لغو مجازات اعدام در لبنان با رأی تاریخی پارلمان
پارلمان لبنان روز سهشنبه ۱۱ اوت ۲۰۲۶ (۲۰ مرداد ۱۴۰۵) مجازات اعدام را لغو کرد و این کشور را به اولین کشور در جهان عرب تبدیل کرد که این مجازات را با حبس ابد همراه با اعمال شاقه جایگزین میکند.
این کشور کوچک مدیترانهای از ژانویه ۲۰۰۴ به توقف غیررسمی اعدام متعهد شده است. با این حال، از آن زمان تاکنون دهها حکم اعدام صادر شده، اما بعداً به حالت تعلیق درآمده یا تخفیف یافته است.
اکثریت ۱۲۸ عضو پارلمان لبنان به استثنای جناح پارلمانی حزبالله، به لغو مجازات اعدام رأی مثبت دادند.
عادل نصار، وزیر دادگستری، که در پارلمان حضور داشت، این رایگیری را «گامی تاریخی» برای کشور نامید.
گروههای حقوق بشری که خواستار رسمی شدن توقف مجازات اعدام یا لغو کامل آن شدهاند نیز از این رأیگیری استقبال کردهاند.
رمزی قیس، محقق لبنان در سازمان دیدهبان حقوق بشر، میگوید لبنان «آخرین گام را برای رهایی از یک حکم ظالمانه که هرگز نباید اعمال شود، برمیدارد.»
او گفت: «مجازات اعدام از نظر بیرحمی و قطعیت منحصر به فرد است و با خودسری، تعصب و خطا همراه است.»
مشخص نیست که اعمال مجازات جایگزین چگونه اجرا خواهد شد، زیرا برخی از قانونگذاران گفتهاند که شرایط مجازات جدید هنوز مشخص نیست. لبنان مجازات اعمال شاقه را در قانون و تصمیمات دادگاهها گنجانده است، اما حتی این مجازاتها نیز در سالهای اخیر به دلیل کمبود منابع و ظرفیت لبنانِ در مضیقه مالی در زندانهای پرجمعیت خود، به ندرت اجرا شدهاند.
لغو مجازات اعدام در لبنان در حالی صورت میگیرد که پارلمان در حال بررسی یک قانون عفو عمومی بحثبرانگیز است. این قانون که بزرگترین طرح از زمان پایان جنگ داخلی ۱۵ ساله در سال ۱۹۹۰ است، میتواند احکام را کاهش دهد یا حتی شبهنظامیان و فروشندگان مواد مخدر محکوم را با برخی استثنائات آزاد کند.
اعضای خانواده سربازان و نظامیان لبنانی که توسط گروههای شبهنظامی اسلامگرا کشته یا مورد حمله قرار گرفتهاند، بارها به این قانون اعتراض کردهاند، برخی گفتهاند که امیدوار بودند عاملانی که اعضای خانوادهشان را کشتهاند، اعدام شوند تا اینکه احکام زندانشان کاهش یابد.
حزبالله بلافاصله در مورد این رأیگیری تاریخی اظهار نظری نکرد و نهادهای مذهبی متنوع لبنان نیز که مجازات اعدام در برخی از نظامهای قضایی مربوطهشان قانونی تلقی میشود، هیچ واکنشی نشان ندادند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس
لغو مجازات اعدام؛ گامی تاریخی در لبنان
در لبنان دیگر مجازات اعدام وجود ندارد. اکثریت نمایندگان پارلمان، به جز فراکسیون حزبالله، به لغو آن رأی دادند. از این پس، محکومان به جای مجازات اعدام با حبس ابد همراه با کار اجباری سنگین روبهرو خواهند شد.
پارلمان لبنان مجازات اعدام را لغو کرد. اکثریت ۱۲۸ نماینده پارلمان به جایگزینی حکم اعدام با حبس ابد همراه با کار اجباری سنگین رأی دادند. نمایندگان فراکسیون حزبالله، گروه شبهنظامی شیعه مورد حمایت ایران، به لغو مجازات اعدام رأی مخالف دادند.
از سال ۲۰۰۴ تاکنون هیچ حکم اعدامی در لبنان اجرا نشده بود، اما صدور این حکم همچنان ادامه داشت و آخرین مورد نیز دوشنبه گذشته صادر شد. طبق اعلام سازمان عفو بینالملل، در ماه ژانویه ۸۵ زندانی در این کشور در انتظار اجرای حکم اعدام بودند.
“گامی تاریخی”
عادل نصار، وزیر دادگستری لبنان، این تصمیم را “گامی تاریخی” توصیف کرد. به گفته او، وجود مجازات اعدام در لبنان تاکنون مانع از استرداد مظنونان از کشورهایی میشد که در آنها اجرای حکم اعدام ممنوع است.
سازمانهای حقوق بشری نیز از این تصمیم استقبال کردند. رمزی قیس، فعال حقوق بشر از سازمان دیدهبان حقوق بشر، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه این تصمیم را “نقطه عطفی برای حقوق بشر در این کشور” خواند که به گفته او، «گسستی آشکار از مجازاتی بیرحمانه و خودسرانه است که اساساً هرگز نباید اعمال میشد.»
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، نیز از همه کشورهایی که مجازات اعدام هنوز در آنها برقرار است خواست تا با پیروی از لبنان “به این رویه غیرانسانی پایان دهند”. او افزود: «لبنان با این اقدام نخستین کشور منطقه است که چنین گامی برمیدارد.»
لبنان همچون “الگو”
فرانسه تصمیم لبنان را “تاریخی و شجاعانه” توصیف کرد. ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که رأی پارلمان نشان میدهد لبنان «با توانایی خود در پاسداری از ارزشهای دموکراتیک و آزادیهایی که بنیان موجودیت این کشور را تشکیل میدهند، همچنان یک الگو باقی مانده است.»
اتحادیه اروپا نیز اعلام کرد که لبنان “الگویی قدرتمند برای دیگر کشورهای خاورمیانه و سایر نقاط جهان ارائه میدهد».
حکم اعدام در منطقه خاورمیانه همچنان به شکل منظم صادر و اجرا میشود. طبق گزارش سازمان عفو بینالملل، تنها در سال گذشته میلادی بیش از دو هزار نفر در ایران و بیش از ۳۵۰ نفر در عربستان سعودی اعدام شدهاند.
در ماه ژوئن نیز شش مرد در اردن به اتهام کشتن نیروهای امنیتی به دار آویخته شدند. این کشور پیش از آن، اجرای مجازات اعدام را به مدت ۹ سال متوقف کرده بود.
اسرائیل تاکنون تنها دو بار مجازات اعدام را اجرا کرده است؛ یک بار در سال ۱۹۴۸ علیه یک افسر که به خیانت به کشور متهم شده بود و بار دیگر در سال ۱۹۶۲، زمانی که آدولف آیشمن، جنایتکار جنگی آلمان نازی، به دار آویخته شد.
با این حال، پارلمان اسرائیل در آغاز سال جاری قانونی جنجالبرانگیز را به تصویب رساند که در آن برای فلسطینیهایی که به دلیل سوءقصدهای مرگبار محکوم شدهاند، مجازات اعدام در نظر گرفته شده است.
لغو مجازات اعدام در لبنان به مجموعهای از طرحهای قانونی تعلق دارد که قرار بوده در دوره کنونی پارلمان این کشور مورد بررسی قرار گیرند. یکی دیگر از این طرحها، عفو عمومی است که سالهاست بر سر آن اختلافنظر وجود دارد.
هنوز مشخص نیست کار اجباری، به عنوان مجازات جایگزین حکم اعدام، دقیقاً چگونه اجرا خواهد شد. کار سنگین پیش از این نیز در قوانین لبنان به عنوان مجازات پیشبینی شده، اما در سالهای اخیر به دلیل کمبود امکانات و ازدحام زندانها بهندرت اجرا شده است.
بابک مهمنش
دویچه وله
