انتخابات مجلس در عراق

وجود بازيگران سياسی متعدد در عراق دارای جنبههای مثبت و منفی است. جنبه منفی وجود گروههای رقيب مسلح با مناطق نفوذ مخصوص به خود است. مجلس اعلی در جنوب اهرمهای قدرت را بدست گرفته، سپاه بدر در دستگاه امنيتی و پليس نفوذ كرده و از هم اكنون با ارعاب اهالی وضعيتی شبيه جمهوری اسلامی ايران بوجود آورده است. هيچ زنی جرات ندارد بدون حجاب اسلامی از خانه خارج شود. فروش مشروبات الكلی ممنوع است. و در مواردی مخالفين سياسی ربوده و درمكانهای نامعلوم زندانی شدهاند.

در روز 15 دسامبر نزديك به 70 درصد از عراقيهای دارای حق رای در انتخابات مجلسی كه حكومت چهار سال آينده آنها را تعيين خواهد كرد، شركت كردند. شركت در اين انتخابات در مقايسه با انتخابات ژانويه گذشته افزايش چشم گيری را نشان ميدهد. اين بار برخلاف انتخابات قبلی درصد قابل توجهی از اعراب سنی هم در انتخابات شركت كردند.
اعلام نتايج اوليه شمارش آراء نشاندهنده اين است كه ائتلاف شيعه بزرگترين سهم را از كرسیهای مجلس آينده به خود اختصاص خواهد داد. اما تعداد نمايندگان اين ائتلاف كمتر از آن خواهد بود كه بتواند به تنهايی حكومت كند و مجبور است برای تشكيل دولت آينده با احزاب سنی، كردها و يا شيعيان سكولار وارد ائتلاف بشود.
با وجود اين كه در شهر بغداد تعداد وسيعی از عراقيهای سنی و شيعههای سكولار در انتخابات شركت كردند، ائتلاف شيعه توانسته آراء بيشتری از آنچه انتظار میرفت، بدست آورد. همين امر به تقويت شايعه تقلب وسيع از طرف ائتلاف شيعی كه اكنون حكومت را در دست دارد كمك كرد. و در پی آن حدود بيست هزار نفر در تظاهراتی كه بعد از نماز جمعه از طرف 35 حزب از عربهای سنی و شيعيان سكولار سازمان داده شده بود، در اعتراض به ناسالم بودن انتخابات، شركت كردند. همچنين در شهرهای سامره با اكثريت سنی و شهر موصل در شمال عراق چند هزار نفر برای اعتراض به تقلب در انتخابات به راه پيمايی پرداختند.
رئيس كميسيون مستقل نظارت بر انتخابات حسين الهنداوی میگويد، تعداد 1250 شكايت در مورد انتخابات به دست ما رسيده كه بعد از رسيدگی دقيق 25 شكايت در محدوده قرمز قرار گرفتهاند، كه اگر تقلب در آنها به اثبات برسد ممكن است آراء آن باطل اعلام شوند. و بالاخره در حاليكه تحقيق در مورد شكايات ادامه دارد، آراء مناطقی از شش استان باطل اعلام شد. در مجموع چنانكه يك نماينده ائتلاف شيعه اشاره میكند نتيجه آراء بصورتی كه تا كنون اعلام شده با واقعيت موجود و تناسب نيروها تطبيق میكند.
بزرگترين جنبه مثبت اين انتخابات شركت نسبتا وسيع اعراب سنی در آن است. در دمكراسیهای ناپايدار انتخابات سراسری و شركت تمامی نيروهای سياسی در آن از عوامل بوجود آورنده ثبات بشمار میروند. در انتخابات ژانويه گذشته سنیها برای از مشروعيت انداختن حكومت از شركت در انتخابات خودداری كردند. در رفراندم آنها برای رد كردن قانون اساسی، رای دادند. و اينبار برای شركت در بازی سياسی و قدرت به پای صندوقهای رای رفتهاند. بسياری از عراقیهای سنی بلافاصله بعد از انتخابات ژانويه به اين نتيجه رسيدند كه بايكوت انتخابات كار درستی نبوده است. به گفته راديو بیبیسی برخی از گروهای مقاومت در مقابل ارتش آمريكا از هواداران خود درخواست كردهاند در انتخابات شركت كنند. حتی چند گروه اعلام كردهاند كه خودشان از شعبههای اخذ رای محافظت خواهند كرد.
شركت فعالانه دولت ايران در حمايت از ائتلاف شيعه و بخصوص مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق به رهبری عبدالعزيز حكيم و حمايت دولت آمريكا از«حركت وفاق ملی» به رهبری اياد علاوی به نوعی جنگ از راه دور ميان آنها مبدل شده است. دولت ايران علاوه بر كمك مالی مداوم به مجلس اعلی و فرستادن نيروهای خود در سپاه بدر و حمايت مالی و تسليحاتی از آن، به شركت در تقلبهای انتخاباتی هم متهم شده است. قبل از انتخابات نيروهای كرد عراقی يك كاميون حامل اوراق انتخاباتی جعلی را، در مرز ايران ضبط كردند. دولت آمريكا هم به نوشته روزنامه نيويوركر 40 ميليون دلار برای برنامه تبليغاتی ائتلاف اياد علاوی پرداخت كرده است. اما احتمالا هيچ يك از اين دو به نتايج دلخواه خود دست نخواهند يافت. ائتلاف شيعی نمی تواند به تنهايی حكومت كند و اياد علاوی هم نمی تواند رای كافی برای رسيدن به نخست وزيری بدست آورد.
بازيگران مهم سياسی عراق عبارتند از ائتلاف احزاب كرد، احزاب سنی، شيعيان سكولار و طيف احزاب و گروههايی كه ائتلاف شيعه را بوجود آوردهاند. در اين طيف راديكالترين، مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق به رهبری عبدالعزيزحكيم است، جناحی از اين گروه رويای ولايت فقيه را در سر دارد، گرچه خود حكيم چندين بارتاكيد كرده است كه شرايط عراق با ايران تفاوت دارد، و او قصد ندارد دولتی به سبك ايران بوجود آورد. گروه راديكال ديگر به رهبری مقتدی الصدر طرفدار يكپارچگی عراق است. و به همين دليل با بقيه احزاب ائتلاف شيعی كه طرفدار فدراليسم هستند، اختلاف جدی دارد. جناح راديكال شيعه طرفدار نخست وزيری عادل عبدالمهدی است، او كه طرفدار اسلامی شدن كشور است، «دمكراسی اسلامی» را تبليغ میكند. اما نخست وزير كنونی عراق ابراهيم الجعفری كه از عبدالمهدی معتدلتر است پس از انتخابات قبلی ماندن خود در ائتلاف را به نخست وزير شدن خود مشروط كرد، و چون با خروج او، ائتلاف شانس بدست گرفتن حكومت را از دست میداد، شرط او را پذيرفت. او اينبار هم میتواند برای نخست وزير شدن از اين حربه استفاده كند.
وجود بازيگران سياسی متعدد در عراق دارای جنبههای مثبت و منفی است. جنبه منفی وجود گروههای رقيب مسلح با مناطق نفوذ مخصوص به خود است. مجلس اعلی در جنوب اهرمهای قدرت را بدست گرفته، سپاه بدر در دستگاه امنيتی و پليس نفوذ كرده و از هم اكنون با ارعاب اهالی وضعيتی شبيه جمهوری اسلامی ايران بوجود آورده است. هيچ زنی جرات ندارد بدون حجاب اسلامی از خانه خارج شود. فروش مشروبات الكلی ممنوع است. و در مواردی مخالفين سياسی ربوده و درمكانهای نا معلوم زندانی شدهاند. شرايط برای ساكنان اين منطقه آنچنان سخت شده كه از هم اكنون مهاجرت نيروهای متخصص به مناطق ديگر عراق آغاز شده است. در مناطق سنی تا كنون برخی از قبايل از گروههای تروريست حمايت كردهاند. در شرايط بحرانی اين حمايت میتواند به شركت فعال مبدل شود. در شمال كردها با كمك آمريكا به سلاحهای مدرن مجهز شدهاند و با تعليمات نظامی و آشنايی با كاربرد سلاحهای جديد، توان رزمی خود را افزايش دادهاند. در اين شرايط، اگر نيروهای آمريكايی از عراق خارج شوند، و يا اگر بهر دليل قدرت حكومت مركزی كاهش يابد، در هر لحظه ممكن است جنگ قبيلهای و مذهبی آغاز شود. جنبه مثبت تعدد قدرت در اين است كه هيچكدام از اين نيروها نمیتوانند اهداف خود را بطور كامل اجرا كنند، و مجبور به تعامل و شركت در بازی سياسی با يكديگر خواهند بود. تعامل احزاب سياسی مختلف، بخصوص اگر به ائتلاف وسيع حكومتی بيانجامد به تقويت دمكراسی كمك خواهد كرد.
بهر حال پيروزی بزدگ اين انتخابات شركت قابل توجه اهالی سنی است. اما به شرطی اينكه اين مشاركت در ائتلاف حكومتی هم انعكاس پيدا كند. تشكيل حكومت حق حزب يا ائتلاف برنده انتخابات است، اما در شرايط خاص كنونی، احزاب برنده بايد حداقل با وارد كردن چند شخصيت از احزاب سنی در كابينه جديد، از مشاركت آنان در امور سياسی كشور استقبال كند.

7 دی 1384