اصلاح طلبان و روحانی: كف خواسته ها سقف حمايت ها

eslahtalaban_ruhani2015نسبت اصلاح طلبان و دولت چيست؟ اين سوالي است كه تقريبا تمامي فعالان سياسي اصلاح طلب در مقاطع مختلف به آن پاسخ داده اند. در ميان اصلاح طلبان مي توان چند نظريه براي نسبت شان با دولت روحاني را مشاهده كرد اما در حمايت از دولت همگي مشترك هستند. اما آيا سرنوشت و كارنامه روحاني به پاي اصلاح طلبان نوشته مي شود يا قرار است آنها فقط حاميان روحاني در روزهاي انتخابات بمانند و نسبت به آينده دولتي كه خود در روي كار آمدنش نقش داشته اند بي تفاوت باشند. در طول بيش از بيست ماهي كه از دولت روحاني گذشته است مدل هاي مختلفي براي همراهي با دولت از سوي اصلاح طلبان مطرح شده است اما پايه مشترك تمامي اين مدل ها رويكرد حمايتي نسبت به دولتي بوده كه آنها در ٢٤ خرداد بيشترين سهم را در روي كار آمدنش داشته اند.
با اين حال به همان نسبت كه اصلاح طلبان بر حمايت از دولت تاكيد مي كنند، جريان سياسي مقابل آنها هم تلاش هاي خود را براي جدايي اصلاح طلبان از روحاني شدت مي بخشد. آنها ابتدا تلاش كردند تا روحاني را نه يك كانديداي مورد حمايت اصلاح طلبان كه رييس جمهوري برخاسته از گفتمان اصولگرايي معرفي كنند. تئوريسين هاي جريان اصولگرا در هفته هاي ابتدايي پيش از انتخابات تلاش وافري به خرج دادند تا پيروزي روحاني را پيروزي تفكر اصولگرايانه بنامند و سندش را به نام خود بزنند. اما ديدارهاي روحاني در همان هفته ها نشان داد او چه كسي را به مركز تحقيقات استراتژيك دعوت كرد و براي تشكر در خانه كدام شخصيت سياسي رفت. با معرفي كابينه دولت تدبير و اميد ديگر جاي ترديد نبود كه پيروزي روحاني ارتباطي به اصولگرايان ندارد، پس آنها از جايگاه خودپيروز پندار انتخابات به پايين كشيده شدند و رفته رفته نه تنها منتقد كه در برخي موارد اپوزيسيون دولت شدند و اگر تريبوني به دست مي آوردند او را با الفاظ تندي مورد خطاب قرار مي دادند. با اين حال در تمام پيچ هاي تندي كه مخالفان دولت تدارك ديدند روحاني تنها نماند و هربار كه حملات شدت گرفت حمايت ها نيز جدي تر شد. با اين حال اصولگرايان آنقدر كه علاقه مند هستند اصلاحات و روحاني را از هم جدا معرفي كنند به انسجام و وحدت خود علاقه اي نشان نمي دهند. آنها در تمام بيست و چند ماه گذشته در شيپور عبور و جدايي اصلاحات از روحاني دميدند اما هنوز كمترين نشانه اي از اين فرضيه نيافته اند. روحاني در سخنانش نشان داده اهداف اصلاح طلبانه اي در سر دارد و براي رسيدن به آنها تلاش مي كند: تلاشي كه به مذاق اصولگرايان خوش نمي آيد. اما در جريان اصلاحات نگاه به دولت متفاوت است. برخي بر حمايت بدون نقد علني تاكيد دارند و برخي نيز مي گويند اتفاقا براي كمك به دولت بايد برخي موارد را به صورت رسانه اي مطرح كرد تا او با ابزار يك مطالبه اجتماعي بتواند براي تحقق اهداف امتياز گيري كند. اختلاف سليقه ديگر در ميان اصلاح طلبان در اين است كه از بين آنها و روحاني شكست كدام يك باعث ناكامي ديگري مي شود؟ آيا به محاق رفتن اصلاح طلبان است كه روحاني را ناكام مي كند يا ناكامي روحاني باعث انزواي سياسي اصلاحات مي شود؟ اما طرفدار هر كدام از اين دو نظريه كه باشيم نتيجه يكي است: نه دولت و نه اصلاح طلبان نبايد بشكنند.

همراهي منتقدانه
امروز هيچ اصلاح طلبي بر طبل عدم حمايت از دولت نمي كوبد بلكه برعكس تمامي اصلاح طلبان مي خواهند از دولت حمايت كنند اما اين بدان معني نيست كه نقص هاي دولت را نبينند. محمدرضا خاتمي در اين باره طي گفت وگويي كه با «اعتماد» داشت، اظهار كرد: «اين طور نيست كه ما هيچ نقدي به دولت نداشته باشيم. وقتي آقاي روحاني آمد اصلاح طلبان دو الي سه نكته بود كه مي خواستند آقاي روحاني حل كند. اولامساله سوء تدبير و مديريتي كه در كلان كشور اتفاق افتاده است. در اين مورد بي محابا و با تمام قوا از دولت حمايت مي كنيم. اصلامهم نبود چه كسي وزير و وكيل مي شود. فقط مهم بود كه بايد به برنامه ها متعهد باشند. الان هم اگر انتقاداتي مي كنيم به اين خاطر است كه برخي آقايان يا خانم ها همخواني با برنامه هاي شان ندارند. در مساله سياست خارجي و مذاكرات هسته اي هم اصلاح طلبان به طور كامل از آقاي روحاني و سياست هاي او حمايت مي كنند.» او در پاسخ به اينكه تا كجا قرار است از روحاني حمايت كنيد، گفت تا وقتي مشكلات حل شود. مشكلات بايد حل شود.
اصلاح طلبان مهم ترين نقدي كه به دولت وارد مي دانند عدم همراهي برخي وزرا و كم توجهي به حوزه سياست داخلي است. آنها در دوره دو ساله روحاني گشايش در فضاي كلي سياسي كشور را مي بينند اما در همين ايام رييس دولت اصلاحات با حكم ممنوع التصويري مواجه مي شود: حكمي كه البته روحاني صراحتا ارتباط آن را با شوراي عالي امنيت ملي تكذيب مي كند اما به هر روي در دوره مسووليت وي رخ داده است. آنها بر خلاف اصولگرايان نقدهاي شان را كمتر رسانه اي مي كنند و ترجيح مي دهند از كانال هاي ارتباطي خود با دولت اين انتقادات را منتقل كنند.

حفظ هويت اصلاح طلبانه
اصلاح طلبان نه امروز كه همان دو سال و اندي پيش وقتي بر دوراهي عارف و روحاني مخير شده بودند نيك مي دانستند كه حسن روحاني نه يك اصلاح طلب است و نه قرار است اصلاح طلبانه رفتار كند. او اما شعارهايي مي داد كه گاه از كانديداي شناسنامه دار اصلاحات هم اصلاح طلبانه تر بود. روحاني نه در شناسنامه كه در انتخاب شعار و حرف هاي انتخاباتي، اصلاح طلب نشان مي داد. به همين دليل هم اصلاح طلبان را در حمايت از خود آسوده خاطر كرد. او اما امروز اگرچه تلاش مي كند همان حرف ها را بزند و كمترين تغييري نسبت به آنچه خرداد ٩٢ نشان مي داد نكرده است اما در حوزه اجرا موانع بزرگي پيش رو دارد كه از عملياتي شدن تمامي وعده ها و شعارهايش جلوگيري مي كند.
اين موضوعي است كه اصلاح طلبان هم به خوبي درك كرده اند. به همين دليل در همراهي با شعارهاي روحاني كمترين ترديدي ندارند اما هرگز اين حمايت جمعي را فداي هويت اصلاح طلبانه خود نمي كنند.

پيروزي روحاني متعلق به كيست؟
نخستين برنده پيروزي روحاني، جمهوري اسلامي ايران است. رييس جمهوري برآمده از راي اكثريت و با راي سه برابري نسبت به نزديك ترين رقيب خود اگر موفق به اجرايي كردن شعارها و وعده هايش شود بيش از همه افراد و گروه ها براي نظام يك پيروزي به ارمغان آورده است. پس از آن مردمي كه در ٢٤ خرداد به روحاني راي داده اند اگر عملياتي شدن وعده هاي او را ببينند بيش از گذشته به وي اطمينان خواهند كرد و اين مقدمه حفظ سرمايه اجتماعي روحاني براي انتخابات رياست جمهوري ٩٦ خواهد بود. پس از مردمي كه به روحاني راي داده اند پيروزي او بدون ترديد پيروزي اصلاح طلبان هم خواهد بود چه آنكه آنان بودند كه ابتدا كانديداي شناسنامه دار خود را به نفع روحاني از ميدان بيرون رفته ديدند و سپس با همراهي يكپارچه در رياست جمهوري اش نقشي جدي داشتند. آنها كه در روزهاي سخت و در مقابل تخريب ها كنار روحاني ايستادند بر سفره پيروزي نيز بايد جايگاهي در خور داشته باشند.

اگر روحاني بشكند…
هيچ فرد دلسوزي در ساختار سياسي ايران نه به دنبال شكست روحاني است و نه از شكستن او استقبال مي كند. امروز روحاني نه يك كانديداي انتخاباتي وابسته به رقيب كه رييس جمهوري ايران است. اشكالي كه بر برخي اصولگرايان منتقد و تندرو وارد مي شود اين است كه آنها پس از دو سال هنوز نتوانسته اند تمايزي ميان روحاني كانديداي انتخابات و روحاني رييس جمهوري قايل شوند. آنها هنوز باور ندارند – به بيان بهتر نمي خواهند باور كنند – كه روحاني،رييس جمهوري اسلامي ايران است. به همين دليل هم به جاي نقد، تخريبش مي كنند و به جاي كمك، چوب لاي چرخ دولتش مي گذارند.
اما وضعيت اصلاح طلبان در صورت تصور شكست روحاني چه خواهد بود؟ سعيد حجاريان در پاسخ به اين پرسش مي گويد شكست روحاني شكست اصلاح طلبان نيست. اما عباس عبدي در مواجهه با اين نظر، گويي كه روبه روي حجاريان نشسته و مي پرسد اگر شكست روحاني شكست اصلاح طلبان نيست پس شكست كيست؟ او مي گويد اگر از روحاني حمايت كرديم نمي شود شريك پيروزي اش باشيم اما زير بار شكستش شانه مسووليت را خالي كنيم.

عبدالله نوري
اينكه اصلاح طلبان نخواهند سرمايه سياسي شان را پشت سر آقاي روحاني جمع بكنند، حرف غلطي نيست. اگر يكي بگويد كه نبايد به گونه اي وانمود شود كه همه خواسته هاي اصلاح طلبان در دولت آقاي روحاني خلاصه شده، حرف درستي است. اما يك زمان يكي مي گويد از دولت آقاي روحاني حمايت نشود، من مخالف اين نگاه هستم. از دولتي كه در جهت بهبود اوضاع سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و مناسبات بين المللي گام هايي برداشته، وظيفه همه ما است كه حمايت كنيم و اصلاح طلبان هم اين كار را مي كنند. اما اينكه برنامه ها و عملكرد آقاي روحاني مساوي با همه خواسته هاي اصلاح طلبان است، قطعا چنين نيست.

حسين مرعشي
اصلاح طلبان ممكن است از دولت انتقاداتي هم داشته باشند اما به زعم ما دولت كنوني يك نعمت بي بديل براي كشور ما است و ما بايد از دولت حمايت كنيم. هرچند چنان كه گفتم به ويژه در حوزه سياست داخلي ممكن است به عملكرد دولت انتقاداتي هم داشته باشيم اما اين نافي حمايت ما از دولت نيست و اصلاح طلبان همچنان از دولت اعتدال آقاي روحاني حمايت خواهند كرد. ما متحد دولت هستيم اما اصالت خودمان را هم حفظ مي كنيم و قطعا در انتخابات هم حرف خودمان را خواهيم زد.

سعيد حجاريان
اصلاح طلبان حامي و ستون فقرات برنامه هاي روحاني هستند، اگر اصلاح طلبان بشكنند روحاني هم شكسته است چراكه وي با حمايت هاشمي و خاتمي و همچنين كناره گيري عارف و بسيج اصلاح طلبان راي آورد. پس در صورت عدم حضور اصلاح طلبان، جريان راست روحاني را به ورطه شكست مي برند. بهترين كنش اصلاح طلبان در مقابل دولت روحاني همكاري است. اتحاد با دولت بايد به صورت علني باشد و انتقاد از آن به صورت مخفي و حتما اين انتقادهاي مخفي اثر خواهد داشت. ما تلاش داريم كمك كنيم تا دولت روحاني زمين نخورد. زمين خوردن دولت روحاني براي ما بد مي شود، كمااينكه ممكن است افرادي بر سر كار بيايند كه كاملابرضد ما عمل كنند. اصلاح طلبان تا آنجايي كه توانستند براي روحاني مايه گذاشتند. رابطه ما با روحاني، «اتحاد و انتقاد» است.

احمد نقيب زاده
اگر مردم احساس كنند كه تكيه امروزشان به روحاني، دولتش، رهبران اصلاحات و برخي اصلاح طلبان بي فايده بوده است راه راديكاليسم را در پيش مي گيرند. بي پرده بگويم اگر شكست بخوريم و مردم از اصلاحات و آنچه برآمده از اصلاحات است نا اميد و سرخورده شوند راه ديگري را در پيش خواهند گرفت. گناه اين سرخوردگي بر دوش اصلاح طلبان و دولت برآمده از آنان است.

عباس عبدي
به طور كلي ذهنيت موجود در پس اين گفتار كه شكست روحاني را شكست اصلاح طلبان نمي داند، ناشي از همان فقدان راهبردي است كه در بخش ديگر سخنان جناب حجاريان وجود دارد. چگونه مي توان گفت نيرويي كه دچار بحران در راهبرد است، مي تواند نسبت خود را با دولت موجود بدان حد دقيق تعريف و مرزبندي كند كه با قاطعيت، شكست آن را شكست خود نداند؟ امروز شكست دولت و حكومت، شكست همه است و نه يك جناح مشخص. هيچ كس اصلاح طلبان را مجبور نكرده بود كه از كسي حمايت يا او را انتخاب كنند. اصولابه كار بردن چنين استدلالي براي نيروي سياسي كه خود را پيشرو مي داند، متناقض نماست.

محمدرضا خاتمي
ما فكر نمي كرديم آقاي روحاني اصلاح طلبي را در جامعه گسترش دهد يا به آزادي هايي كه اصلاح طلبان در عرصه هاي مختلف به دنبال آن بودند تحقق ببخشد. اما آقاي روحاني شعارهايي داد كه اگر آنها محقق شود آرزوي اصلاح طلبان است. در مورد سوءتدبير و مديريتي كه در كلان كشور اتفاق افتاده بي محابا و با تمام قوا از دولت حمايت مي كنيم. اصلامهم نبود چه كسي وزير و وكيل مي شود. فقط مهم بود به برنامه ها متعهد باشند. تا وقتي مشكلات حل شود از روحاني حمايت مي كنيم.

موسوي لاري
وقتي اصلاح طلبان از آقاي روحاني قبل از اينكه رييس جمهور باشد حمايت كردند، بالطبع براي تداوم همان آرمان ها از آقاي روحاني حمايت مي كنند. اين حمايت، حمايت تاكتيكي مقطعي نيست، بلكه حمايت راهبردي است.

محمدرضا عارف
موضع اصلي ما حمايت از دولت دكتر روحاني است و بايد فرصت دهيم تا رييس جمهوري و هيات دولت برنامه هاي خود را با آرامش پيش ببرند. ما محدوديت هاي دولت را درك مي كنيم و مي دانيم دكتر روحاني در چه فضايي رييس جمهور شده و دولت را تحويل گرفته است، بنابراين انتقاد از دولت در اين جمع ها را صلاح نمي دانيم.

ابراهيم اصغرزاده
بهتر است بگوييم اگر دولت روحاني بشكند اصلاح طلبان مي شكنند چون دولت روحاني فرصت براي تحرك نيروهاي اصلاح طلب فراهم ساخته است و هرچه او با مقاومت در برابر افراطيون بازدارندگي ايجاد كند امكان مانور بيشتر به اصلاح طلبان مي دهد. كمااينكه بالفعل شدن قوه و پتانسيل به حاشيه رفته هاشمي و خاتمي را طي مدت يك ساله دولت روحاني به وضوح مشاهده مي كنيد.

صادق خرازي
ما از دولت يازدهم قاطعانه، دقيق، مشروع، مشروط و با همت حمايت مي كنيم، اگرچه اين دولت را اصلاح طلب نمي دانيم. اگر هر جرياني به قدرت مي رسيد چاره اي جز پيمودن اين مسير نداشت و تا زماني كه دولت به راي و تعهداتش نسبت به مردم باور داشته باشد، ما اين تعهد و تلاش را مورد حرمت قرار مي دهيم. اگر دولت در برخي مسائل كوتاه مي آيد به اين دليل است كه «اهم و في الاهم» مي كند تا مشكلات كشور را حل كند.

حميدرضا جلايي پور
ما اصلاح طلبان خوشحاليم كه به آقاي روحاني راي داديم. ما معتقديم كار اصلاح طلبان درست بود كه ائتلاف و آقاي روحاني را انتخاب كردند. اگر باز هم دلايل من را قبول نداريد، اگر آقاي روحاني خوب عمل نكرده بود، اينقدر افراطي ها ناراحت نبودند.

محمدرضا تاجيك
جريان اصلاحات با نگرشي عقلايي و با تحليلي ناظر به شرايط حال و آينده كشور و نيز با حفظ فاصله انتقادي خود، كماكان از دولت حمايت مي كند. اما مطمئنم اين «حمايت» امري زمان- پرورده و شرايط – پرورده است و چنانچه دولت تدبير و اميد نتواند براي چالش هاي پيش روي جامعه تدبيري درخور و بهنگام بينديشد، كليدش بسياري از درها را به روي خودش خواهد بست و حاميانش را پشت درهاي بسته رها خواهد كرد.

غلامحسين كرباسچي
حمايت از روحاني «واجب» است. اين طور نمي شود كه فقط در برد شريك باشيم و در شكست ترك شان كنيم. صحنه سياسي هم برد دارد و هم باخت. اگر از الان بخواهيد فكر كنيد كه مي توانيم كنار بايستيم تا در اشتباهات هزينه ندهيم، نه جوانمردانه است و نه كار سياسي به اين معناست.

احمد پورنجاتي
ارتباط حمايتي و تعاملي جدي جريان اصلاح طلب با تمام تفاوت طيف بندي هايش با آقاي روحاني و برنامه ها و سياست هايي كه دارد وجود دارد. اين يك امر موقتي نيست و پايدار است. پايگاه اجتماعي آقاي روحاني ائتلافي است. از آن خودش نيست ولي در اختيار او قرار داده شده است تا پايان دوره اي كه خواهد بود. توسط اصلاح طلبان گزاره اي تحت عنوان عبور از روحاني وجود ندارد.

نويسنده: محمدحسين مهرزاد

روزنامه اعتماد، شماره 3274

Leave a Reply

Your email address will not be published.