پنج درس از حرکت ۲۵ بهمن برای رفع حصر و آزادی زندانیان سیاسی
فراخوان این کارزار در یک روز ۱۷۲۰۰ امضا جمع کرد، اما دادستانی آن را ممنوع اعلام نمود. حرکت اعتراضی ۲۵ بهمن آغازگر جریانی شد که میتواند زمینهساز تحولات بسیاری باشد. در ادامه، پنج درس مهم این رویداد را بررسی میکنم.
۱. تحلیل درست و درک موقعیت مناسب
مبتکران این حرکت با درک صحیح از شرایط، در زمانی که خامنهای و نیروهایش در منطقه تضعیف شده بودند و اسد، مهمترین متحد محور مقاومت، سرنگون و به روسیه پناه برده بود، اقدام کردند. این شناخت، در موفقیت حرکت مؤثر بود.
۲. سازماندهی منحصربهفرد و حضور گروههای متنوع
این حرکت توسط گروهی از جانبازان، اسرای جنگ و فعالان مدنی سازماندهی شد و از این جهت بینظیر بود. تعیین سیاستی روشن (رفع حصر و آزادی زندانیان سیاسی)، اجرای آن بدون شعار و سخنرانی، و مشخص بودن ساعت برگزاری (۱۱ صبح تا ۲ بعدازظهر) از ویژگیهای این حرکت بود. تلاش برای گرفتن مجوز و تاکید بر قانونی بودن اعتراض نیز مشارکت گسترده را ممکن ساخت. با این حال، حکومت نتوانست این حرکت را تحمل کند و با امنیتی کردن مسیرهای منتهی به دانشگاه تهران، بسیاری را بازداشت کرد؛ بر اساس برخی برآوردها، حدود ۵۰۰ نفر دستگیر شدند، در حالی که تخمینها نشان میدهد حدود چهار هزار نفر در این حرکت حضور داشتند.
۳. قدرت سازماندهی مستقل از احزاب و رسانهها
این حرکت نشان داد که بدون حمایت احزاب و رسانههای داخلی و خارجی، میتوان اقدام مؤثری انجام داد. با وجود بازداشت مسئولان اصلی این حرکت، از جمله آقایان قمیشی، سراوردی و دانشفر، حرکت متوقف نشد.
۴. واکنش کمرنگ احزاب و سازمانهای سیاسی
احزاب و جریانهای سیاسی نقش برجستهای در این حرکت نداشتند. نهضت آزادی تنها بیانیهای برای رفع حصر صادر کرد، و «همگامی برای جمهوری سکولار دموکرات» بدون اشاره مستقیم به این حرکت، بیانیهای در حمایت از آزادی زندانیان سیاسی منتشر نمود. پس از بازداشتها، برخی از این گروهها، از جمله «همگامی»، حمایت خود را اعلام کردند. در میان احزاب، تنها «اتحاد جمهوری ایران» و در پی آن «حزب چپ ایران» از این حرکت پشتیبانی کردند. همچنین ۳۴۰ فعال مدنی بیانیهای در حمایت از آن صادر کردند. بخش بزرگی از اپوزیسیون و رسانهها سکوت کردند، هرچند پس از بازداشتهای گسترده، برخی به این موضوع پرداختند.
۵. چشمانداز تغییر از درون
این حرکت نشان داد که امکان تغییر از درون فراهم میشود. این جریان، برخلاف اصلاحطلبان که تمام امید خود را به تغییر درونساختاری بستهاند، به نیروی اجتماعی و سیاسی متکی است که دارای امکاناتی درون و پیرامون حکومت است، اما وابستگی به آن ندارد.
نتیجهگیری: ضرورت تشکلیابی نیروهای مستقل
واقعیت این است که ۶۰ درصد مردم در انتخابات ریاستجمهوری شرکت نکردند. در میان این جمعیت گسترده، نیروهای سکولار دموکرات، ملیدموکرات و سوسیالدموکرات حضور دارند که عموماً بهصورت محفلی فعالاند، اما هنوز به سمت سازماندهی پیش نرفتهاند. حرکت ۲۵ بهمن نشان داد که شرایط برای تشکلیابی این نیروها فراهم شده و باید گامهای جدی در این راستا برداشته شود.
ایران در آستانه تحولات و ضدتحولات بزرگی است. تعادل جهانی به هم خورده و قدرتهای منطقهای و جهانی در رقابت برای تأمین منافع خود هستند. در صورت نبود یک آلترناتیو داخلی، خطر دخالت خارجی، تجزیه یا جنگ داخلی افزایش مییابد. برای جلوگیری از چنین سناریوهایی، باید آلترناتیوی در داخل کشور شکل بگیرد که در زمان مناسب، آمادگی پذیرش مسئولیت حکومتی را داشته باشد.
برای پایداری ایران – مزدک لیماکشی، ۳۰ بهمن ۱۴۰
در این زمینه:
****************
مقالات دیگر از این نویسنده
- طرح ۱۰ ماده ای برای صلح و پایان جنگ
- درباره میهندوستی، میهنپرستی
- چرا بدون ائتلاف فراگیر ملی، گذار ممکن نیست؟
- میانجیِ گری برای گذار به یک حاکمیت دمکراتیک
- رابطهٔ عقل و خرد و چالشها در زمینه ولایتپذیری در ایران
- سازماندهی موازی در ابعاد سراسری برای حل مشکلات مردم
- سیاستهای جمهوریخواهان ایران
- نقشه راه اپوزیسیون جمهوریخواه در شرایط ضعف حکومت اسلامی
- رقابت شرق و غرب بر سر نفوذ در آینده ایران
- در باره ضرورت تشکیل یک دولت ملی
- سیاست خارجی بیطرفی فعال
- دو مقاله در باره «نقش جنبش مقاومت مدنی» و «سه قطب بندی در سیاست ایران»
- در باره هدف تجاوز نظامی به ایران و نتایج آن
- گفتمان ایرانِ شهروندی “گفتمان رهایی»،
- سیاست های موضوعی جمهوری خواهان ایران
- پنج درس از حرکت ۲۵ بهمن برای رفع حصر و آزادی زندانیان سیاسی
- همه موافقین و مخالفین مذاکره مستقیم با آمریکا
- برای گذار از حاکمیت دینی آماده شویم
- ۱۰ شرط برای وفاق فراگیر ملی و دمکراتیک
- انتخاب راه
- جنبشهای صنفی و مدنی در دوران گذار
- منافع ملی ما و جنگ اسرائیل و حماس
- در باره حکومت جانشین
- فلسفه و سیاست آموزش و پرورش علمی و دموکراتیک
- پنج درس انتخابات فرمایشی ۲۸ خرداد ۱۴۰۰
- شاخصهایی برای خردمندی – بخش دو و سه
- راههای گذر از بحرانهای کنونی کدامند؟
- اتحاد ملی برای لغو نظارت استصوابی
- حداکثرخواهی بر ضد تکثرگرائی دموکراتیک
- رو به میهن، پشت به دشمن
- چهار خواست مشترک دموکراسیخواهان ایران
- شاخصهای مشترک نظامهای دیکتاتوری
- شاخصهای یک حکومت دموکراتیک
- زلزله و برآمد نیروی سوم
- چرا باید درس بخوانیم؟
- پارلمان کلیسای سوئد و درسهای آن برای ما
- سیاستورزی دموکراتیک در تئوری و عمل
- شاخصهایی برای خردمندی
- شاخصهای یک بحث و گفتوگوی علمی و دموکراتیک
- بهمناسبت آغاز سال تحصیلی، شاخصهای یک تدریس خوب، علمی و دمکراتیک
- چرا برخی بسیار میدانند اما هیچ نمیفهمند
- کارپایه میانه مصدق
- رد صلاحیتها؛ نشانه ضعف یا قدرت؟
- آموزش علمی و دموکراتیک
- آیا توافق لوزان در خدمت منافع ملی ایران است؟
- طرحی برای ایجاد تغیرات دمکراتیک در ایران
- جمهور مردم در برابر جمهوری اسلامی
- آزادیهای اجتماعی و دموکراسی سیاسی
- انتخابات افغانستان و «انتخابات» ایران
- ۲۰۱۴ سالی بزرگ برای دموکراسی در جهان
- جمهوری اسلامی به بنبست رسیده است، چاره بحران تغییرات ساختاری است
- در باره سه خط مشی سیاسی و نتایج آن