دموکراسی و اقتدارگرائی در اندیشه پراگماتیستی
مقدمه
“راینا لدو آرینا” نو یسنده و شاعر کوبایی که به خاطر نظرات انتقادی و همجنس گرائی در سال ۱۹۷۳ دستگیر شد و به دو سال زندان و اردوگاه کار اجباری محکوم گشت، پس از مدتی زندگی اسفبار در کوبا و چندین بار اقدام به فرار، سرانجام توانست در سال ۱۹۸۰ به آمریکا سفر کند.
“راینالدو آرینا”در مورد تفاوت دو سیستم کمونیستی و سرمایه داری می گوید:
“تفاوت بین دو سیستم کمونیستی و سرمایه داری دراین است، که هردو سیستم ما را سرکوب می کنند، لیکن در سیستم کمونیستی باید با تشویق آنها، برایشان کف بزنیم، اما در سیستم سرمایه داری اجازه داریم فریاد بزنیم”
دو شیوه حکومت مداری در سیستم سرمایه داری حاکم بر جهان
بیش از سی سال است که از فروپاشی “سوسیالیسم واقعا موجود” در شوروی سابق و اروپای شرقی می گذارد. اکنون در دهه دوم قرن بیست یکم، می توان گفت که تنها سیستم حاکم بر جهان ما، سرمایه داری است.
واقعیت این است که ما اکنون در سیستم حاکم سرمایه داری شاهد دو شیوه حکومت مداری در جهان هستیم: حکومت مداری بر مبنای اقتدارگرائی و حکومت مداری بر مبنای دموکراسی.
مسئله اصلی عصر حاضر، انتخاب میان سرمایه داری و سوسیالیسم نیست، بلکه تقویت، دفاع و تکامل دموکراسی در مقابل تمامیت خواهی و اقتدارگرائی است.
در این رابطه با نتیجه گیری از گفته “راینالدو آرینا” در مورد تفاوت بین دو سیستم کمونیستی و سرمایه داری، باید در وضعیت کنونی دو شیوه حکومت مداری دموکراسی و اقتدارگرائی را با هم مقایسه نمود.
با رویگرد پراگماتیستی به دو شیوه حکومت مداری دموکراسی و اقتدارگرائی می توان گفت که در هردو شیوه انسان ها تحت سرکوب قرار دارند، اما در شیوه اقتدارگرائی با تشویق دیکتاتورها، باید برایشان کف هم بزنیم، لاکن در شیوه دموکراسی اجازه فریاد زدن وجود دارد.
دموکراسی و اقتدارگرائی در اندیشه پراگماتیستی
برپائی بهترین نظام سیاسی یا به عبارت دیگر شیوه حکومت مداری برای بشریت، که در گیرودار مسائل و مشکلات بغرنج، بدخیم و متعدد است، مهمترین هدف است، این هدف با نظریه پردازی صرف ممکن نیست.
از منظر پراگماتیستی، سیاست تنها باید به مشکلات موجود با توجه به واقعیت ها، مبادرت ورزد و در این راه بهترین راهنما “تجربه” است.
در اندیشه پراگماتیستی به جای ذهنی گرائی و آرمانگرائی، واقعیت های عینی مورد توجه قرار گیرند.
“نتیجه گرائی” نیز یکی دیگر ازپیامدهای تفکر پراگماتیستی است، در این رابطه است که پراگماتیست ها نظراتی را می پذیرند که عملی باشد و به توان آن ها را در عمل تجربه نمود و اگر نتایج مفید و قانع کننده ای داشته باشد، انرا به اجرا در آورد.
مقایسه دموکراسی و اقتدارگرائی یک موضوع ارزشی نیست، بلکه به نتایج عملی این شیوه های حکومت مداری وابسته است.
رورتی می گوید که:
“این نتایج حاکی از آن است که در نظام های دموکراتیک رضایت مردم بیشتر است و میزان آسیب هایی که به مردم از ناحیه حکومت وارد می شود، کمتر از نظام های استبدادی است (اولویت دموکراسی بر فلسفه، ترجمه خشایار دیهیمی)”.
می توان بر اساس تجربیات تاکنونی نشان داد، که حتی امکان تامین همبستگی و عدالت در نظام های دموکراتیک نیز بیشتر از نظام های اقتدارگراست.
در مقایسه نظام های دموکراتیک و اقتدارگرا، دموکراسی تنها نظامی است که در آن امکان تجربه و آزمون وجود دارد و درنتیجه می تواند به نتایج سودمندتری برای زندگی بهتر انسان ها منجر شود.
موضوع اساسی دیگر در مقایسه دموکراسی با اقتدارگرائی، امکان تغییر قدرت سیاسی است، حتی اگر این قدرت در یک انتخابات آزاد کسب شده باشد. مثال مشخص در این مورد بهره گیری از نهادها و امکانات دموکراسی برای برکناری صدراعظم اتریش در سال ۲۰۲۱ بود ، با قاطعیت می توان گفت که این امکان در هیچ دولت اقتدارگرایی ممکن نخواهد بود.
پیروزی دموکراسی بر پوپولیست اقتدارگرا در اتریش در سال ۲۰۲۱
روز ۲ دسامبر سال ۲۰۲۱ روز پیروزی دموکراسی بر پوپولیست اقتدارگرا در اتریش بود. صدر اعظم برکنار شده، که اکنون ۳۵ سال دارد، در سن ۲۵ سالگی از جانب حزبش یعنی “حزب خلق” که یک حزب با رویگرد دموکرات مسیحی است، به عنوان مسئول انتگراسیون مهاجرین و پناهندگان در دولت اتریش انتخاب شد.
مدتی بعد، او وزیر خارجه اتریش شد، دراین مقام با تشکیل یک گروه جوان “نو محافظ کار” و با استفاده از ابزار تکنیک- پوپولیستی، ابتدا توانست با کودتایی خزنده در “حزب مردم اتریش” قدرت را به دست گیرد و در ادامه با استفاده از این ابزار به حکومت سوسیال دموکرات ها پایان دهد و نخست وزیر اتریش شود.
دراین مدت چهارسال، یکبار با ویدئو معروف حکومتش فرو پاشید و درچند هفته پیش به دلیل کلاه برداری در رابطه با “شخصیت سازی” از طریق دستکاری در نظرخواهی ها، فساد اداری، اهدای پست و مقام به دوستان و اطلاعات غلط در کمسیون بازررسی مجلس، مجبور به استعفا شد و چند هفته بعد نیز، از سیاست کناره گرفت.
او یک پوپولیست تمام عیار بود، چه در وزارت خارجه و چه در پست نخست وزیری، استفاده از اشکال و نرم های بازاریابی سیاسی برای او اهمیت مطلق داشت و همچنین به عنوان لیدر این گروه جوان، سه پلاتفرم در پیرامون این گروه پایه گذاری کرده بود، پلاتفرم اول، همه اعضای گروه: یکسان فکر کنند و یکسان عمل بکنند و پیغام های بیرونی شان باید یکسان باشد، موضوع پلاتفرم دوم، ارتباطات بیرون ازحزب بود و برای همین کار شبکه گسترده ای از کارشناسان مختلف در امرارتباطات ایجاد نمود. پلاتفرم سوم، مراقبت و نظارت بر فعالیت تمامی احزاب، حتی حزب خلق بود.
مهمترین ابزاراو استفاده از تکنیک- پوپولیستی در فضای سایبری با هدف خرابکاری، در میان رقبای سیاسی بود.
بدون وجود نهادها و امکانات دموکراتیک، برکناری این پوپولیست اقتدارگرا ممکن نبود، با قاطعیت می توان گفت آنچه در دموکراسی اتریش اتفاق افتاد، در هیچ رژیم اقتدارگرائی ممکن نبود.
اخبارروز
در این زمینه:
****************
مقالات دیگر از این نویسنده
- “دموکراسی تفاهمی”هابرماس و جریانات سیاسی دموکراسیخواه در دیاسپورا
- جریانات سیاسی: فاقد چشمانداز آیندهپژوهانه و غلبه نگاه نخبهمحور
- کدهای ژئوپلیتیکی ترامپ: ویرانگری، باجگیری و کاسبی
- پیامدهای دو فاز جنبش اعتراضی دی ماه ۱۴۰۴
- اعتراضات گسترده اقتصادی و قابلیت بسیج دموکراتیک جنبش زن، زندگی، آزادی
- جنبش زن، زندگی، آزادی و نظریه سیاسی
- شخص ولی فقیه، مسئول فروپاشی سیاسی در ایران است
- جنبش «زن، زندگی، آزادی» و دوره «خشکسالی گفتمانهای سیاسی»
- بیانیه جبهه اصلاحات، واکنش”هسته سخت قدرت”
- ضرورت گفتگو در رابطه با «روایت استراتژیک ملی» برای همه ایرانیان
- سه مقاله در باره بیانیه های مختلف سیاسی اخیر
- تصویر امروزین جمهوری خواهان برونمرز
- راهکارهای تامین هژمونی برای برکناری و حذف ولی فقیه
- انقلاب یا مذاکره برای برکناری و حذف ولی فقیه
- چالش های مهار دوجانبه ایران و آمریکا
- استراتژی لبه پرتگاه ولی فقیه و دشمنانش
- خرده گفتمان”اصول گرایی اصلاح طلبانه” ولی فقیه و رئیس جمهور پزشکیان
- تراژدی روحانی و کمدی پزشکیان با گفتمان اصلاح طلبی سیاست گریز- بوروکراتیک
- فراز و فرود جنبش زنان و سیاست جنسیت در ایران
- گذاربه دموکراسی، انقلاب قهر آمیز، براندازی با نیروی بیگانه، کدام سناریو؟
- اکولوژی، چهارمین رکن اندیشه سیاسی در جهان امروز
- “روایت استراتژیک ملی”، حلقه مفقود جمهوریخواهان ایران
- چرا گزینه های استراتژیک “منشور مهسا” راه به بیراهه است؟
- دیاسپورای ایرانی و «ناسیونالیسم از دور»
- بحران هژمونی و منشور مطالبات حداقلی تشکل های مستقل صنفی و مدنی ایران
- بیانیه میرحسین موسوی و امکان سناریوی تعییرات ساختاری تحمیلی
- جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و ضرورت حیاتی نهاد ائتلافی
- نسل جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و وضعیت نخبگان سیاسی غیرحاکم
- جنبش انقلابی «زن، زندگی،آزادی»؛ (سه مقاله)
- جنبش انقلابی و سیستم سرکوب ولی فقیه
- جنش اعتراضی سراسری در ایران، گفتگوی سازمان یافته و ائتلافات سیاسی
- امنیت انسانی در حکومت درمانده جمهوری اسلامی
- مدل سیاسی جمهوری خواهی و پراگماتیسم سیاسی
- دموکراسی و اقتدارگرائی در اندیشه پراگماتیستی
- “تحول مضاعف” راهبردی برای “زندگی خوب برای همه ” در ایران
- مدل های آزمایشی در شیلی و درس های آن
- اکولوژیست های ایرانی و “روزنامه دنیای اقتصاد”
- تراژدی تغییرات آب وهوایی، دولت ها و بازیگران بین المللی
- کابینه اصواگرای رئیسی: دولتی درمانده
- دموکراسی سازی آمریکا و شرکاء و معمای دموکراسی در افغانستان
- ولی فقیه در بن بست: مقاومت یا مذاکره
- آرایش سیاسی مطلوب اپوزیسیون: کنگره ملی
- انتخاب استراتژیک ولی فقیه با سمت گیری حکومت اسلامی
- خصوصی سازی کوپنی درجمهوری اسلامی
- تشکل زدائی از کارگران ایران، در جمهوری اسلامی
- ولی فقیه و میدان، شرکای راهبردی پوتین
- شیوه بسیج و مبارزه سیاسی در ایران: گذشته، حال، آینده
- پوپولیسم حکومتی در ایران و چهره پوپولیستی طیفی از اپوزیسون برونمرزی
- تغییرات اقلیمی، پایداری اکولوژیک والگوهای توسعه در ایران
- داغ بی آبی در ایران، نتیجه سوء مدیریت حاکمان
- اصلاح طلبان دوم خردادی: ترس از مرگ، راضی به خودکشی
- سیاست خارجی ” ایران برای اسلام” و کسب هژمون منطقه ای
- سیاست خارجی ورشکسته “نگاه به شرق”
- الگوی توسعه اجماع پکن و اجماع واشنگتن در ایران
- اپوزیسیون و ساخت قدرت در ایران
- حکومت یکدست و پایان چالش های آزادسازی سیاسی از بالا
- جهان پسا کرونا، آیا مدل جایگزینی هم وجود دارد؟- (۱-۳)
- مدیریت بین المللی بحران کرونا
- پارادایم کرونا و نابرابری اجتماعی در گلوبال شمال و جنوب
- تاب آوری جامعه ایران با حکمرانی ولی فقیه در شرایط بحران
- گذار به دموکراسی و برابری جنسیتی
- نتایج انتخابات مجلس و منازعه دو ائتلاف هژمونیک در ایران
- حکمرانی خوب
- اوضاع سیاسی ایران و خاور میانه و نظریه آشوب
- چپ و راست، لیبرال و محافظه کار: گذشته و آینده
- سرکوبگری ولی فقیه پیامد بحران های متراکم و مشروعیت زدایی کامل
- گفتگوی سازمان یافته و هدفمند برای تعریف پروژه مشترک
- صف بندی های نو در اپوزیسیون سکولار
- گذار به دموکراسی در ایران: از ایده تا عمل(بخش ۱-۵)
- پیرامون «شورای مدیریت دوران گذار»
- چشم انداز اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران
- پیرامون سناریوی فروپاشی جمهوری اسلامی
- حزب چپ ایران (فداییان خلق) تولدی دشوار و آینده ای مبهم
- دولت و توسعه
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش پنجم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش چهارم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش سوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش دوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش نخست
- انتخابات ۹۲ و پوپولیسم ایرانی
- بحران دموکراسی و برآمد رژیم های ” اقتدارگرای انتخاباتی”
- سازماندهی و ائتلاف: ضرورت مبرم جمهوری خواهان ایران
- سازمان یابی سیاسی در راه گذار به دموکراسی
- پیرامون گشایش فضای باز سیاسی و مسئله انتخابات
- نقدی بر چشم انداز استراتژیک” اتحاد برای دموکراسی در ایران”
- چپ: گذشته و آینده
- همایش پنجم و مشکلات اتحاد جمهوری خواهان ایران
- کارنامه اتحاد جمهوری خواهان
- اتحاد جمهوری خواهان ایران: تلاشی بی فرجام؟