۷۰ هزار مسجد کم داریم
شهردار تهران را نظر بر آن است که نیاز تهران به مسجد تمامی ندارد. هزار و پانصد سال پیش، که نه فرهنگسرایی بود و نه محل اجتماعات ورزشی و تبادلات علمی و هنری؛ مسلمانان همّت می گماردند و بنا بر سنّت رسول خویش، مسجد بنا می کردند تا «کانون اجتماع مردم مسلمان باشد». امروز که قریب به هفتاد هزار مسجد در سراسر کشور ایران دایر است، ملت مسلمان می توانند در تمامی کوی و برزن ها مسجدی برای برپایی نماز بیابند و اما تفرجگاه و اماکن ورزشی و فرهنگی و هنری و … به دشواری یافت می شوند. با این حال، اشتیاق به ساختن مساجدی که در این سال ها بهره های متعددی از آن ها برده شده است، هم چنان پا برجاست و در رأس مشتاقان نیز، “محمد باقر قالیباف” و معاونانش هستند که هر از چندی بودجه ای را به این امر اختصاص می دهند و از احداث ۵۰ باب مسجد تازه، تا برافراشتن ۸۰۰ گلدسته را در برنامه ی امسال خویش دارند.
از آتشکده تا مسجد
تاریخِ نوشته و روایت شده ی ایرانیان، حاکی ست که از زمان ورود اسلام به سرزمین ایران، مسجدسازی با تغییر کاربری آتشکده های زرتشتی بود که آغاز شد. آن گاه، سلسله های عباسی و سلجوقی و حتی ایلخانی و تیموری و سپس صفوی و قاجار بودند که در احداث مساجد جدید در جای جای این سرزمینِ گاه پهناور و گاه کم وسعت، سعی می کردند. از مسجد “تاری خانه دامغان” که دیرینه ترین مسجد بنا شده در ایران است گرفته، تا مسجد “جمعه اردستان” و مسجد “گوهرشاد” و مسجد “شاه اصفهان” و مسجد “سپهسالار” که از نامدارترین مسجدهای تاریخی کشور هستند. رسم است که برای ساختن مسجد، به عمل محمد بن عبدالله رسول اسلام تأسی می جویند. پیغامبر مسلمانان، اولین مسجد را در زمان هجرت خویش از مکه به مدینه و در آن شهرِ سرزمین حجاز تأسیس کرد، تا پایه گذار مکانی باشد که مسلمانان برای اقامه نماز در آن جمع می شوند و اندک اندک همان شد محلی برای گردهمایی و گفت و گو و سپس مبدّل به یک کانون اجتماعی.
تا مسجد
مسجد را نمی شود خراب کرد. فتواهای مراجع دینی همه در جهت برپایی و پایداری مساجد هستند و پاسخ به سئوال ها نشان می دهند که تخریب یک مسجد در نزد علمای دینی، امری مذموم شمرده می شود. آیت الله “مکارم شیرازی” از مراجع تقلید درجه ی اولِ شاغل در ایران می گوید: «مسجد را نمى توان خراب کرد ولى اگر خودش خراب شود و مصالح آن در معرض خطر باشد مى توان آن را در مسجدی دیگر مصرف کرد».
وی در مورد تخریب در جهت بازسازی مسجد نیز می گوید: «در صورتى که مطمئن باشید مسجد مجدّداً بازسازى مى شود، و چیزى از آن کم و کاست نمى گردد، و بلایى که بر سر بعضى از مساجد آوردند بر سر آن نمى آورند، تخریب و بازسازى آن اشکالى ندارد». از نظر آیت الله، برای ساختن یک مسجد، هیچ نیازی بر اجازه گرفتن از اهالی محل و همسایه گان نیست و رضایت و عدم رضایت شان تاثیری در ماجرا نداشته و می شود مسجد را در هرجایی که زمینی برای آن خریداری یا اهدا شده باشد، احداث کرد. این احداث مکرر مساجد نیز البته امری ست که سال ها ست دغدغه ی مسئولان است و مدام از سوی زعمای مذهبی اعلام می شود که رقم قریب به هفتاد هزار بابی مساجد دایرِ کنونی، جوابگوی نیازهای روز کشور نیست.
شیعیانِ کم مسجد
چند سال پیش و قبل از شروع به کار دولت دوم محمود احمدی نژاد بود که یکی از رسانه های داخلی، محاسباتی انجام داد و از پایین بودن ضریب تناسب “مساجد به شیعیان” در ایران گلایه کرد. سایت “جهان نیوز” در خبری چنین شرح داد که «نزدیک به ۷۰ هزار مسجد در کشور وجود دارد که از این میزان ۶۰ هزار مسجد متعلق به شیعیان و ۱۰ هزار مسجد نیز برای اهل سنت است». محاسبات متعاقبی که صورت گرفتند هم، چنین بودند که «بنا بر گزارش های رسمی در مورد جمعیت کشور از ۷۲ میلیون نفر ایرانی بیش از ۹۹ درصد مسلمان و ۷ درصد آنها نیز از اهل سنت هستند. بر این اساس نزدیک به ۵ میلیون سنی در کشور وجود دارد که دارای ۱۰ هزار مسجد هستند و به این ترتیب بطور متوسط برای هر ۵۰۰ سنی یک مسجد ساخته شده است. در همین حال اگر از جمعیت مسلمانان ایران ۷ درصد اهل سنت را کسر کنیم، کل جمعیت شیعه بالغ بر ۶۶ میلیون نفر خواهد بود که بطور متوسط برای هر ۱۱۰۰ شیعه، یک مسجد وجود خواهد داشت». خواسته های عنوان شده ی بعدی نیز به این شرح بودند:
«به نظر می رسد مسئولین فرهنگی کشور بایستی اهتمام جدی تری نسبت به ساخت مسجد و نگهداری آن در مناطق شیعه نشین کشور بالاخص مناطق محروم داشته باشند چراکه بی توجهی نسبت به آن می تواند آثار زیانباری داشته باشد».
پایتختی برای مسجد
اعلام نیاز به احداث مساجد جدید، از شهرهای بزرگ و کوچک تا روستاها و جاده های بین راهی را درگرفت و کسانی مانند حجت الاسلام “محسن قرائتی” رییس ستاد اقامه نماز کشور نیز هر از چندگاهی به ان دامن می زدند. محسن قرائتی، مسئولان فعلی را در این باره، از شاه صفوی نیز کم کارتر می پنداشت و آنها را از طعنه های خویش بی نصیب نمی گذاشت. در همین ایام، و در حالی که نهادهای سرپرست امور مساجد و بنیاد اوقاف و امور خیریه نیز در بهینه سازی اوضاع مساجد مشارکت داشتند، یکی از چهره های مشهور فعال در سیاست نیز در این زمینه جدی تر شد. او شهردار سال های اخیر تهران، محمد باقر قالیباف بود که با فعال تر ساختن “مرکز فعالیت های دینی شهرداری تهران” و مددگیری از مشاور مربوطه ی خویش، حجت الاسلام “عبد المقیم ناصحی”، در مقوله ی مسجدسازی گام نهاد. مرداد ماه امسال بود که “عبدالمقیم ناصحی” مشاور شهردار تهران، از احداث و افتتاح بیش از ۵۰ باب مسجد توسط شهرداری تهران خبر داد و گفت: «مجموعه ی شهرداری با هدفِ رسیدن به چشم انداز “تهران ام القری جهان اسلام” بحث اعتلای جایگاه مساجد را به صورت ویژه سرلوحه کار خود قرار داده است که یکی از نمونههای آن احداث و افتتاح ۲۰ باب مسجد با کاربری های عظیم و کلان فرهنگی و اجتماعی بوده است. علاوه بر آن، شهرداری تهران بیش از ۳۵ باب مسجد را در دست احداث دارد که از این میان پنج باب مسجد توسط شهردار محترم تهران به مناسبت هفته جهانی مساجد افتتاح خواهد شد».
یک بانکِ ملّی در راه مسجد
در سال هایی که گذشت، گلایه های فراوانی از بانک های دولتی مبنی بر دریافت سودهای کلان صورت گرفت و پرونده های متعددی نیز در زمینه ی اختلاس برایشان گشوده شد. از جمله در مورد بانک “ملّی” ایران که از معتبرترین برندهای مالی دهه های دورتر بود. اکنون و در شرایطی که مشکلات تحریم اقتصادی بر مردم فشار بسیاری وارد می کند و جهاد اقتصادی و صرف درستِ درآمدها به نفع قشر آسیب پذیر، مدام توصیه می شود. روسای بانک ملی راهی دیگر برای مصرف درآمدهای این بانک یافته اند. هفته ی پیش، “فرشاد حیدری” مدیرعامل کنونی بانک ملی ایران خبرداد: «بانک ملی ایران به منظور ترویج هرچه بیشتر نماز جماعت در جامعه، ۱۰۰ مسجد در مناطق فاقد مسجد و دارای جمعیت مناسب احداث میکند». وی در توضیح عمل مجموعه ی تحت امر خویش، چنین گفت که «هیأت مدیره و مدیریت بانک ملی ایران، اقامه نماز جماعت به بهترین شکل ممکن را یکی از اصلیترین وظایف خود میدانند».
شهرداری و سبقت گیری ۱۰۰ میلیارد تومانی
چند روز پس از وارد عمل شدن بانک ملی برای احداث مساجد با پول بیت المال، مشاور قالیباف دوباره به صحنه آمد و برای آن که سایرین بدانند او در این زمینه پیشرو است، اعلام داشت: «تدابیر و برنامه های دکتر قالیباف شهردار تهران به امر توسعه، تجهیز و بازسازی مساجد پایتخت در طول تاریخ بلدیه امری بی سابقه و بی بدیل بوده است».
“عبدالمقیم ناصحی” که در مراسم کلنگ زنی احداث ۵ باب مسجد حاضر شده بود، گفت: «مرکز فعالیت های دینی شهرداری تهران در طول ۷ سال اخیر به امورات تعداد ۲۰۰۰ مرکز مذهبی رسیدگی می کند، به طوری که با تدابیر دکتر قالیباف در سال جاری، اعتباری بالغ بر یکصد میلیارد تومان به امر توسعه، تجهیز و بازسازی این اماکن اختصاص پیدا کرده است». وی همچنین خبر داد که به دستور قالیباف قرار شده تا ابتدای سال ۹۲ خورشیدی، ۵۰ باب مسجد جدید در شهر تهران احداث شود.
همه در راه مسجد
شصت و هفت هزار مسجد کنونی کشور کفاف نمی دهند. مسئولان در بحبوحه ی کمبود امکانات تفریحی و ورزشی و فرهنگی و هنری، هم چنان به دنبال احداث مساجد جدید هستند که علاوه بر برپایی نماز، کارکرد هایی چون ایجاد محل تجمع گروه های انصار حزب الله و تشکیل پایگاه بسیج و … دارند. همین است که رییس کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور، حجت الاسلام “حمید رضا سلیمانی” می گوید:
«با وجود بیش از ۶۷ هزار مسجد، در شرایط کنونی، شهر ها و روستاهای کشور به بیش از ۷۰ هزار مسجد دیگر نیاز دارند و احداث شان، امری ضروری ست».
محمد باقر قالیباف نیز به مجموعه ی تحت امر خویش فرمان داده تا «۸۰۰ گلدسته ی جدید برای ۴۰۰ مسجد در تهران» طراحی و ساخته و پرداخته کنند، تا هر کدام از این مساجد، درهیمنه ی گرانی و فقری که روز به روز بیشتر می شود، دو گلدسته زرّین را در آسمان آلوده ی تهران برافراشته کنند.
به گفته ی مشاور قالیباف، “گلدسته”، نماد معماری اسلامی در مساجد مسلمانان جهان است.
ندای سبز آزادی یکشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۱ – ۲۷ ژانویه ۲۰۱۳
