ایجاد چه نهادهایی می‌تواند زمینه‌ساز تحول دموکراتیک و مسالمت‌آمیز باشد؟
تحول دموکراتیک بدون شکل‌گیری نهادهای قدرتمند سیاسی و اجتماعی ممکن نیست. در این نوشتار کوتاه، سه چارچوب همکاری پیشنهاد و معرفی می شود: “ائتلاف ملی”، “دفتر مشترک جمهوری‌خواهان” و “مرکز میانجیگری اجتماعی تشکل‌های صنفی و مدنی.”
۱. ائتلاف ملی به چه معناست؟
ائتلاف ملی چارچوبی برای همکاری فراگیر نیروهای سیاسی و اجتماعی ایران است که، با وجود تفاوت در دیدگاه‌ها درباره شکل نظام سیاسی آینده، بر مجموعه‌ای از اصول و اهداف مشترک توافق دارند.
ائتلاف ملی می‌تواند نیروهایی را دربرگیرد که با جنگ و مداخله نظامی خارجی به‌عنوان راه‌حل مسائل ایران مخالف‌اند، از دموکراسی، حقوق شهروندی و حقوق بشر همه مردم ایران حمایت می‌کنند، حفظ ایران، استقلال کشور و تمامیت ارضی آن را ضروری می‌دانند، بر حل مسائل ایران از درون جامعه ایران تأکید دارند و می‌پذیرند که شکل نظام سیاسی آینده باید با اراده مردم تعیین شود.
بنابراین، جمهوری‌خواه بودن شرط عضویت در ائتلاف ملی نیست. جمهوری‌خواهان و دیگر نیروهای دموکراسی‌خواه می‌توانند در آن حضور داشته باشند. هدف ائتلاف ملی، ایجاد همکاری در حوزه‌های مورد توافق است، نه حل اختلافات نیروهای مختلف درباره شکل نظام سیاسی آینده. این اختلافات در جای خود باقی می‌مانند و تصمیم‌گیری درباره شکل نظام سیاسی آینده به مردم ایران واگذار می‌شود.
۲. دفتر مشترک جمهوری‌خواهان برای چیست؟
دفتر مشترک جمهوری‌خواهان، چارچوبی برای گفت‌وگو، هماهنگی و همکاری میان جریان‌ها و تشکل‌هایی است که خود را جمهوری‌خواه می‌دانند. این دفتر نه حزب واحد است و نه ائتلاف انتخاباتی و قرار نیست اختلافات فکری و سیاسی میان جمهوری‌خواهان را از میان بردارد.
هدف دفتر این است که جمهوری‌خواهان بتوانند درباره موضوعات مشترک گفت‌وگو کنند، به هماهنگی برسند و، در صورت امکان، با صدایی هماهنگ‌تر در عرصه عمومی و در ائتلاف ملی حضور داشته باشند. عضویت در این دفتر مستلزم پذیرش ایدئولوژی واحدی نیست. جمهوری‌خواهان با گرایش‌های مختلف، از جمهوری‌خواهان ملی و لیبرال تا جمهوری‌خواهان سوسیال‌دموکرات، چپ و دیگر گرایش‌های جمهوری‌خواه، می‌توانند در آن حضور داشته باشند.
دفتر هماهنگی جمهوری‌خواهان، در عین استقلال، بخشی از فضای گسترده‌تر ائتلاف ملی است و در آن چارچوب، در کنار دیگر خانواده‌های سیاسی و اجتماعی، بر سر اهداف و اصول مشترک همکاری می‌کند.
۳. مرکز میانجیگری اجتماعی تشکل‌های صنفی و مدنی چه نقشی دارد؟
مرکز میانجیگری اجتماعی تشکل‌های صنفی و مدنی چارچوبی برای ارتباط، هماهنگی و همکاری میان تشکل‌هایی است که مطالبات و منافع صنفی، مدنی و اجتماعی گروه‌های مختلف جامعه را نمایندگی می‌کنند. هدف مرکز، تجمیع مطالبات مشترک، تقویت صدای جمعی تشکل‌ها و فراهم‌کردن زمینه مذاکره و تعامل با دولت و دیگر نهادهای قدرت برای تحقق این مطالبات است.
این مرکز یک تشکل حزبی یا سیاسی نیست و نباید به ابزار یک جریان سیاسی تبدیل شود. استقلال تشکل‌های عضو، تنوع دیدگاه‌های آنان و ماهیت صنفی و مدنی فعالیتشان حفظ می‌شود.
مرکز می‌تواند در موضوعات مورد توافق، زمینه گفت‌وگو و مذاکره جمعی را فراهم کند و از طریق تعامل با ائتلاف ملی و دیگر نیروهای سیاسی، بدون ادغام در آنها، به پیشبرد مطالبات مشترک یاری رساند.
رابطه میان سه چارچوب همکاری
این سه چارچوب، سه سطح متفاوت از همکاری را نمایندگی می‌کنند و جایگزین یکدیگر نیستند.
ائتلاف ملی عرصه همکاری میان خانواده‌های مختلف سیاسی و اجتماعی بر سر اصول و منافع مشترک ملی است. دفتر مشترک جمهوری‌خواهان عرصه گفت‌وگو و هماهنگی درون خانواده جمهوری‌خواه است و مرکز میانجیگری اجتماعی تشکل‌های صنفی و مدنی عرصه سازماندهی مطالبات جمعی و فراهم‌کردن زمینه مذاکره و تعامل تشکل‌های مستقل با قدرت حاکم و دیگر نیروهاست.
مزدک لیماکشی
9 اکبتر 2026 : 17 مهر 1405
در این زمینه:
****************
مقالات دیگر از این نویسنده
- ایجاد چه نهادهایی می‌تواند زمینه‌ساز تحول دموکراتیک و مسالمت‌آمیز باشد؟
- وقتی سیاست تعطیل می‌شود، باید پا پیش گذاشت
- جنبش مقاومت مدنی
- برنامه‌ای برای صلح، تغییرات درون‌سیستمی و گذار دموکراتیک در ایران
- طرح ۱۰ ماده ای برای صلح و پایان جنگ
- درباره میهن‌دوستی، میهن‌پرستی
- چرا بدون ائتلاف فراگیر ملی، گذار ممکن نیست؟
- میانجیِ گری برای گذار به یک حاکمیت دمکراتیک
- رابطهٔ عقل و خرد و چالش‌ها در زمینه ولایت‌پذیری در ایران
- سازماندهی موازی در ابعاد سراسری برای حل مشکلات مردم
- سیاست‌های جمهوری‌خواهان ایران
- نقشه راه اپوزیسیون جمهوری‌خواه در شرایط ضعف حکومت اسلامی
- رقابت شرق و غرب بر سر نفوذ در آینده ایران
- در باره ضرورت تشکیل یک دولت ملی
- سیاست خارجی بی‌طرفی فعال
- دو مقاله در باره «نقش جنبش مقاومت مدنی» و «سه قطب بندی در سیاست ایران»
- در باره هدف تجاوز نظامی به ایران و نتایج آن
- گفتمان ایرانِ شهروندی “گفتمان رهایی»،
- سیاست های موضوعی جمهوری خواهان ایران
- پنج درس از حرکت ۲۵ بهمن برای رفع حصر و آزادی زندانیان سیاسی
- همه موافقین و مخالفین مذاکره مستقیم با آمریکا
- برای گذار از حاکمیت دینی آماده شویم
- ۱۰ شرط برای وفاق فراگیر ملی و دمکراتیک
- انتخاب راه
- جنبش‌های صنفی و مدنی در دوران گذار
- منافع ملی ما و جنگ اسرائیل و حماس
- در باره حکومت جانشین
- فلسفه و سیاست آموزش و پرورش علمی و دموکراتیک
- پنج درس انتخابات فرمایشی ۲۸ خرداد ۱۴۰۰
- شاخص‌هایی برای خردمندی – بخش دو و سه
- راه‌های گذر از بحران‌های کنونی کدامند؟
- اتحاد ملی برای لغو نظارت استصوابی
- حداکثرخواهی بر ضد تکثرگرائی دموکراتیک
- رو به میهن، پشت به دشمن
- چهار خواست مشترک دموکراسی‌خواهان ایران
- شاخص‌های مشترک نظام‌های دیکتاتوری
- شاخص‌های یک حکومت دموکراتیک
- زلزله و برآمد نیروی سوم
- چرا باید درس بخوانیم؟
- پارلمان کلیسای سوئد و درس‌های آن برای ما
- سیاست‌ورزی دموکراتیک در تئوری و عمل
- شاخص‌هایی برای خردمندی
- شاخص‌های یک بحث و گفت‌وگوی علمی و دموکراتیک
- به‌مناسبت آغاز سال تحصیلی، شاخص‌های یک تدریس خوب، علمی و دمکراتیک
- چرا برخی بسیار می‌دانند اما هیچ نمی‌فهمند
- کارپایه میانه مصدق
- رد صلاحیت‌ها؛ نشانه ضعف یا قدرت؟
- آموزش علمی و دموکراتیک
- آیا توافق لوزان در خدمت منافع ملی ایران است؟
- طرحی برای ایجاد تغیرات دمکراتیک در ایران
- جمهور مردم در برابر جمهوری اسلامی
- آزادی‌های اجتماعی و دموکراسی سیاسی
- انتخابات افغانستان و «انتخابات» ایران
- ۲۰۱۴ سالی بزرگ برای دموکراسی در جهان
- جمهوری اسلامی به بن‌بست رسیده است، چاره بحران تغییرات ساختاری است
- در باره سه خط مشی سیاسی و نتایج آن