به نام اصلاحطلبی، به کام اقتدارگرایی
در حالی روزشمار انتخابات 92 در رسانه های حکومتی آغاز شده که روز شمار حصر رهبران جنبش سبز در رسانه های سبز به عدد 700 نزدیک می شود. در آن سوی دیوارها در سرمای اوین، زندانیان سیاسی در آستانه ورود به چهارمین سال حبس خود، همچنان از اصولی که در چهارسال گذشته بر سر آن با مردم عهد بسته اند، دست برنداشته و مقاومت پیشه کرده اند. و در این سوی دیوار بازار شایعات، تحلیل ها، گمانه زنی ها و پیش گویی ها درباره کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری داغ تر شده است.
اما این تنها اردوگاه اقتدارگرایان نیست که چهره های شاخص آن، ردای ریاست جمهوری آینده را هر روز دست به دست می کنند، با تن خود اندازه می زنند و هر یک نیز خود را برازنده آن می دانند و بی وقفه برای رقبای دیگر خط و نشان می کشند؛ در این سوی در اردوگاه اصلاح طلبان نیز در فاصله چند ماه باقیمانده تا انتخابات ریاست جمهوری یازدهم تحرکات انتخاباتی بالا گرفته است.
هرچند اعلام «توبه» و «ندامت» از عملکرد گذشته اصلاح طلبان در قبال حمایت از رهبران جنبش سبز به عنوان پیش شرط پذیرفتن آنان در انتخابات از سوی سران حکومت مطرح شده و در مقابل، اصلاح طلبان حامی جنبش سبز نیز «آزادی زندانیان سیاسی» و «رفع حصر از رهبران جنبش سبز» را دو پیش شرط اساسی برای ورود به عرصه انتخابات اعلام کرده اند، اما به نظر می رسد طیفی از اصلاح طلبانی که اقتدارگرایان آنان را «معتدل» می خوانند بی توجه به این اظهارنظرها، خیز بلندی برای حضور جدی در انتخابات برداشته اند.
مسئله اصلی؛ گرم کردن انتخابات است
نام محمدرضا عارف، وزیر پست و تلگراف سابق و معاون اول دولت دوم سیدمحمد خاتمی این روزها بیش از همیشه حتی بیشتر از ایامی که وی مرد خنثی دولت خاتمی در کوران بحران های 9 روز یک بار آن به شمار می رفت در رسانه ها مطرح می شود.
روزی نیست که اظهارنظری از عارف در رسانه های داخلی بازتاب نیابد و این روزها دیدارهای مختلف با گروه های دانشجویی و سیاسی نیز روند رو به افزایشی یافته است.
عارف ظاهرا برای چهارمین بار و این بار جدی تر از همیشه عزم خود را برای ورود به عرصه انتخابات در قالب کاندیداتوری جزم کرده است. او بی آن که توجه ای به مواضع چهره های شاخص جریان اصلاح طلب همچون محمد موسوی خوئینی ها و محمد خاتمی و حتی هاشمی رفسنجانی در قبال انتخابات پیش رو داشته باشد همچنان بر حضور «بدون شرط» خود در انتخابات آینده تاکید دارد. وی اخیرا گفته است: «من به برنامههایم ایمان دارم و میتوانم آنها را در پازل اصلاحات به نتیجه برسانم»
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام که روزگاری گفته بود: «نظام من را در آب نمک خوابانده است» اما انگیزه حضور خود در انتخابات آینده را نه کسب کرسی ریاست جمهوری و اجرای برنامه ی مدنظر خود که «گرم کردن فضای انتخابات» می داند و آن را «وظیفه همه گروه ها، احزاب و تشکل های مردمی» اعلام می کند.
عارف به صراحت می گوید: «اینکه چه فردی در نهایت نامزد انتخابات می شود و مردم به چه کسی رای می دهند مساله دست دوم است» و مساله اصلی از نظر وی «حضور مردم در انتخابات است.»
و البته می افزاید: «چیزی که الان در دستور کار ما هست، برنامهریزی برای حضور حداکثری و مشارکت جدی مردم است.»
معاون اول دولت اصلاحات روز گذشته اما اظهارات تامل برانگیزی درخصوص شروط حامیان جنبش سبز برای ورود به عرصه انتخابات داشت.
وی در دیدار با جمعی از اعضای جبهه مردمی اصلاحات، با اشاره به «اختلاف دیدگاه اصولگرایان و اصلاح طلبان» می گوید که این اختلاف ها تنها بر روی «فرعیات» است و «نباید تفاهم ها را فدای درصد اندکی اختلاف در فرعیات کرد.»
عارف در واکنش به پرسشی درباره وضعیت میرحسین موسوی و مهدی کروبی رهبران جنبش سبز ایران که قریب به دو سال است به جرم اعتراض به نتایج آخرین انتخابات ریاست جمهوری در ایران در زندان خانگی به سر می برند تنها به ذکر این نکته بسنده کرد که «ما باید طبق قانون عمل کنیم» و در پاسخ به پرسشی درباره «تقلب در انتخابات» نیز می گوید که «باید اثبات بشود.»
وی در این دیدار، به شروط حامیان جنبش سبز برای شرکت در انتخابات نیز اشاره می کند و می گوید: «برخی میگویند اولین شرط ما آزادی زندانیان سیاسی است و این یعنی به بن بست رسیدن. راهی که من در پیش گرفتهام؛ سخت است. من هیچ شرطی برای ورود به انتخابات ندارم و چون مواضع این چنینی نمیگیرم طرفدار دوآتشه هم ندارم».
مرد همیشه در سکوت دولت اصلاحات که اقتدارگرایان «اصلاح طلب معتدل» می خوانندش می گوید: «من اگر کاری انجام میدهم سعی میکنم به صلاح مردم و نظام باشد و حتی اگر احساس کنم حضورم در انتخابات تنها ۱۰ درصد در حضور پرشورتر مردم تاثیرگذار خواهد بود، شرکت خواهم کرد، آنچه مهم است حضور حداکثری مردم در این انتخابات است.»
گفته می شود عارف ازجمله حامیان مالی اصلی روزنامه “بهار” است؛ روزنامه ای که می تواند تریبون خوش نامی برای تبلیغ وی و نیز دعوت مردم به مشارکت در انتخابات باشد. “بهار” چندی پیش رفع توقیف شد و جمعی از روزنامه نگاران اصلاح طلب در آن فعالند.
سودای قدیمی ریاست بر جمهور
آن گونه که محمدرضا عارف در خاطراتش نقل کرده، با پایان یافتن عمر دولت اصلاحات، وی که پیش از آن سالها به معاونت رئیس جمهوری بسنده کرده بود این بار سودای ریاست جمهوری را در سر می پرورانده است. چنان که می گوید، در حالی که خود را برای برپایی ستاد انتخاباتی و اعلام کاندیداتوری در انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری در سال 84 آماده می کرده، یکی از نزدیکان هاشمی رفسنجانی به وی خبر می دهد که هاشمی قصد کاندیداتوری در انتخابات را دارد، و وی پس از اطلاع از این موضوع به نفع هاشمی رفسنجانی از انتخابات کنار می کشد.
پس از شکست هاشمی رفسنجانی و پیروزی احمدی نژاد در آن انتخابات، عارف، این بار شانس خود را برای ورود به مجلس شوری اسلامی امتحان کرد و در حالی که تعداد کثیری از چهره های اصلاح طلب و همکاران وی در دولت اصلاحات به تیغ نظارت استصوابی شورای نگهبان گرفتار آمده و رد صلاحیت شده بودند در صدر فهرست “ائتلاف یاران خاتمی” قرار گرفت.
اما عارف این بار نیز فرصت حضور در انتخابات را نیافت و پس از آن که شورای نگهبان اعتراض رد صلاحیت شدگان را نپذیرفت و بر حذف رقیب اصلاح طلب تاکید ورزید، خاتمی عنوان خود را از روی ائتلاف اصلاح طلبان برداشت و به دنبال آن محمدرضا عارف نیز که شانس چندانی برای ورود به مجلس نداشت قید شرکت در انتخابات مجلس هشتم را زد.
این اتفاق برای سومین بار در سال 88 نیز رخ داد. وی ماه ها پیش از آغاز رقابت های انتخاباتی دهمین دوره ریاست جمهوری ایران این بار پیش دستی کرد و با اعلام آن که «نظام من را برای چنین روزی در آب نمک خوابانده بود» ستادهای انتخاباتی خود در سراسر ایران را راه انداخت.
اما از بخت بد، عارف خیلی زودتر از آن چه تصور می شد از رویای خود دور ماند، چرا که پس از گمانه زنی های بسیار سرانجام خاتمی با غلبه بر تردیدهای خود اعلام کاندیداتوری کرد، و عارف که خود را در قامت رقیبی برای رئیس خود در دوران اصلاحات نمی دید یک بار دیگر انصراف داد و تمامی امکانات ستادهای خود را در اختیار وی قرار داد و خود نیز به سمت ریاست ستاد انتخاباتی خاتمی برگزیده شد.
پس از اعلام کاندیداتوری میرحسین موسوی و انصراف محمد خاتمی از رقابت با وی، عارف به همراه رئیس سابق خود به حمایت از میرحسین موسوی به ستاد انتخاباتی وی پیوست.
حمایتی که تنها تا پیش از اعلام نتایج انتخابات جنجالی خرداد 88 ادامه داشت و پس از شکل گیری تظاهرات گسترده مردمی در اعتراض به تقلب در انتخابات، وی به عادت مألوف خود «سکوت» را بر اعلام موضع ترجیح داد تا شاید بار دیگر در «آب نمک نظام» جایی هم برای وی باقی بماند.
این گمانه زنی با انتشار تصاویر تلویزیونی و عکس های ریز و درشت رسانه های حکومتی از حضور یکه و تنهای محمدرضا عارف در نماز جمعه تاریخی رهبر جمهوری اسلامی ایران در 29 خرداد که مسئولیت خون معترضان را به پای خودشان دانست، بیشتر جلوه یافت. عارف بعدها در مراسم متعددی حضور یافت که میزبان یا سخنران اصلی اش رهبر جمهوری اسلامی بود.
موافقان و مخالفان عارف
پس از شکل گیری جنبش سبز و با وجود بحران های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و بین المللی و به ویژه بازداشت گسترده یاران و هم قطاران عارف در دولت و مجلس اصلاحات و حصر خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی و صدها واقعه درناک دیگر، «سکوت» و باز هم «سکوت» تنها واکنش معاون اول دولت اصلاحات بود.
جدای از اصلاح طلبان حامی جنبش سبز در داخل و خارج از کشور که حضور وی در انتخابات را به نوعی پشت کردن به رهبران جنبش و دور زدن آنان می دانند؛ در داخل نیز برخی از چهره های سرشناس جریان اصلاحات حملات تندی را علیه وی داشته اند.
محمد جواد حق شناس عضو حزب اعتماد ملی با انتقاد از سکوت عارف در قبال حوادث سال 88 این پرسش را مطرح کرد که «عارف تاکنون کجا بوده و چرا در چند سال اخیر هیچ گونه اظهار نظر سیاسی نداشته است»
غلامحسین کرباسچی، دبیرکل حزب کارگزاران نیز در مخالفت با کاندیداتوری عارف می گوید: «فکر نمی کنم هیچیک از احزاب اصلاحطلب در مورد این فرد نظری جدی داشته باشند»
اما واکنش خاتمی به اعلام کاندیداتوری عارف از همه جالب تر بود. چندی پیش خبرنگاری از محمد خاتمی پرسید: «نظرتان درباره کاندیداتوری محمد رضا عارف برای انتخابات ریاست جمهوری آینده چیست؟» و خاتمی با لبخندی پاسخ داد: «مبارک است انشاء الله!»
در مقابل، اما به نظر می رسد اقتدارگرایان که عارف نیز آنها را «اصولگرا» می نامد بیش از اصلاح طلبان از حضور وی در انتخابات استقبال کردهاند. نکته ای که خود عارف نیز در گفتگوهای اخیرش به آن اشاره کرده و البته برای کسب کرسی ریاست جمهوری بر آن امید بسته است.
وی می گوید: «من الان به جناح اصلاحطلبان منسوب هستم اما انتظارم این است که اگر بیایم هم اصلاحطلبان و هم اصولگرایان مومن و معتدل از من حمایت کنند.»
این استقبال تا آنجا پیش رفت که معاون فرهنگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با اعلام آن که نمی توان تمامی اصلاح طلبان را «برانداز» و «ضد انقلاب» دانست، به صراحت از “محمدرضا عارف” نام برد و گفت: «ما نمی توانیم شخصی همچون محمد رضا عارف را هم راستای محمد خاتمی، موسوی و کروبی معرفی کنیم.»
حسن غفوری فرد، عضو شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین و از چهره های شاخص جریان موسوم به اصولگرا نیز از جمله اولین افرادی بود که از نامزدی محمد رضا عارف برای انتخابات ریاست جمهوری خبر داد.
با این حال شماری دیگر از اصولگرايان غیر معتدل نشان دادهاند كه هيچ رغبتي به حضور هيچ مدل اصلاحطلبي ندارند و حتی اظهارات اخیر عارف که به نوعی چراغ سبز برای تایید صلاحیت وی بود نیز برای آنان کفایت نخواهد کرد.
رسانه های وابسته به اقتدارگرایان عارف را کاندیدای «سرکاری» می خوانند و برخی اعضای شاخص جریان موتلفه مانند «اسدالله بادامچیان» و «کاظم انبارلویی» معتقدند عارف «رجل مذهبي» نیست؛ آنان حتی پس از دو دهه فعالیت سیاسی و مسئولیت های تراز اول در نظام جمهوری اسلامی حاضر نیستند وی را به عنوان «رجل سیاسی» بپذیرند.
انبارلویی چندی پیش در سرمقاله روزنامه رسالت حملات تندی را علیه عارف ابراز داشت. از نظر این عضو شاخص موتلفه اسلامی، عارف فردی است که هيچ كدام از ويژگيهاي يك رييسجمهور را ندارد؛ رجل مذهبي نيست چرا كه به زعم او «چهار خط اثر مكتوب یا دو تا سخنراني در دفاع از دين ندارد» و رجل سیاسی نیست چرا که از منظر وی، عارف كسي است كه «كارنامه سياسي مشخصي ندارد و در فراز و فرودهاي سياسي كشور يا غايب بوده يا اگر هم ظاهر بوده دست در دست سرويسهاي پنهان جنگ نرم عليه ملت جنگيده است.»
دلخوشی عارف البته به روابط دیرین و صمیمانه اش با آیت الله خامنه ای است؛ او که ازجمله اصلاح طلبان نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی و معتمد وی محسوب می شود، می تواند چنان که خود می گوید، گزینه ی خوبی برای داغ کردن تنور انتخابات ریاست جمهوری 92 باشد. آن هم در زمانی که موسوی و کروبی دو نامزد انتخابات قبل، در حبس و حصر خانگی اند و بسیاری از یاران دیروز عارف، در زندان یا تحت فشار و تهدید. عارف هرچند به نام اصلاح طلب و با عنوان اصلاح طلبی برای انتخابات 92 آماده می شود، اما در شرایطی که هیچ نشانه ای از تحقق لوازم و شرایط انتخابات آزاد و سالم مشاهده نمی شود، تنها ابزاری خواهد بود و شد برای گرم کردن انتخابات نمایشی و کامیابی اقتدارگرایی.
صدای آمریکا چهارشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۱ – ۱۲۰۱۲۹ دسامبر
