جنبش «زن زندگی آزادی»، جنبشی بر علیه تبعیض، برای حق انتخاب نوع زيست، حفظ کرامت انسانی و آزادی از استبداد!
بیانیه «همگامی برای جمهوری سکولار دموکرات در ايران» به مناسبت چهارمین سالگرد جنبش «زن زندگی آزادی»
جنبش «زن، زندگی، آزادی» با اعتراض به یک قتل حکومتی آغاز شد. روز ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ مهسا (ژینا) امینی ۲۱ ساله توسط گشت ارشاد در تهران دستگیر و در اثر ضرب و شتم ماموران دچار شکستگی جمجمه و در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ در بیمارستانی در تهران درگذشت. انتشار خبر قتل مهسا امینی، موجی از اعتراضهای خیابانی، از تجمع در مقابل بیمارستان در تهران، گردهمایی در کردستان تا شهرهای مختلف در اقصی نقاط کشور و به خیابان آمدن دختران و زنان و درگیری گسترده با ماموران سرکوب جمهوری اسلامی را برانگیخت. هم زمان دانشجويان در دانشگاه های سراسری کشور در همراهی با خيابان به اعتراض برخاستند. اعتراضات بيش از ۳ ماه دوام آورد.
امسال چهارمین سالگرد قتل مهسا امینی یادآور سرآغاز این جنبش عظیم است. جنبش «زن، زندگی، آزادی» در عرض چند ماه توانست سیمای سیاسی کشور را دگرگون کند، سلطهی نهادهای سرکوب را به چالش کشیده، کل حکومت و راس آن، خامنهای و بیت او را زیر سوال برد و با کاربست مبارزهی خشونت پرهيز، حمايت جهانی را برانگیزد و ايرانيان خارج از کشور را ماه ها در اروپا، آمریکا، کانادا و استراليا به خيابان ها بکشاند. رژیم جمهوری اسلامی با وجود دستگیری هزاران معترض، اعدامها و اعترافگیریهای اجباری نتوانست مانع تداوم این جنبش شود. مبارزان زنان ایران در جریان این جنبش و موفقیت آن برجسته و تعیین کنندهای داشتند.
اهدافی که فعالان جنبش «زن، زندگی، آزادی» دنبال میکردند، فراتر از مبارزه علیه حجاب اجباری بود، تاکید اين جنبش بر برخورداری از آیندهی روشن، حق انتخاب نوع زیست، برخورداری از امنیت، شغل، رفاه، کرامت انسانی و امکان ساختن زندگیای بود که هر شهروند خود دربارهی چگونگی آن تصمیم بگیرد. در واقع نیز خواست اصلی دختران و پسرانی که به خیابانها آمدند و بسیاری از آنان جان باختند، زندگی در آزادی و امنیت مثل شهروندان بسیاری دیگر از کشورهای جهان، بدون انواع و اقسام تحمیلهای رایج در جمهوری اسلامی و بدون دخالت دستگاه سرکوب حکومتی چه در حریم خصوصی و چه در صحنهی مناسبات اجتماعی و دیکتهکردن نوعی از زندگی برای آنها بود.
یکی از دستآوردهای بزرگ جنبش «زن زندگی آزادی»، تحول در باورها و ارزشهای اجتماعی و فرهنگی در جامعهی ما بود؛ جنبش مهسا جنبشی بود با سیمای سکولار، دموکرات، خشونت پرهیز، زمینهساز ایجاد همبستگی ملی حول مطالبات روشن و با فرهنگی نو در جهت گسست از نظام مبتنی بر مذهب و عقیده. این جنبش هر چند سبعانه سرکوب شد، اما صفحهی دیگری از مبارزه برای آزادی و حق انتخاب نوع زيست را در برابر نسلهای آینده گشود. اقتدار جمهوری اسلامی را بهگونهای فزاینده به چالش کشید و با سپردن «حجاب اجباری به تاریخ، شکستن سد تبعیض جنسی، تغییرات دامنهداری را در عرصهی عمومی ایجاد کرد، تلاش حکومت برای بازگشت به وضعیت قبل از شهریور ۱۴۰۱ را غیر ممکن نمود و راه را برای شکل دادن به آیندهای متفاوت و گشودن چشماندازی دیگر آمادهتر ساخت.
جنبش «زن، زندگی، آزادی» همچنین، با گستردگی خود نسبت به جنبشهای پیشین، نیروهای اجتماعی وسیعتری را در چهارگوشهی کشور به صحنه آورد؛ احساس تعلق به همديگر را برای پایان دادن به رنج مشترک در زیر سلطهی استبداد مذهبی جانی تازه بخشید؛ شهروندان کشور را علیرغم تمایزات مذهبی، اتنیکی و جنسیتی برای هدف مشترک تقویت و تسامح و مدارا و تعامل بین شهروندان را تقویت نمود؛ در عینحال، اشکال گوناگون و نوآورانهای از کنشگری را ابداع کرد و با شعاری مشترک و قابل فهم، اعتراضی نسبتا فراگیر را در سطح ملی را دامن زد و گفتمان اپوزیسیون علیه نظام را غنیتر کرد. آثار ماندگار این جنبش را، حتی در شرائط جنگی و امنیتی امروز، بیش از همه در حضور آزادانهی زنان در خیابانها و در اماکن عمومی کشور میتوان مشاهده کرد.
جنبش «زن، زندگی، آزادی» نه نیازی به ناجی و نه بمباران کشور و تخریب زیرساختها و کشتار مردم بهنام «آزادسازی» آنان داشت و نه عرصهی جولان مدافعان چنین «آزادیسازی»های ننگین مدافعان حملهی متجاوزانهی آمریکا و اسرائیل به کشور و خانه و خانمان مردم بود. جنبش «زن، زندگی، آزادی»، نشانهای از بلوغ جامعه مدنی ایران، برآمده از دههها مقاومت و مبارزهی مردم ایران برای آزادی از استبداد از هر نوع آن و برای حفظ کرامت انسانی همهی شهروندان کشور با هر عقیده، مذهب، مرام، جنسیتی و با هر تعلق اتنیکی بود. دستاوردهای این جنبش و اهدافی که برای برآوردن آنها بهپاخاست، پایدار خواهند ماند.
در چهارمین سالگرد جنبش مهسا، جامعهی با شرائط جنگی و فضای امنیتی و درگیریهای نظامی مکرر و خطر هر روزهی شعلهور شدن مجدد جنگ و ویرانی بیشتر مواجه است و تلاش برای پایان دادن به جنگ، بازگشت بر سر میز مذاکره و اجرای تفاهمنامهی اسلامآباد همچنان به نتیجهای نرسیدهاست.
«همگامی برای جمهوری سکولار دموکرات در ایران»
۱۸ شهریور ۱۴۰۵ – ۹ سپتامبر ۲۰۲۶
