شرکت‌های اروپایی “تسلیم” فشارهای آمریکا علیه ایران می‌شوند

دو حوزه سیاست و اقتصاد اروپا می‌روند که به تدریج تهدیدهای ایالات متحده را جدی بگیرند که به گفته وزیر خارجه‌ این کشور مایک پومپئو، می‌خواهد “شدیدترین تحریم‌های اقتصادی تاریخ” را علیه جمهوری اسلامی به اجرا گذارد.

این تهدید بدان معناست که تمامی شرکت‌ها و نهادهای اقتصادی که وارد “معاملات ممنوعه” با ایران شده‌اند نیز باید هزینه پیامدهای آن را بپردازند.

روزنامه آلمانی “فرانکفورتر آلگماینه تسایتونگ” به همراه مجله سیاسی “پانوراما” گزارشی در این زمینه تهیه کرده و به این نتیجه رسیده‌اند که هم‌اکنون بسیاری شرکت‌های اروپایی از تعاملات اقتصادی خود با ایران به شدت کاسته‌اند و یا در کل به آن پایان داده‌اند؛ و سرمایه‌گذاری‌های برنامه‌ریزی شده فعال نخواهند شد.

خروج سه شرکت بزرگ اقتصادی

شاخص‌‌ترین نمونه شرکت آلمانی زیمنس، شرکت نفتی فرانسوی توتال و شرکت دانمارکی حمل و نقل لجستیک مرسک است. هم‌چنین بانک DZ که بانک مادر بیش از یکهزار بانک تعاونی اعتباری در آلمان است، از معاملات خود با ایران عقب‌نشینی کرده است.

بانک DZ در نامه‌ای که به دست نشریه پانوراما رسیده، خطاب به مشتریان خود نوشته است که از ۳۰ ژوئن ۲۰۱۸ کلیه تراکنش‌ها در رابطه با ایران قطع خواهند شد. این بانک علت اصلی این اقدام خود را “حفظ خوش‌نامی گروه مالی تعاونی ما و فولکس‌بانک‌ها و بانک‌های رایف‌آیزن” عنوان کرده است.

علاوه بر این، بانک DZ در نامه خود می‌افزاید که تراکنش‌های یورویی بانک‌های ایرانی در آلمان، که در رابطه با ایران باشند، در آینده صورت نخواهند گرفت.

خسارت شرکت‌های متوسط اروپایی

خوزه کامپوس ناوه، یکی از مدیران عامل شرکت مشاوره رودل و شرکا در نورنبرگ است. او کارشناس امور ایران است. کامپوس ناوه در رابطه با دامنه‌ی تأثیر تحریم‌های آمریکا در نمونه‌ی شرکت‌های خودروسازی آلمان می‌گوید: «هر شرکتی خود باید سبک سنگین کند که کدام معامله مهم‌تر است: تجارت بزرگ با آمریکا که هم‌اکنون در جریان است، یا تجارت کوچک با ایران که ریسک بالایی دارد.»

شرکت‌های آلمانی بیش از ۱۱۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایه‌گذاری کرده‌اند، در حالی که سرمایه‌گذاری آنها در ایران تنها سه میلیارد دلار است.

به گفته‌ی کامپوس ناوه، شرکت‌های با قدرت متوسط هر آنچه در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند را از دست خواهند داد: «یک پارک انرژی خورشیدی را نمی‌توان دوباره برچید، و بسیاری از این شرکت‌های متوسط با آمریکا هم تعاملات اقتصادی دارند.» از این رو این شرکت‌های متوسط باید سرمایه‌گذاری‌ها خود در ایران را جزو هزینه و خسارت اعلام کنند.

این روند هم‌اکنون در جریان است. مدیرعامل یک شرکت واقع در جنوب غربی آلمان که نمی‌خواسته نامش فاش شود، می‌گوید: «ما در دو سال گذشته سرمایه‌گذاری زیادی در ایران کردیم، چندین میلیون یورو. حال باید آن را به عنوان ضرر اعلام کنیم.»

پتر آلتمایر، وزیر اقتصاد آلمان هفته پیش در بروکسل گفت که حوزه سیاست در قبال شرکت‌هایی که در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند احساس مسئولیت می‌کند، زیرا آنها از این پیش‌فرض حرکت کردند که توافق اتمی با ایران از اعتبار برخوردار است.

حال مقامات سیاسی می‌خواهند بررسند که کدام نوع معاملات اقتصادی با ایران در آینده بدون مسئله خواهد بود، و از سوی دیگر با مقامات آمریکا در باره تفسیر تحریم‌ها وارد گفت‌وگو شوند.

کمیسیون اتحادیه اروپا قصد دارد در ۵ ژوئن متن بازبینی‌شده “مقررات بلوکه شدن” مصوب نوامبر ۱۹۹۶ را پیشنهاد دهد. کشورهای عضو اتحادیه و پارلمان اروپا دو ماه فرصت خواهند داشت نظر دهند.

این مقررات شرکت‌های اروپایی را از پیروی از تحریم‌های کشورهای ثالث علیه فعالیت اقتصادی منع کرده است که به صورت قانونی مطابق حقوق اروپایی و بین‌المللی صورت می‌گیرند.

این مقررات در سال ۱۹۹۶ با هدف مقابله با تحریم‌های آمریکا علیه کوبا و ایران به تصویب رسیده بود. حال قرار نیست مفاد این مقررات تغییر کنند، بلکه تنها تحریم‌های مورد نظر به الحاقات آن افزوده خواهد شد.

کلاوس فریدریش، مسئول بخش روابط اقتصاد خارجی اتحادیه سازندگان ماشین‌آلات و تأسیسات، معتقد است که این اقدام کمیسیون اتحادیه اروپا درست است، زیرا ممکن است تحریم‌های فرامرزی دیگری فردا علیه روسیه و پس‌فردا علیه چین وضع شود که بازارهایی بزرگتر از ایران هستند.

فریدریش می‌گوید که هنوز این احساس وجود دارد که ایالات متحده “هر کاری دلش می‌خواهد انجام می‌دهد، بی آنکه لطمه‌ای به خودش وارد شود”.

اما نمونه تحریم‌های آمریکا علیه شرکت بزرگ ارتباط چینی ZTE خلاف این نظر را نشان می‌دهد. تنها یک تلفن شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین کافی بود تا از محدودیت فروش کالاهای آمریکایی به شرکت چینی ZTE کاسته شود. چین در سال ۲۰۱۷ بالغ بر ۲۶۰ میلیارد دلار نیم‌رسانا (اجسام نیمه هادی) از آمریکا وارد کرد.

کلاوس فریدریش می‌گوید در آمریکا نیز شرکت‌هایی وجود دارند که قطعات خود را از شرکت‌های آلمانی تأمین می‌کنند و این شرکت‌های آلمانی می‌توانند در صورت تحریم آمریکا، به عمل متقابل دست بزنند؛ و این برای اقتصاد آمریکا می‌تواند پرهزینه باشد.

خوزه کامپوس ناوه از شرکت مشاوره اقتصاد نورنبرگ می‌گوید تحریم‌ها می‌توانند ضربه‌های سختی به بانک‌ها وارد کنند. از زمان خروج آمریکا از برجام، بانک‌ها شوکه شده‌اند. برای نهادهای مالی که در معاملات با ایران سرمایه‌گذاری می‌کنند این تهدید وجود دارد که پروانه کار (لایسنس) خود در آمریکا را از دست بدهند و یا با جریمه‌های نقدی سنگین مواجه شوند.

تأمین مالی پروژه‌های شرکت‌هایی که در ایران فعال هستند و برای تدارک این پروژه‌ها در آلمان به اعتبار مالی نیاز دارند، نیز به مخاطره افتاده است. هیچ‌کس حاضر به ریسک معامله با ایران نیست. “هر کس این کار را بکند، می‌تواند مجبور به پرداخت غرامت شود.”

زمانی که تحریم‌ها برچیده شد، بانک‌ها خوشباورانه و با اعتماد وارد معامله شدند. امروز اما باید در انتظار آن باشند که با ادامه فعالیت خود مورد تحریم قرار گیرند.

کامپوس ناوه که مشاور اقتصادی در امور ایران است می‌گوید، در صورتی که سیاست تحریم آمریکا بتواند در اجرای کامل خود موفق شود، روند توسعه در ایران ضربه‌ای جدی خواهد خورد. زیرا انتقال تکنولوژی که از اوایل ۲۰۱۷ به ایران روان شد، حذف می‌شود. دیگر فن‌آوری مدرن و مؤثر به ایران انتقال نخواهد یافت؛ و این به‌ویژه متوجه حوزه‌های انرژی، خودروسازی و زیرساخت‌ها است، و در پی آن ایران باید به ابزارها و راهکارهای فرسوده پیشین روی آورد.

****

زیمنس هیچ قرارداد اقتصادی جدیدی با ایران نخواهد بست

جو کایزر، مدیر عامل اجرایی زیمنس در مصاحبه با شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان خبر داد که این شرکت هیچ فعالیت اقتصادی جدیدی را در ایران آغاز نخواهد کرد. او گفت علت این تصمیم خروج آمریکا از برجام و احتمال بازگشت تحریم‌هاست.

علیرغم تلاش اتحادیه اروپا برای حفظ برجام، شرکت زیمنس اعلام کرده است که از بستن قراردادهای جدید اقتصادی با ایران خودداری خواهد کرد. جو کایزر، مدیرعامل اجرای این شرکت به CNN  گفته است که به دنبال تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، مبنی بر خروج از برجام و بازگرداندن تحریم‌ها، شرکت‌های بزرگ دیگر اجازه بستن قراردادهای اقتصادی تازه با ایران را ندارند. بر اساس همین خبر قراردادهای تاکنونی تا پایان آن اجرا خواهند شد.

مدیر عامل اجرایی زیمنس گفت حالا که ترامپ می‌خواهد تحریم‌ها را برگرداند این شرکت هم باید از آن پیروی کند. او افزود که در هر سیستم سیاسی یک الویت وجود دارد که به شما می‌گوید چه باید بکنید و این دقیقا همان چیزی است که ما خواهیم کرد. این تصمیم زینمس در حالی اعلام شد که محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران برای مذاکره با وزرای خارجه آلمان، فرانسه و بریتانیا و فدریکا موگرینی، رئیس سیاست خارجی اتحادیه در بروکسل به سر می‌برد.

پیش از سفر ظریف به بروکسل جمهوری اسلامی ضرب‌الاجلی ۶۰ روزه تعیین کرد و خواهان “تضمین‌های لازم” اروپا جهت “تأمین منافع ایران و جبران خسارات خروج آمریکا” از برجام شد.

جو کایزر به CNN گفت: «ما با دقت قدم‌های مربوط به تحریم‌های اعلام شده از سوی  آمریکا را بررسی می‌کنیم.» به گفته او شرکت زیمنس تا کنون به تمام محدودیت‌های صادرات به ایران پایبند بوده و بعد از این هم پایبند خواهد ماند. حجم قراردادهای زیمنس با آمریکا ۲۰ میلیارد دلار در سال است که ۲۰ درصد کل فروش این شرکت در جهان را تشکیل می‌دهد. زیمنس ۵۰ هزار همکار در آمریکا دارد.

قرار بود شرکت زیمنس سه توربین گازی به ایران بدهد و حجم مبادلات اقتصادی این شرکت با ایران به گفته مدیرعامل اجرایی آن بخش کوچکی از کل درآمد این شرکت را تشکیل می‌دهد. او به CNN گفته است: «ما یک شرکت جهانی هستیم، با منافع و ارزش‌هایی که باید میان آن‌ها توازن برقرار کنیم.»

***

بانک سوئیسی بی‌سی‌پی همکاری با ایران را متوقف می‌کند

بانک سوئیسی بی‌سی پی قرارداد جدیدی با ایران امضا نمی‌کند. این بانک بلافاصله پس از خروج آمریکا از برجام همکاری خود با جمهوری اسلامی را کاهش داده است. بی‌سی‌پی نگران تأثیر تحریم‌های آمریکا بر معاملات مالی این بانک است.

بانک سوئیسی بی سی پی (BCP) سه‌شنبه ۲۹ مه (۸ خرداد) اعلام کرد پس از هشتم ماه مه سال ۲۰۱۸ عقد هرگونه معامله جدید با ایران را متوقف کرده است. هشتم ماه مه (۱۸ اردیبهشت) تاریخی است که رئیس‌جمهور آمریکا از توافق اتمی با ایران خارج شد.

مسئول روابط عمومی بانک بی‌سی‌پی در پاسخی کتبی به پرسش خبرگزاری رویترز در مورد معامله با ایران نوشته است: «ما از تاریخ هشتم مه معامله جدیدی با ایران نداشته‌ایم.» این بانک تأکید کرده که بررسی تأثیر تحریم‌های آمریکا بر معامله با ایران را آغاز کرده است.

بانک بی سی پی یکی از نخستین با‌نک‌هایی بود که در آستانه توافق اتمی گروه ۵+۱ با ایران همکاری با جمهوری اسلامی را آغاز کرد . اولین قسط از دارایی‌های بلوکه شده نفتی ایران چند ماه پس از توافق موقت ژنو به حسابی در این بانک واریز شد.

کشورهای مذاکره کننده با ایران پس از توافق موقت ژنو که در آذر ماه سال ۱۳۹۲ به امضا رسید، از سوئیس که میزبان مذاکرات بود خواسته بودند به تسهیل بازگشت دارایی‌های ایران به این کشور کمک کند.

“تحریم‌های مالی مرتبط با پولشویی و تأمین مالی تروریسم”

با خروج دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا از توافق اتمی، تحریم‌های این کشور علیه ایران دوباره به جریان خواهد افتاد. نقض این تحریم‌ها مجازات‌های سنگینی در پی خواهد داشت.

بسیاری از موسسات مالی و شرکت‌های اروپایی نگران تأثیر این تحریم بر فعالیت‌های خود هستند. این موسسات مالی و شرکت‌ها که بسیاری از آنها در ایالات متحده آمریکا نیز فعال هستند، در صورت ادامه همکاری با ایران بازار ایالات متحده را از دست می‌دهند یا از سوی آمریکا جریمه خواهند شد.

برخی از بانک‌های اروپایی با بازگشت تحریم‌های آمریکا علیه ایران و وضع تحریم‌های جدید علیه جمهوری اسلامی نگران آن هستند که پایشان به ماجرای “پولشویی و تأمین مالی تروریسم” کشیده شود.

به عنوان مثال این بانک‌ها از آن بیم دارند که یوروهای واریزشده‌ی آنها به حساب‌های ایران سپس به سوی حزب‌الله لبنان سرازیر شود که آمریکا آن را به عنوان گروهی تروریستی تحریم کرده است.

***

شرکت واگن‌سازی اشتادلر قرارداد میلیاردی خود با ایران را معلق می‌کند

چند هفته پس از عقد قرارداد ۱،۳ میلیاردی شرکت واگن‌سازی اشتادلر با ایران، این شرکت خبر از نبودن چشم‌انداز اجرای قرارداد به دلیل خروج آمریکا از برجام داده و گفته است جای این شرکت سوئیسی را احتمالا رقبای چینی خواهند گرفت.

از عقد قرارداد شرکت سوئیسی اشتادلر با سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران برای تحویل ۹۶۰ واگن مترو به ایران زمان زیادی نمی‌گذرد که این شرکت اعلام کرده که به دلیل اعلام تحریم‌های دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا امکان حفظ این قرارداد را ندارد. ارزش این قرارداد ۱،۳ میلیارد فرانک سوئیس (معادل ۱،۱ میلیارد یورو) است.

پتر ینلتن، رئیس بخش تجاری شرکت به وب‌سایت خبری “بلیک” گفته است: «همه‌چیز منحصر به فرد بود. ما تنها شرکتی بودیم که چنین قراردادی داشت.»

تا قبل از خروج آمریکا ازبرجام به نظر می‌رسید قرارداد به خوبی قابل اجرا باشد. مجوز صادراتی از سوی دبیرخانه امور اقتصادی (SECO) سوئیس صادر شده بود و از پوشش بیمه حمل و نقل صادرات سوئیس (SERV) نیز برخورادر بود. “بلیک” نوشته است که در “شرایط عادی” نباید چیزی مانع انجام این قرارداد می‌شد. اما از زمانی که آمریکا از برجام خارج شده هیچ چیز دیگر “عادی” نیست.

به گفته ینلتن چاره‌ای جز لغو قرارداد نبوده، مگر معجزه‌ای رخ دهد. او گفته است: «تنها امید صنایع راه آهن سوئیس این است که دونالد ترامپ ناگهان نظرش را تغییر دهد و تحریم‌ها را بردارد.»

«تمهیدات اروپا کاری از پیش نمی‌برد»

پتر ینلتن که رئیس هیئت مدیره “Swissrail”  این شرکت نیز هست باور ندارد که تلاش و تمهیدات اروپا بتواند این قرارداد میلیاردی را نجات دهد. زیرا به گفته او “اروپایی‌ها تا کنون  هرگز موفق نشده‌اند در برابر آمریکا ایستادگی کنند.”

بیشترین سود را از تحریم‌های آمریکا روسیه و چین می‌برند. ینلتن گفته است: «ایرانی‌ها نمی‌توانند تا ابد صبر کنند. به همین خاطر احتمالا چینی‌ها این قرارداد را خواهند قاپید.» او که از این شرایط به شدت ناخرسند است گفته است: «شرکت‌های واگن‌سازی سوئیس سرمایه‌گذاری زیادی روی بازار ایران کرده‌اند. حالا تمام تلاش‌ها برای هیچ بوده و این خیلی دلسرد کننده است.»

پاییز سال گذشته شرکت واگن‌سازی اشتادلر سوئیس از فعالیت دفتر نمایندگی رسمی این شرکت در ایران خبر داد. آن زمان محمد رحمانی مدیر خاورمیانه و آفریقای شمالی این شرکت گفته بود که اشتادلر نزدیک به پنج سال به‌طور مستمر با ایران در ارتباط بوده است.

فائزه خویی، مدیر نمایندگی رسمی شرکت اشتادلر در ایران نیز گفته بود که سوئیس تنها کشوری است که در دوره تحریم‌ها ایران را تنها نگذاشت و آمدن اشتادلر به ایران نیز مربوط به بعد از برجام نمی‌شود.

ابتدای اسفندماه ۹۶ یعنی زمانی که قرارداد میان اشتادلر و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایذرو) به امضا رسید، گفته شد که این قرارداد ۵۰۰ شغل در منطقه زرند کرمان ایجاد می‌کند. قرار بود در صورت اجرایی شدن قرارداد ۷۲۸ واگن مترو برای تهران و ۲۳۲ واگن برای کرج تولید شود.

دویچه وله

***

دومین شرکت بزرگ نفتی روسیه «پروژه‌های مربوط به ایران را متوقف کرد»

خبرگزاری رویترز می‌گوید لوک‌ اویل، دومین شرکت بزرگ نفتی روسیه، روز سه‌شنبه هشتم خرداد ماه، اعلام کرد به‌دلیل نگرانی‌های ناشی از بازگشت تحریم‌های آمریکا، فعلا قصد ندارد پروژه‌های مربوط به ایران را دنبال کند.

به گزارش رویترز یک مقام رسمی لوک‌اویل در جریان یک کنفرانس تلفنی گفته «با در نظر گرفتن رخدادهای اخیر، احتمالا خیلی زود است که بشود گفت برنامه ما در قبال ایران چیست. در این مقطع، عملا، همه‌چیز را متوقف کرده‌ایم».

پیش از این نیز گزارش‌هایی در مورد ارزیابی فعالیت‌های لوک‌اویل در ایران منتشر شده بود. هفته پیش، «پلاتس»، یک پرتال خبری انرژی و حمل‌ونقل، به نقل از مدیرعامل شرکت روسی گفته بود آن‌ها در حال ارزیابی دوباره خطرپذیری فعالیت‌های خود در ایران هستند.

شرکت لوک‌اویل روسیه، همراه مرسک دانمارک و شرکت نفت‌وگاز دولت اندونزی، تفاهم‌نامه‌ای برای همکاری در زمیته توسعه میدان نتفی آب‌تیمور امضا کرده بودند. گزارش شده بود که لوک‌اویل و پرتامینای اندونزی در حال مطالعه میدان منصوری نیز هستند. میدان نفتی منصوری و آب‌تیمور در جنوب غرب ایران و در نزدیکی اهواز قرار دارند.

یک ماه پیش خبرگزاری دولتی روسیه، اسپوتنیک، گفته بود لوک‌اویل برای «توسعه میدان‌های نفتی منصوری و چنگوله» با ایران قرارداد می‌بندد.

طی روزهای گذشته چندین شرکت، عمدتا اروپایی، اعلام کردند به‌دلیل خطرات ناشی از بازگشت تحریم‌های آمریکا، فعالیت‌های خود در ایران را متوقف می‌کنند.

شرکت فولاد دانیلی ایتالیا که در پی توافق اتمی با ایران قراردادی ۱.۸ میلیارد دلاری امضا کرده بود، شرکت فرانسوی گاز و انرژی «اِنژی»، شرکت کشتیرانی مولر-مرسک دانمارک، بزرگ‌ترین شرکت حمل محموله‌های دریایی، زیمنس، شرکت آلمانی تجهیزات و فناوری، از جمله شرکت‌هایی هستند که در هفته‌های گذشته از توقف فعالیت‌های خود خبر داده‌اند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، پس از آن‌که ایران حاضر نشد مذاکره مجدد بر سر «برجام» را بپذیرد، با وجود مخالفت اروپا، روسیه و چین، دیگر طرف‌های توافق اتمی با ایران، از آن خارج شد.

آقای ترامپ می‌گوید توافق اتمی دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما یکی از «بدترین توافق‌هایی» است که دیده و برجام امنیت آمریکا را تضمین نمی‌کند. اروپا، چین و روسیه بر پایبندی به برجام تاکید کرده‌اند، هرچند مشخص نیست حفظ این توافق با بازگشت تحریم‌های ایالات متحده تا چه حد ممکن باشد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده تحریم‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران که تا روز ۲۲ اردیبهشت تمدید شده بود، در سه تا شش ماه آینده دوباره اعمال خواهند شد. مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، نیز در پایان اردیبهشت ماه گفت واشینگتن «شدیدترین تحریم های تاریخ» را علیه ایران وضع خواهد کرد و اگر حکومت ایران «رفتار خود را عوض نکند» فشار تحریم‌ها افزایش خواهد یافت. ایران می‌گوید حاضر به مذاکره بر سر مسائلی مانند برنامه موشکی خود نیست. تهران گفت‌وگو در مورد مسائل منطقه‌ای، به جز بحران یمن، را رد کرده و در حال حاضر مشغول گفت‌وگو در این مورد با طرف‌های اروپایی‌ست.

رادیو فردا

اين قسمت در حال حاضر بسته است.