن چه آمد برخي از عناصر واكنش پيش رو به اين چالش هاست.
منبع: برگردان احسان صحافيان/همشهری