دیدگاه

گفت‌وگوی احمد غلامی با کمال اطهاری عبور از وضعیت موجود به چه معناست و چگونه باید از آن گذشت؟ بسیار درباره وضعیت ایران شنیده‌ایم؛ درباره مشكلات اداری، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آن؛ اما كمتر درباره راه برون‌رفت از این وضعیت سخن گفته شده است. تلاش كرده‌ایم در گفت‌و‌گو با صاحب‌نظران، ابتدا صورت‌بندی‌ای از وضعیت موجود به دست بدهیم و آنگاه […]

تصور می‌شد دنیا بعد از موج سوم دمکراسی به سمت همه‌گیر شدن نظام سیاسی مبتنی بر دمکراسی و لیبرالیسم سیاسی حرکت کند، اما سیر وقایع در دو دهه نخست قرن بیست و یکم میلادی مسیر متضادی را نمایان ساخته‌ است. اگرچه بهارعربی امید به افزایش دمکراسی‌ها در دنیا را ابتدا افزایش داد، اما پسامد نهایی آن نظم سیاسی مبتنی بر […]

در ایران، مانند بسیاری از کشورها، طبقه متوسط را تکیه‌گاه تحولات سیاسی دموکراتیک می‌دانند. این نظریه بر پایه یک ‏استدلال نسبتا ساده استوار است. طبقه متوسط به اندازه کافی درآمد دارد که بتواند به مسائلی جز تامین معاش بپردازد و جایگاه‌ ‏آن در هرم قدرت اقتصادی و سیاسی آنطور نیست که تمام هم و غمش حفظ شرایط موجود باشد. افزون […]

با دوستی که در دو دهه قبل از انقلاب ۱۳۵۷ فعّال سیاسی بود در باره کوششی برای تشکیل یک نهاد ائتلافی مدنی و فرهنگی متعهّد به جمهوريّت، اعلامیه جهانی حقوق بشر، برابری جنسی، احترام به تنوّع بینش سیاسی و جدائی دین از حکومت گفتگو می‌کردیم بعد از شنیدن توضیحات من در باره این پروژه پاسخ داد که به این نوع […]

تاملاتی درباره خودانگیختگی و اراده گرایی در جنبش های اجتماعی و رویکرد سوم توضیح: این یادداشت کوتاه و پراکنده تنها به قصد روشن تر کردن برخی از مفاهیم به کار رفته  درباره جنبش های اجتماعی در بحثی است که چندی پیش نه به عنوان سخنرانی رسمی، علنی و آماده، بلکه همچون طرح اولیه ای برای هم اندیشی در میان جمعی […]

انقلاب و پساانقلاب از موضوعات جدلی در مباحث معطوف به انقلاب‌ها هستند. پاره‌ای از نظریه‌پردازان معتقد هستند که انقلاب در مرحله واژگونی نظام مستقر و خلق قدرت مردم به پایان می‌رسد و پساانقلاب به دلیل منازعه جریان‌های پیروز برای کسب قدرت به حوزه‌ای دیگر تعلق دارد. این دیدگاه از این زاویه مورد انتقاد است که سویه ایجابی انقلاب در نهادسازی […]

محرومیت دکتر محمد فاضلی از ادامۀ تدریس در دانشگاه و مواردی مشابه آن، بار دیگر واکنش نیروهای سیاسی و اهل اندیشه را به وضعیت دانشگاه‌های کشور برانگیخته است. واکنش‌ها سطوح متفاوتی دارند. برخی مسئله را به خواست “حاکمیت یکدست” برای پاکسازی محیط‌های علمی از صاحب‌نظران منتقد نسبت می‌دهند و برخی دیگر نیز آن را سوژۀ منازعات سیاسی روزمرۀ جناحی قرار […]

وقتی دقیق می‌شویم می‌بینیم سه شرطی که داگلاس نورث (برنده نوبل اقتصاد)‌ به عنوان شرایط آستانه‌ای توسعه مطرح کرده است همان «هوا»، «نور» و «آب» مناسب برای توسعه است. شرط اول او «دوری نظامیان از اقتصاد و سیاست» است که به منزله ایجاد هوای مناسب و معتدل برای جوانه‌ی توسعه است. حضور نظامیان در این دو حوزه، محیط اقتصادی، فضای […]

با وقوع انقلاب در ایران، خیلی زود مشخص شد که هم در درون حاکمیت و هوادارانش و هم در میان مخالفان و دشمنان حکومت، جریان‌های فکری و سیاسی وجود دارند که دارای گرایش ایدئولوژیک تمامیت‌خواهانه (توتالیتاریستی) هستند. اصطلاح «تمامیت‌خواهی» (توتالیتاریسم) را به‌عنوان یک ناسزا به‌کار نمی‌برم و به‌طور مشخص منظورم گرایش‌های ایدئولوژیکی است که در صورت غلبه و پیروزی به […]

میلان جیلاس در اثر خود به نام «طبقه جدید» (ترجمه حمید عنایت، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۵۳) از شکل‌گیری گروه اجتماعی در شوروی سابق سخن به میان می‌آورد که با استفاده از امتیازات حزبی و دولتی به تدریج صاحب جایگاه و مقام می‌شدند و سلطه خود بر دستگاه دولتی، اقتصاد و جامعه تحمیل می‌کردند. از نظر او طبقه جدید در قالب […]