روابط تجاري ايران و چين بعد از رفع تحریم ها

كارشناسان و فعالان اقتصادي بررسي كردندiran_chin

شرق: اسدالله عسگراولادي، چهره نام آشناي تجارت ايران که نامش بعد از پسته، با چين و چيني ها گره خورده، چند روز بعد از تفاهم لوزان، از روابط تجاري با چيني ها بعد از رفع تحريم ها گفت و به صراحت اعلام کرد روابط تجاري ايران و چين بلندمدت طراحي شده و غربي ها جاي چين را در بازار ايران نمي گيرند. اين گفته چندان جدي گرفته نشد تا اينکه روز پنجشنبه، زنگنه، وزير نفت ايران، که از قضا راهي پکن بود، در اظهارنظري اعلام کرد ايران و چين پس از لغو تحريم ها به همکاري خود ادامه مي دهند و اين همکاري ها در حوزه هاي مختلف انرژي گسترش بيشتري نيز مي يابد. اين کشور به عنوان يکي از بزرگ ترين خريداران نفت ايران در شرايط تحريم، مناسب ترين همکاري را با تهران داشت و ما مي خواهيم اين همکاري پس از رفع تحريم ها نيز تداوم داشته باشد. اظهارنظر اخير وزير نفت که به فاصله چند روز پس از تفاهم لوزان توسط ايرنا منتشر شد، بر رفتن چين از اقتصاد ايران حداقل به اين زودي ها خط بطلان مي کشد. اصرار بر ماندن چين در ايران، حتي بعد از رفع تحريم ها در شرايطي رنگ و لعاب جدي تري به خود مي گيرد که چندان رضايتي از چيني ها، هم در ميان مردم ايران به عنوان خريداران اجناس چيني و هم در حلقه تجار وجود ندارد و بنجل تنها واژه اي است که حتي عوام در وصف کالاهاي چيني برمي گزينند. اينکه چرا برخي از مقامات ايراني بر ماندن چيني ها اصرار دارند و اساسا چرا چين از ايران رفتني نيست، موضوع گفت وگوي «شرق» با برخي از کارشناسان و فعالان اقتصادي است.

کنارگذاشتن چين به ضرر اقتصاد ايران است
سعيد ليلاز، کارشناس مسائل اقتصادي

روابط تجاري ايران و چين جداي از بحث تحريم به سال هاي گذشته برمي گردد. از سال٨١ به دليل گران شدن ارزش يورو نسبت به دلار؛ به اين علت که ايران به بازار آمريکا دسترسي نداشت به يک بازار دلارمحور نياز پيدا کرد تا بتواند خلاناشي از گران شدن ارزش يورو را پر کند. از اين رو رويکرد ايران به بازار آمريکا براي واردات کالاهاي ارزان قيمت به بازار چين تغيير کرد. از سوي ديگر کشور چين تبديل به بزرگ ترين کارخانه توليد کالاهاي مصرفي در جهان شده و ايران ناچار است به دليل کاهش قدرت خريد مردم، کالاهاي ارزان قيمت چيني را وارد کند که اين موضوع ارتباطي با مسئله تحريم ندارد. هم اکنون به دليل نياز ايران به ورود کالاهاي چيني، قشم و بندرعباس تبديل به بارانداز ورود کالاهاي بي کيفيت چيني به داخل کشور شده اند. در مورد وجود کالاهاي بي کيفيت چيني در بازار ايران بايد اذعان کرد اين موضوع مربوط به سياست گذاري اشتباه دولت در پايين نگاه داشتن قيمت ارز است که قدرت رقابت را از توليدکننده هاي ايراني گرفت و با کاهش قدرت خريد مردم در سال هاي اخير، طبيعي بود که به دليل قيمت تمام شده بالاي کالاهاي توليدشده داخل با قيمت پايين محصولات بي کيفيت چيني اين کالاها توانستند جاي توليدات داخل را بگيرند. در شرايط کنوني با توجه به اهميت روابط تجاري چين با ايران پيش بيني مي شود که در سال هاي آينده روابط تجاري ايران با کشور چين با وجود اهميت رابطه تغيير کند. حذف تحريم ها از يک سو، کاهش رشد اقتصادي اين کشور در سال هاي ٢٠١٥ و ٢٠١٦ به زير هفت درصد و از سوي ديگر کاهش ارزش يورو در مقايسه با دلار به زير ٢٥درصد منجر به کاهش سهم صادرات چين خواهد شد. به طوري که نوسانات ارز در سطح بين المللي منجر به تغييرات عظيمي در صادرات محصولات چيني به ساير کشورها مي شود. همزمان با لغو تحريم ها پيش بيني مي شود در سال هاي ٢٠١٥ و ٢٠١٦ واردات ايران از اروپا به شدت افزايش يابد اما ايران به طور هم زمان روابط خود را باوجود کاهش، با چين ادامه خواهد داد. زماني که کشوري از نظر تکنولوژيکي به کشوري وابسته مي شود، به سادگي روند تجارت خود را با آن کشور تغيير نخواهد داد. از اين رو با توجه به اهميت روابط تجاري چين با ايران و تاکيد مقامات ايراني براي برقراري رابطه با اين کشور، کنارگذاشتن اين کشور از سطح روابط تجاري، حتي در صورت لغو تحريم ها حتما به ضرر اقتصاد ايران خواهد بود. به اين دليل که در شرايط فعلي مقادير زيادي از ذخاير ايران در کشور چين است که پيش بيني مي شود در صورت لغو تحريم ها، چين از پرداخت پول اين ذخاير به ايران امتناع کند و ايران ناچار خواهد بود همچنان کالاهاي ارزان قيمت از چين وارد کند. از سوي ديگر کشور چين بزرگ ترين وارد کننده نفت از ايران است که در صورت قطع رابطه تجاري اين کشور، ايران بايد به دنبال بازار جديد نفتي ديگري باشد که اين موضوع به ضرر اقتصاد ايران خواهد بود.

حذف چين فعلاممکن نيست
مسعود دانشمند، عضو هيات رئيسه اتاق مشترک ايران و چين

چين بزرگ ترين خريدار نفت از ايران در سال هاي گذشته بود و ايران به دليل محدودشدن تبادل تجاري با ساير کشورها مجبور شد تا در ازاي فروش نفت به اين کشور کالاهاي بي کيفيت ارزان قيمت وارد کند.
در شرايط کنوني نيز به دليل تحريم ها، با وجود اينکه برقراري رابطه تجاري با چين غيرمنصفانه است، ايران چاره اي ندارد که با کشور چين رابطه تجاري خود را ادامه دهد. درحال حاضر پکن از شرايط سياسي ايران نهايت سوءاستفاده را مي کند و از آنجا که اقتصاد ايران را به شدت کنترل مي کند، اقتصاد کشورمان به شدت متزلزل شده است. ما براي اينکه بتوانيم روي پاهاي خود بايستيم بايد ارتباط تجاري خود را با ساير کشورها برابر کنيم. در شرايط کنوني به دليل اينکه تحريم ها حذف نشده، امکان قطع يا کاهش رابطه تجاري با کشور چين وجود ندارد. ايران و چين ٤٠ميليارددلار رابطه تجاري با يکديگر دارند که قطع اين رابطه به ضرر و زيان دو کشور خواهد بود. اما از سويي ديگر برخي از بازرگانان و تجار ايراني به دليل سودي که از واردات کالاهاي بي کيفيت چيني کسب مي کنند، تمايل به تداوم رابطه تجاري با کشور چين دارند. در حالي که در اين ميان خريد اين کالاهاي بي کيفيت به ضرر و زيان مردم است. در دوسال گذشته توسعه روابط با کشور ي مانند چين مهم ترين دليل کاهش ٤١درصدي روابط تجاري ايران و امارات شده از زماني که قرار شد کالاها را به شکل مستقيم از چين خريدوفروش کنيم، معاملاتمان که پيش تر از طريق امارات به عنوان مرکز تجارت مجدد انجام مي شد، کاهش پيدا کرد. آمار ها نشان دهنده اين است که هرچه تجارت ايران با امارات کاهش يافته، به تجارت چين اضافه شده است و درواقع اين ميزان کسري مبادلات با امارات به سمت چين منتقل شده است. طي سال هاي گذشته تحريم ها موجب شد ايران با وجود دراختيارداشتن منابع کافي، کالاهاي مصرفي و دارويي ارزان قيمت از کشور چين خريداري کند. هم اکنون ارتباط تجاري با کشور چين موجب شده تجار ايراني با ضررهاي هنگفتي نيز مواجه شوند. ارتباط با اين کشور به گونه اي شده که بايد مبالغ به صورت نقدي پرداخت شود و اين موضوع امکان سوء استفاده از تجار ايراني را فراهم کرده است. هنگامي که امکان گشايش اعتبار اسنادي در کشور چين فراهم باشد، آن وقت بانک چيني طرف مقابل است، اما در شرايط فعلي چون پول از طريق صراف به طرف چيني پرداخت مي شود، تضميني وجود ندارد که آن کالابه دست تاجر ايراني برسد. از سوي ديگر به دليل اينکه رقابتي براي واردات کالاهاي مصرفي به ايران وجود ندارد، چيني ها کالاهاي بي کيفيت خود را به ايران و کالاهاي استاندارد و درجه يک خود را به ساير کشورها صادر مي کنند. که اين موضوع شديدا اقتصاد کشور را تحت تاثير قرار داده است. پيش بيني مي شود با توجه به مذاکرات صورت گرفته، در سال هاي آينده تحريم ها حذف شود که با لغو تحريم ها، حذف چين از روابط تجاري با ايران به نفع اقتصاد کشور خواهد بود؛ ايران به دليل تعدد روابط تجاري خود با ساير کشورها ديگر مجبور به خريد کالاهاي بي کيفيت چيني نخواهد شد.

ايران نيازمند روابط تجاري با کشور چين
جمشيد عدالتيان، عضو هيات رئيسه اتاق بازرگاني تهران

چين دومين اقتصاد جهان محسوب مي شود و لازم است که ايران روابط تجاري خود را با اين کشور حفظ کند. با توجه به اينکه در سال هاي گذشته، روابط تجاري ما با آمريکا و اتحاديه اروپا قطع شده، بازار کشور به صورت انحصاري در اختيار چيني ها قرار گرفته است. اما با اين وجود لازم به ذکر است کشور چين به دليل اينکه بزرگ ترين اقتصاد جهان به شمار مي رود، ايران ناچار است که ارتباط تجاري خود را با اين کشور تقويت کند. از سوي ديگر اين کشور در صورتي که ترکيه به اتحاديه اروپا بپيوندد، از سوي غرب با اتحاديه اروپا و از سوي شرق با کشورهاي بلوک شانگهاي در ارتباط است که اين موضوع موجب شده ارتباط تجاري ايران با اين کشور در صورت حذف تحريم ها به نفع اقتصاد ايران باشد. از سوي ديگر جداي از موضوع حذف تحريم و توسعه ارتباط تجاري ايران با ساير کشورها، در صورتي که ايران در سال هاي آينده ارتباط تجاري خود را با کشور چين قطع کند، يکي از بزرگ ترين بازارهاي جهان را براي فروش نفت از دست خواهد داد. اين در حالي است که نقش چين در بازارهاي جهاني رفته رفته بيشتر مي شود. از اين رو بايد تلاش کنيم جداي از توسعه روابط تجاري با ساير کشورها در سال هاي آينده، روابط تجاري خود را با اين کشور بيش از پيش تقويت کنيم. اين در حالي است که قطع رابطه تجاري ايران با چين، حتي در صورت لغو تحريم ها، با توجه به گستردگي روابط قطعا به زيان اقتصاد ايران است. در شرايط کنوني با توجه به اينکه کشورهاي اروپايي اقدام به توليد کالاهاي مصرفي در کشور چين کرده اند ما هم نياز داريم که به دليل کاهش قدرت خريد مردم، کالاهاي چيني را جايگزين کالاهاي گران قيمت اروپايي بکنيم. از اين رو بايد تلاش کنيم در سال هاي آينده يک ارتباط قوي تجاري را بين دو بلوک شرق و غرب ايجاد و سياست خود را با کشور چين منطقي کنيم. در اين ميان لازم به ذکر است با توجه به اينکه تکنولوژي داخل کشور متناسب با کشورهاي توسعه يافته نيست، ايران به منظور افزايش کيفيت توليد محصولات داخلي مي تواند از مزيت ارتباط تجاري با کشور چين استفاده و برخي از محصولات داخلي را در آن کشور متناسب با تکنولوژي روز توليد کند. در اين ميان بايد اذعان کرد مشکل رقابت با محصولات ارزان قيمت چيني، فقط مشکل ما نيست و همه کشورهاي دنيا به نوعي با آن درگير هستند که همه مشکلات فوق قطعا به تحريم ها بازمي گردد. از اين رو پيش بيني مي شود با حذف تحريم ها، ايران مي تواند در صورت ارتباط تجاري با کشور چين يک بازار رقابتي ايجاد کند.

تلاش براي حفظ قدرت اقتصادي جهان
شاهين شايان آراني، کارشناس اقتصادي

چين بزرگ ترين اقتصاد مطرح در جهان به شمار مي رود و از لحاظ استراتژيک در حوزه اقتصادي بزرگ ترين بازار مصرفي دنيا را در اختيار دارد. در شرايط کنوني برقراري رابطه تجاري با کشور چين به دليل اينکه اين کشور بزرگ ترين قدرت برتر اقتصادي در جهان به شمار مي رود و با توجه به مباحثي که تحريم ها براي اقتصاد ايران ايجاد کرده است، مي تواند روزنه اي براي ارتباط تجاري ايران با کشورهاي غيراروپايي باشد. از اين رو ايران بايد براساس آينده نگري ارتباط تجاري خود را با اين کشور حفظ کند. اما از سوي ديگر برقراري رابطه تجاري با کشور چين داراي معايبي براي ايران است به اين علت که اين کشور به دليل تحريم هايي که به ايران تحميل شده، کالاهاي بي کيفيت خود را با قيمت بالاتري به نسبت ساير کشورها به ايران مي فروشد و از سوي ديگر قوانين بين المللي را براي ارتباط تجاري با ايران رعايت نمي کند. لازم به ذکر است چين هم از ارتباط تجاري با ايران منتفع مي شود به طوري که در مقابل فروش کالاهاي بي کيفيت، نفت ايران را با قيمت ارزاني خريداري مي کند. اما با اين وجود به دليل اينکه اقتصاد چين، اقتصاد مطرح در دنيا به شمار مي رود، ايران بايد همچنان تلاش کند تا خود را در توسعه اقتصادي اين کشور سهيم و درگير کند. در صورت حذف تحريم ها و گسترش روابط تجاري ايران با کشورهاي غربي در سال هاي بعد، ايران بايد تلاش کند روابط تجاري خود را با چين همچنان در سطح بالاحفظ کند به اين علت که قطع يا کاهش روابط تجاري با اين کشور به زيان اقتصاد ايران خواهد بود. در شرايط فعلي چين بزرگ ترين مقصد صادراتي ايران است، آنچه در زمينه پتروشيمي به چين صادر مي کنيم، بيش از مقداري است که به بقيه دنيا مي فروشيم. قبل از تحريم ها يعني از سال ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٥ روابط تجاري ما با چين سير صعودي داشته و هرسال به دوبرابر افزايش پيدا کرده است به غيراز سال گذشته که تحريم هاي نفتي باعث شد بيشترين فروش نفت را به چين داشته باشيم. به طورکلي بعد از تحريم ها، روابط اقتصادي مان با چين شيب ملايم تري پيدا مي کند.
شرق

Leave a Reply

Your email address will not be published.