مذاکرات دور دوحه و اميدها و نگرانی های توسعه نيافتگان

"سرانجام به نظر می آيد جامعه جهانی به اين نکته پی برده که صرفا کاهش تعرفه و سهميه به کشورها برای تقويت ميزان تجارتشان کمک نمی کند. برای همين آنچه وعده داده شده اين است که کشورهای غنی در قالب برنامه کمک به تجارت به کشورهای ديگر اين توان را بدهند که از فرصتهايی که اين دور از مذاکرات تجاری به ارمغان می آورد، بهره مند شوند."

کشورهای در حال توسعه، دور مذاکرات دوحه را آخرين اميد برای برقراری عدالت نسبی در تجارت جهانی می دانند.
آمريکا و اتحاديه اروپا می خواهند کشورهای در حال توسعه مانند چين و هند بازارهای خود را بگشايند ولی پاسخ می شنود که يارانه های گزافی که به کشاورزان خود می دهند، فرصت رقابت را از کشاورزان فقير می گيرد.

زندگی بيش از يک ميليارد نفر مستقيما از راه کشاورزی تامين می شود و موفقيت دور دوحه می تواند بسياری از آنها را از فقر مفرط نجات دهد و سالانه ۵۰ ميليارد دلار به اقتصاد جهان تزريق کند.

هادی زمانی، اقتصاددان، درباره اين مزايا می گويد: "توزيع مزايا يقينا يکسان نيست. يک دليل به ساختار اقتصادی کشورها مربوط می شود. علاوه بر اين، وقتی تعرفه ها پايين می آيد، بايد کشورها بتوانند از اين فرصتها بهره برداری کنند. کشورهايی مانند برزيل و هند که اصلاحات اقتصادی را به اجرا گذاشته اند، اين توانايی را دارند از اين فرصت بهره برداری کنند، ولی کشورهای آفريقايی به دليل مشکلات اقتصادی و سوء مديريت، شايد نتوانند اين فرصت را مغتنم بشمارند."

ولی وقت تنگ است زيرا مهلت کنگره به رييس جمهور آمريکا برای تصويب هرگونه توافقنامه احتمالی شش ماه ديگر منقضی می شود و اگر بزرگترين اقتصاد جهان، چنين سندی را نپذيرد يا آن را اصلاح کند، همه چيز به خانه اول بازمی گردد.

شکست اين مذاکرات چه زيانهای می تواند داشته باشد؟ آقای زمانی می گويد نه تنها جايگاه سازمان تجارت جهانی تضيعف می شود، بلکه قطب بندی تازه ای ميان طرفهای تجاری شکل خواهد گرفت.

اين نگرانی ها سبب شده که به گفته ريک سامانس، مدير عامل اجلاس جهانی اقتصاد، کشورهای ثروتمند متقاعد شوند کشورهای فقير برای برخوردار شدن از مزايای يک توافق تازه درباره تجارت جهانی به کمک بيشتری نياز دارند.

کشورهايی مانند برزيل و هند که اصلاحات اقتصادی را به اجرا گذاشته اند، اين توانايی را دارند از اين فرصت بهره برداری کنند، ولی کشورهای آفريقايی به دليل مشکلات اقتصادی و سوء مديريت، شايد نتوانند اين فرصت را مغتنم بشمارند

"سرانجام به نظر می آيد جامعه جهانی به اين نکته پی برده که صرفا کاهش تعرفه و سهميه به کشورها برای تقويت ميزان تجارتشان کمک نمی کند. برای همين آنچه وعده داده شده اين است که کشورهای غنی در قالب برنامه کمک به تجارت به کشورهای ديگر اين توان را بدهند که از فرصتهايی که اين دور از مذاکرات تجاری به ارمغان می آورد، بهره مند شوند."

مذاکرات دور دوحه، ژوييه گذشته به دليل اختلاف بر سر يارانه های کشورهای ثروتمند مانند آمريکا و اتحاديه اروپا به کشاورزان خود شکست خورد. کشورهای در حال توسعه می گويند اين گونه سياستهای حمايتی، همراه تعيين سقف واردات برای محصولاتی مانند پوشاک چينی، عملا بازارهای سودآور آمريکايی و اروپايی را بر روی آنها می بندد.

اما مهرداد عمادی، مشاور اقتصادی اتحاديه اروپا، می گويد اقتصاد کشورهای عضو، بخصوص ميان اعضای قديمی مانند فرانسه، اسپانيا و ايتاليا و يونان، بين ۱۲ تا ۳۵ درصد به کشاورزی متکی است و همين بخش تاثير زيادی در سياست داخلی اين کشورها دارد.

با اين حال، آقای عمادی اعلام می کند که اين بلوک به دنبال منافع درازمدت و پايدار دور دوحه است.

با وجود اين حمايتها از دور دوحه، برخی گروه ها مانند "دوستداران زمين" هشدار داده اند تلاش کشورهای ثروتمند برای از سرگيری مذاکرات دور دوحه می تواند برای کشورهای فقير زيانهای سنگين اجتماعی و زيست محيطی داشته باشد.

به گفته اين منتقدان، اقتصادهای بسياری از اين کشورهای توسعه نيافته توان رقابت را ندارد و تنها به بيکاری ميليونها نفر و اتلاف منابع طبيعی منجر می شود.

پيت هارداستف، از نهاد خيريه "جنبش توسعه جهان"می گويد هرگونه توافق احتمالا به زيان کشورهای در حال توسعه تمام می شود.

به گفته وی، مشکل اينجاست که اکثر مطالعات اخير نشان داده که آنچه پيشنهاد شده، برای کشورهای فقير، معامله بدی است.

آقای هارداستف می گويد: "ما در طول چند روز گذشته و چند هفته گذشته ديده ايم که آمريکا و اتحاديه اروپا می کوشند بين خود زد و بند کنند. من فکر می کنم اگر آمريکا و اتحاديه اروپا واقعا جدی بودند، آن وقت سياستهای تجاری خود را دستخوش تحولات اساسی می کردند، بازارهای خود را به روی کشورهای فقير می گشودند، و بجای ديدار با گروهی کوچک در تفرجگاهی کوهستانی در سويس، با همه اعضای سازمان تجارت جهانی در مقر اين سازمان در ژنو مذاکره می کردند."

اکنون مساله پيش روی مذاکره کنندگان اين است: توافق بد بهتر است عدم توافق؟ ميلياردها نفر منتظر اين تصميم هستند.