مصاحبه صدای آلمان با محمد ملكی در مورد كابينه معرفی شده توسط رييس جمهور جديد ايران
توقعی هم به جز اين نبود
رييس جمهور جديد ايران، محمود احمدینژاد، روز يكشنبه ۱۴ اوت، ۲۳ مرداد ماه، اعضای هيات دولت آينده را به مجلس شورای اسلامی معرفی كرد. اكثريت غالب هيات وزيران را افرادی تشكيل میدهند كه برای پهنه همگانی چهرههايی ناشناس هستند، همچون خود آقای احمدینژاد تا چند هفته پيش. چند نام آشنا در ليست كابينه محمود احمدینژاد يادآور ترور دگرانديشان در دوره وزير سابق اطلاعات علی فلاحيان هستند. مدتی است كه اركان جامعه مدنی در ايران اظهار نگرانی از پديداری خفقان و سركوب میكنند. اين پرسش مطرح میشود كه با كابينه پيشنهادی محمود احمدینژاد تا چه حد نگرانی آنها بجاست. در اين زمينه دويچه وله (صدای آلمان) با دكتر محمد ملكی، از فعالان سياسی و نخستين رييس دانشگاه تهران پس از انقلاب مصاحبه داشته است.
مصاحبهگر: كيواندخت قهاری
دويچه وله: آقای دكتر محمد ملكی، تا چه حد چهرههايی كه آقای احمدینژاد برای تصدی پستهای وزارت معرفی كردهاند، شناخته شده هستند؟
محمد ملكی: ليستی كه امروز آقای احمدینژاد معرفی كردند، من كه در جريان مسائل سياسی هستم، جز ۴ – ۵ نفر از آنان من كسی را نمیشناسم، يعنی برای من ناآشنا هستند. من جز آقای متكی، پورمحمدی، صفار هرندی و اژهای، كه سوابقی دارند و میدانيم از آن واپسگرايان بسيار تند هستند، كس ديگر را در ميان آنها نمیشناسم. حالا بايد شرح حال بقيه را بنويسند – البته شرح حالی كه اينها مینويسند، شرح حال واقعی نيست، مینويسند ديگر، چهار تا دكتر و استاد دانشگاه و از اين حرفها هم به آن اضافه میكنند و به خورد مردم میدهند– آن جزييات را بنويسند تا ببينيم اصلا اينها چه كسانی هستند و سوابقشان چيست. در آن صورت بهتر میشود قضاوت كرد. اما به طور كلی توقعی هم به جز اين نبود، كه اين آقايان انتخاب شوند. خود آقای احمدینژاد مگر از چه تفكری پيروی میكند؟ من به عنوان مثال نكتهای را میگويم كه برايم بسيار جالب است: ايشان از موقعی كه به اين سمت انتخاب، يا منصوب در حقيقت، شدهاند، در صحبتهايشان تا بحال من يكبار نديدم كه صحبت از ”جمهوری اسلامی“ بكنند. هميشه میگويند ”دولت اسلامی“، ”حكومت اسلامی“. وقتی كسي با اين تفكر است كه كلمه ”جمهوريت“ را، چيزی كه توده مردم در آن دخالت دارند را، به زبان نمیآورد، معلوم است ديگر كه تفكراتش چيست و چه برنامههايی را اين آقايان میخواهند پياده بكنند.
دويچه وله: آقای ملكی، میشود گفت كه كسانی كه شناخته شده هستند چه چشماندازی را با توجه به سابقهشان برای چهار سال آينده در برابر ايران میگذارند؟
محمد ملكی: من يك نمونه از اينها را در اينجا میگويم و آن هم مورد وزارت ارشاد است كه میدانيد با فرهنگ اين جامعه سر و كار دارد. مسأله كتاب و كتابت و روزنامه و كسانی كه كار فرهنگی انجام میدهند به وسيله وزارت ارشاد اداره میشود و وزير ارشاد راجع به آن تصميم میگيرد. ما سابقه آقای صفار هرندی را میشناسيم. او يكی از مقالهنويسان كيهان، از همكاران حسين شريعتمداری، و از آن واپسگرايان بسيار تند و تيز است. ايشان از آن تيپهايی است كه، فرض كنيد، اگر در كتابی نوشته شده باشد مثلا زنی از بغل مردی رد شد، بايد اين را سانسور كنيد، زن نبايد از بغل مرد رد شود. اين وضعی است كه در آينده پيش خواهد آمد. شما ببينيد كه وزارت ارشاد هم الان هم وضعش بد است. چهار تا از كتابهای خود من سالهاست كه در وزارت ارشاد دارد گرد و خاك میخورد. الان سختگيريها بسيار زياد است. حال تصور كنيد كه وزير هم عوض شود و آقای صفار هرندی با آن ديدگاههای ارتجاعی خود در رأس وزارت ارشاد اسلامی قرار بگيرد، با اهل قلم و مطبوعات و نويسندگان چه خواهد كرد.
دويچه وله: به نگرانی نويسندگان اشاره كرديد. قشر زنان هم، گروههای زنان هم ابراز نگرانی میكنند. فكر میكنيد كه با توجه به تركيب كابينه جای خوشبينی برای قشری باقی بماند؟
محمد ملكی: من فكر نمیكنم. به خانمها اشاره كرديد. حداقل امروز در كويت هم وقتی كابينه معرفی میكنند، يك يا دو خانم را در آن میگذارند، يعنی به اين نتيجه رسيدهاند. ولی اينها ما اين همه زنان تحصيلكرده و فرهيخته داريم. يك نفر را برای ظاهرسازی هم شده در كابينه معرفی نركدهاند. اين نشاندهنده اين است كه اينها رفتارشان با خانمها چه خواهد بود. من فكر میكنم كه سختگيری نسبت به خانمها و تبعيض جنسی بسيار بسيار شديدتر خواهد شد.
دويچه وله: با نظر به سوابق كسانی چون آقايان پورمحمدی و محسنی اژهای در رابطه با وزارت اطلاعات آيا اين امكان را میبينيد كه وضعيت دوره آقای فلاحيان تكرار بشود؟
محمد ملكی: اين امكان وجود دارد و امكان قویای هم هست. اما من فكر میكنم كه در دنيای امروز ديگر آن شرايطی كه بتوانند اينها آن كارهای گذشته را، كارهايی كه آقای فلاحيان كردند، تكرار بكنند، وجود ندارد. اينها هم فكر میكنم كه خودشان اگر كمی عقل داشته باشند، به اين نتيجه خواهند رسيد كه از آن كارهايی كه در دهه ۱۳۶۰ كردند چه نتيجهای گرفتند كه بخواهند دومرتبه آن مسائل را، باز آن قتلهای زنجيرهای و كشتار دگرانديشان در خارج و داخل تكرار بكنند. ممكن است در ضميرشان بخواهند چنين برنامههايی را اجرا بكنند، ولی من فكر میكنم موفق نخواهند بود. اما در رابطه با سؤالی كه مطرح كرديد، در هر حال وقتي آدم اين اسمها را میبيند و سابقه اين افراد را در نظر میآورد، فكر میكند كه ممكن است كه دو مرتبه باز ”اسلامیها“ سردر بياورند و در وزارت اطلاعات فعال بشوند و قصد داشته باشند آن اعمال گذشته را تكرار بكنند.
دويچه وله: آقای دكتر ملكی، از شما سپاسگزارم كه دعوت ما را به مصاحبه پذيرفتيد.