کدهای ژئوپلیتیکی ترامپ: ویرانگری، باجگیری و کاسبی
مقدمه
کد ژئوپلیتیک به مجموعهای از پیشفرضهای سیاسی-جغرافیایی کشورها اطلاق میگردد که زیربنای سیاست خارجی کشورها را شکل داده و بهعنوان نقشه راه در تعیین نوع و چگونگی ارتباط کشورها با یکدیگر در راستای بهرهگیری و رسیدن به اهداف و منافع ملی مورد استفاده قرار میگیرد.
در شرایط کنونی در آمریکا، با توجه به نقش بیاهمیت کنگره، میتوان گفت که کدهای ژئوپلیتیکی در سیاست خارجی آمریکا تنها توسط ترامپ تعیین میشود.
کدهای ژئوپلیتیکی ترامپ
کدهای ژئوپلیتیکی ترامپ در سیاست خارجی سه ویژگی منحصر به فرد دارد:
کد اول: انحصار در تصمیمگیری
ترامپ بر این باور است که میتواند به تنهایی و بدون کمک دیگران مشکلات را حل کند. به بیان دیگر، خواهان انحصار در تصمیمگیری و کنار گذاشتن دیگران در فرایند حل بحران است.
در رابطه با مدیریت منازعه بین روسیه و اوکراین، ترامپ کشورهای اروپایی را کاملاً نادیده گرفت. او در آلاسکا به طور خصوصی و بدون مشورت با اروپاییها با پوتین دیدار کرد.
کد دوم: کسب بیشترین منافع مالی از طریق باجگیری
این باجگیری با فشار بر طرفهای دیگر حاصل میشود، بهعنوان مثال:
در نتیجه نقش ترامپ در مدیریت منازعه میان روندا و کنگو، شرکتهای آمریکایی موفق شدند امتیاز دسترسی به معادن کمیاب مورد نیاز برای صنایع الکترونیک پیشرفته، در شرق کنگو را بهدست آورند.
در مدیریت بحران هند و پاکستان، پس از امضای توافق، به شرکتهای آمریکایی اجازه داده شد ذخایر عظیم نفتی پاکستان را توسعه داده و استخراج کنند.
در جریان مدیریت بحران میان تایلند و کامبوج که در کشور مالزی و با میانجیگری این کشور توافق امضا شد، شرکتهای آمریکایی قراردادهای تجاری بزرگی با کشور نامبرده امضا نمودند.
با امضای توافقنامه صلح میان روسای دو کشور آذربایجان و ارمنستان، «دالان زنگزور» به «دالان ترامپ» تغییر نام یافت. ارمنستان نیز موافقت کرد این مسیر را برای مدت صد سال به آمریکا اجاره دهد و بدین وسیله این راه بر ایران، روسیه و چین بسته گشت، در این باره الهام علیاف میگوید: «ترامپ در کمتر از شش ماه معجزه آفرید».
در جریان حل منازعه روسیه و اوکراین، آمریکا موافقت اوکراین را برای واگذاری نیمی از سود حاصل از استخراج معادن مواد نادر در سراسر خاک اوکراین به شرکتهای آمریکایی گرفت.
۳- کد سوم: ویرانگری
در جنگ تجاوزکارانه اسرائیل و آمریکا علیه ایران که در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، با همه تناقضگوییهای ترامپ در رابطه با مذاکره، از همان ابتدا یک هدف ثابت دنبال میشد و آن هم ویران کردن ایران بود.
در رسانههای غربی چهره این جنگ به گونهای ارائه میشود که گویی عمدتاً تأسیسات نظامی را هدف قرار میدهند. واقعیت این است که از همان ابتدا با بمباران و موشکپراکنی بر فراز مناطق شهری پرجمعیت، مناطق مسکونی، واحدهای تجاری و بیمارستانها و مدارس نیز آسیب دیده یا ویران شدهاند.
مرگبارترین حمله در روز ۲۸ فوریه در شهر میناب در استان هرمزگان رخ داد. در این حمله موشکی، با ویران کردن مدرسه دخترانه، ۱۸۰ دانشآموز دختر جان خود را از دست دادند.
این جنگ در حالی آغاز شد که دستیابی به یک موفقیت دیپلماتیک تحت میانجیگری عمان نیز در دسترس بود. اما ترامپ و نتانیاهو، نابودی زیرساختها و انواع صنایع نظامی و غیرنظامی را از قبل برنامهریزی کرده بودند.
در هفته سوم این جنگ تجاوزکارانه، ترامپ و وزیر جنگ او، مانند یک «جنایتکار جنگی» میگویند: «حمله یا جنگ برای تفریح و لذت» است.
در این رابطه میتوان گفت که بمباران کارخانههای فولاد، داروسازی، زیرساختهای انرژی، اتوبان و پلهای در مسیر، به موضوع تفریح و لذت ترامپ و وزیر جنگ او تبدیل شدهاند.
در هفته پنجم جنگ، ترامپ در یک سخنرانی با صدای بلند گفت: «ایران را به عصر حجر برمیگردانم».
۴- کد چهارم: کاسبی از طریق بیثباتسازی بازار مالی
جنگها و بهخصوص جنگهای فرامنطقهای معمولاً با نوسانات شدید و افزایش عدم قطعیت همراه هستند، و نتیجه آن نیز بیثباتی در بازار مالی است. بهعنوان مثال، با شروع جنگ جهانی اول، بازار سهام سه درصد سقوط داشت. بورس نیویورک برای مدتی تعطیل شد، اما پس از بازگشایی، شاخص داو جونز (Dow Jones) در سال ۱۹۱۵ بیش از ۸۸٪ رشد کرد.
در جنگ جهانی دوم نیز پس از حمله ژاپن به پرل هاربر، بازار سهام آمریکا حدود سه درصد کاهش یافت و در کمتر از یک ماه نه تنها تمام ضرر را جبران کرد، بلکه سود هنگفتی نیز داشت.
در جنگ روسیه علیه اوکراین، شاخص S&P 500 در ابتدا بیش از ۷٪ سقوط کرد. ادامه جنگ و صعود قیمت نفت و گاز، این شاخص را به سرعت در سطحی بسیار بالاتر از قبل از آغاز جنگ برگرداند.
تأثیر جنگ بر بازار مالی از طریق: الف – نوسانات قیمت نفت و در مجموع انرژی، ب – افزایش نوسان در قیمت ارز و کالاها، ج – فرار سرمایه به سمت داراییها و ارزهای امن، د – اثر روانی بر رفتار معاملهگران و دادوستدکنندگان در بازارهای مالی.
ترامپ و اعضای خانوادهاش و گروههای مالی پیرامون او در نتیجه تصمیمات مهم ترامپ در پروسه جنگ دوازدهروزه و جنگ کنونی، صدها میلیون دلار کاسبی کردهاند.
اخبار روز
در این زمینه:
****************
مقالات دیگر از این نویسنده
- جریانات سیاسی: فاقد چشمانداز آیندهپژوهانه و غلبه نگاه نخبهمحور
- کدهای ژئوپلیتیکی ترامپ: ویرانگری، باجگیری و کاسبی
- پیامدهای دو فاز جنبش اعتراضی دی ماه ۱۴۰۴
- اعتراضات گسترده اقتصادی و قابلیت بسیج دموکراتیک جنبش زن، زندگی، آزادی
- جنبش زن، زندگی، آزادی و نظریه سیاسی
- شخص ولی فقیه، مسئول فروپاشی سیاسی در ایران است
- جنبش «زن، زندگی، آزادی» و دوره «خشکسالی گفتمانهای سیاسی»
- بیانیه جبهه اصلاحات، واکنش”هسته سخت قدرت”
- ضرورت گفتگو در رابطه با «روایت استراتژیک ملی» برای همه ایرانیان
- سه مقاله در باره بیانیه های مختلف سیاسی اخیر
- تصویر امروزین جمهوری خواهان برونمرز
- راهکارهای تامین هژمونی برای برکناری و حذف ولی فقیه
- انقلاب یا مذاکره برای برکناری و حذف ولی فقیه
- چالش های مهار دوجانبه ایران و آمریکا
- استراتژی لبه پرتگاه ولی فقیه و دشمنانش
- خرده گفتمان”اصول گرایی اصلاح طلبانه” ولی فقیه و رئیس جمهور پزشکیان
- تراژدی روحانی و کمدی پزشکیان با گفتمان اصلاح طلبی سیاست گریز- بوروکراتیک
- فراز و فرود جنبش زنان و سیاست جنسیت در ایران
- گذاربه دموکراسی، انقلاب قهر آمیز، براندازی با نیروی بیگانه، کدام سناریو؟
- اکولوژی، چهارمین رکن اندیشه سیاسی در جهان امروز
- “روایت استراتژیک ملی”، حلقه مفقود جمهوریخواهان ایران
- چرا گزینه های استراتژیک “منشور مهسا” راه به بیراهه است؟
- دیاسپورای ایرانی و «ناسیونالیسم از دور»
- بحران هژمونی و منشور مطالبات حداقلی تشکل های مستقل صنفی و مدنی ایران
- بیانیه میرحسین موسوی و امکان سناریوی تعییرات ساختاری تحمیلی
- جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و ضرورت حیاتی نهاد ائتلافی
- نسل جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و وضعیت نخبگان سیاسی غیرحاکم
- جنبش انقلابی «زن، زندگی،آزادی»؛ (سه مقاله)
- جنبش انقلابی و سیستم سرکوب ولی فقیه
- جنش اعتراضی سراسری در ایران، گفتگوی سازمان یافته و ائتلافات سیاسی
- امنیت انسانی در حکومت درمانده جمهوری اسلامی
- مدل سیاسی جمهوری خواهی و پراگماتیسم سیاسی
- دموکراسی و اقتدارگرائی در اندیشه پراگماتیستی
- “تحول مضاعف” راهبردی برای “زندگی خوب برای همه ” در ایران
- مدل های آزمایشی در شیلی و درس های آن
- اکولوژیست های ایرانی و “روزنامه دنیای اقتصاد”
- تراژدی تغییرات آب وهوایی، دولت ها و بازیگران بین المللی
- کابینه اصواگرای رئیسی: دولتی درمانده
- دموکراسی سازی آمریکا و شرکاء و معمای دموکراسی در افغانستان
- ولی فقیه در بن بست: مقاومت یا مذاکره
- آرایش سیاسی مطلوب اپوزیسیون: کنگره ملی
- انتخاب استراتژیک ولی فقیه با سمت گیری حکومت اسلامی
- خصوصی سازی کوپنی درجمهوری اسلامی
- تشکل زدائی از کارگران ایران، در جمهوری اسلامی
- ولی فقیه و میدان، شرکای راهبردی پوتین
- شیوه بسیج و مبارزه سیاسی در ایران: گذشته، حال، آینده
- پوپولیسم حکومتی در ایران و چهره پوپولیستی طیفی از اپوزیسون برونمرزی
- تغییرات اقلیمی، پایداری اکولوژیک والگوهای توسعه در ایران
- داغ بی آبی در ایران، نتیجه سوء مدیریت حاکمان
- اصلاح طلبان دوم خردادی: ترس از مرگ، راضی به خودکشی
- سیاست خارجی ” ایران برای اسلام” و کسب هژمون منطقه ای
- سیاست خارجی ورشکسته “نگاه به شرق”
- الگوی توسعه اجماع پکن و اجماع واشنگتن در ایران
- اپوزیسیون و ساخت قدرت در ایران
- حکومت یکدست و پایان چالش های آزادسازی سیاسی از بالا
- جهان پسا کرونا، آیا مدل جایگزینی هم وجود دارد؟- (۱-۳)
- مدیریت بین المللی بحران کرونا
- پارادایم کرونا و نابرابری اجتماعی در گلوبال شمال و جنوب
- تاب آوری جامعه ایران با حکمرانی ولی فقیه در شرایط بحران
- گذار به دموکراسی و برابری جنسیتی
- نتایج انتخابات مجلس و منازعه دو ائتلاف هژمونیک در ایران
- حکمرانی خوب
- اوضاع سیاسی ایران و خاور میانه و نظریه آشوب
- چپ و راست، لیبرال و محافظه کار: گذشته و آینده
- سرکوبگری ولی فقیه پیامد بحران های متراکم و مشروعیت زدایی کامل
- گفتگوی سازمان یافته و هدفمند برای تعریف پروژه مشترک
- صف بندی های نو در اپوزیسیون سکولار
- گذار به دموکراسی در ایران: از ایده تا عمل(بخش ۱-۵)
- پیرامون «شورای مدیریت دوران گذار»
- چشم انداز اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران
- پیرامون سناریوی فروپاشی جمهوری اسلامی
- حزب چپ ایران (فداییان خلق) تولدی دشوار و آینده ای مبهم
- دولت و توسعه
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش پنجم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش چهارم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش سوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش دوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش نخست
- انتخابات ۹۲ و پوپولیسم ایرانی
- بحران دموکراسی و برآمد رژیم های ” اقتدارگرای انتخاباتی”
- سازماندهی و ائتلاف: ضرورت مبرم جمهوری خواهان ایران
- سازمان یابی سیاسی در راه گذار به دموکراسی
- پیرامون گشایش فضای باز سیاسی و مسئله انتخابات
- نقدی بر چشم انداز استراتژیک” اتحاد برای دموکراسی در ایران”
- چپ: گذشته و آینده
- همایش پنجم و مشکلات اتحاد جمهوری خواهان ایران
- کارنامه اتحاد جمهوری خواهان
- اتحاد جمهوری خواهان ایران: تلاشی بی فرجام؟