مدیریت بین المللی بحران کرونا
مقدمه
با پاندمی کرونا رشد اقتصادی چین معکوس شد. بخش بزرگی از روند های خدمات و تولید در آلمان، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا و تمامی اروپا متوقف شد. بخشی از اقتصاد امریکا از کار افتاد و میلیون ها نفر بیکار شدند. در یک کلام دو رکن اساسی سیستم سرمایه داری یعنی اقتصاد جهانی و امنیت جهانی فرو ریخت. با وجود این، اما مقابله با این بحران بزرگ و بی سابقه تنها در سطح ملی جریان دارد و سئوال این است که چرا نظام بین المللی برای مدیریت حداقلی این بحران همه جانبه ناتوان است؟
نظام تک- چند قطبی
پاندمی کرونا در شرایطی اتفاق افتاد که نظام بین المللی، در آستانه قرن بیست و یکم در اثر پنچ دکرگونی بزرگ سیاسی در جهان، در بحران مدیریت قرار داشته است. زوال قدرت ایالات متحده و انتخاب ترامپ به عنوان رئیس حمهور آمریکا، بحران در اتحادیه اروپا، صعود چین به همراه کشورهای گروه بریکس، بحران لیبرال دمکراسی و برآمد اقتدارگرایی نوین در عرصه گلوبال، منبع مهمی برای ظهور بحران هایی در سطحی محلی، ملی و شبه منطقه ای بوده و هستند. در کنار بحران های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک، اجتماعی و اکولوژیکی در جهان، بحران هایی محلی، ملی و شبه منطقه ای به سرعت تبدیل به بحرانی بین المللی گشته اند. به عنوان مثال بحران سوریه یک نمونه آن است.
در دوران جنگ سرد یعنی در شرایط نظام دوقبطی، عمدتا آمریکا و شوروی، بحران های بین المللی را مدیریت می کردند.
فروپاشی شوروی تحولی اساسی در ساختار توزیع قدرت در نطام بین الملل را به وجود آورد. در سال های اولیه فروپاشی شوروی در رابطه با توازن قوا، جهان شاهد یک دوره انتقالی بود. در این دوره انتقالی، آمریکا تنها قدرت هژمونیک جهان شد. و هیچ رقیب دیگری را تاب نمی آورد.
دوره انتقالی “تک فطبی” طولانی نبود. جنگ های پرهزینه و بحران مالی، قدرت سیاسی- اقتصادی آمریکا را کاهش داد، ولو اینکه هنوز قدرت نظامی شماره یک جهان باقی ماند.
گسترش قدرت اقتصادی چین در کنار گروه بریکس از یکسو و بازسازی اتحادیه اروپا پس از فروپاشی شوروی، باعث گشت که چین و اتحادیه اروپا به بازیگران مهم درنظام بین المللی تبدیل گردند.
شکست پروژه لیبرال دموکراسی در روسیه و برآمد اقتار گرائی نوین، در کنار بحران لیبرال دموکراسی، باعث بازگشت روسیه به عنوان یک قدرت سیاسی – نظامی در نظام بین المللی شد.
بنابراین بعد از فروپاشی شوروی به مدت کوتاهی درعرصه سیاست بین المللی نظام تک قطبی حاکم بود، افزایش قدرت چین، اتحادیه اروپا و ژاپن و تثبیت جایگاه روسیه در معادلات جهانی و منطقه ای، شکل گیری توزیع جدید قدرت در قالب نظام تک- چند قطبی، در اوایل قرن بیست و یکم را فراهم نمود. بدین ترتیب ساختار نظام موجود بین المللی، ترکیبی از یک ابر قدرت و چهار قدرت بزرگ یعنی چین، اتحادیه اروپا، ژاپن و روسیه است.
آمریکا تنها کشوری است که هنوز در همه ابعاد نظامی، اقتصادی، تکنولوژیکی و فرهنگی قدرت برتر است و چهار عضو دیگر تنها ابعادی از قدرت را در اختیار دارند، این موضوع باعث می شود، که آمریکا برای حل و فصل و مدیریت بین المللی به نوعی ائتلاف با سایر قدرت های عمده نیاز دارد. توافق برجام نمونه گویایی از این ائتلاف در نظام تک – چند قطبی بود.
مدیریت بحران های بین المللی
در نظام تک قطبی- چند قبطی موجود، در ابعاد نظامی، اقتصادی و تکنولوژیک، توازن قدرت نامتقارن است و آن به این معنی است که قدرت آمریکا، در تمامی ابعاد نظامی، اقتصادی و تکنولوژیک در توازن قرار دارد، اما به عنوان مثال روسیه در بعد نظامی دارای قدرت جهانی است، قدرت اقتصادی و تکنولوژیک آن بسیار ناچیز است. از سوی دیگر ژاپن که در بعد اقتصادی و تکنولوژیکی غولی نیرومند است، در عرصه نظامی حرفی برای گفتن ندارد.
توازن قدرت نامتقارن در نظام تک قطبی- چند قبطی، مدیریت بحران های بین المللی را بسیار سخت و پیچیده کرده است.
موضوع مهم دیگر این است که مدیریت بحران های بین المللی تنها به ساختار و فرآیندهای آن وابسته نیست، بلکه الگوی رفتاری دولت ها نیز نقش مهمی را ایفا می کند. با الگوی رفتاری دولت اوباما امکان توافق بر سر برجام حاصل شد. با انتخاب ترامپ به عنوان رئیس جمهور آمریکا، این توافق یک جانبه توسط او باطل شد و سیاست تهاجمی تحریم برقرار گردید.
مثال برجام نشانگر این موضوع است که در شرایط وجود نظام تک قطبی- چند قبطی، سیاست یک جانبه نگری، سیاستی تهاجمی و خودمحور است و کمکی به حل بحران نمی کند، بلکه با سیاست ائتلاف محور و چند جانبه نگری می توان بحران های بین المللی را مدیریت نمود.
نقش خود محور و یک جانبه نگری ترامپ در آمریکا و گسترش اقتدارگرائی نوین زیر پرچم ناسیونالیسم وطنی، مانعی برای مدیریت حداقلی پاندمی کرونا تاکنون درجهان بوده است.
احمد هاشمی
ahmad.haschemi@gmx.at
در این زمینه:
****************
مقالات دیگر از این نویسنده
- “دموکراسی تفاهمی”هابرماس و جریانات سیاسی دموکراسیخواه در دیاسپورا
- جریانات سیاسی: فاقد چشمانداز آیندهپژوهانه و غلبه نگاه نخبهمحور
- کدهای ژئوپلیتیکی ترامپ: ویرانگری، باجگیری و کاسبی
- پیامدهای دو فاز جنبش اعتراضی دی ماه ۱۴۰۴
- اعتراضات گسترده اقتصادی و قابلیت بسیج دموکراتیک جنبش زن، زندگی، آزادی
- جنبش زن، زندگی، آزادی و نظریه سیاسی
- شخص ولی فقیه، مسئول فروپاشی سیاسی در ایران است
- جنبش «زن، زندگی، آزادی» و دوره «خشکسالی گفتمانهای سیاسی»
- بیانیه جبهه اصلاحات، واکنش”هسته سخت قدرت”
- ضرورت گفتگو در رابطه با «روایت استراتژیک ملی» برای همه ایرانیان
- سه مقاله در باره بیانیه های مختلف سیاسی اخیر
- تصویر امروزین جمهوری خواهان برونمرز
- راهکارهای تامین هژمونی برای برکناری و حذف ولی فقیه
- انقلاب یا مذاکره برای برکناری و حذف ولی فقیه
- چالش های مهار دوجانبه ایران و آمریکا
- استراتژی لبه پرتگاه ولی فقیه و دشمنانش
- خرده گفتمان”اصول گرایی اصلاح طلبانه” ولی فقیه و رئیس جمهور پزشکیان
- تراژدی روحانی و کمدی پزشکیان با گفتمان اصلاح طلبی سیاست گریز- بوروکراتیک
- فراز و فرود جنبش زنان و سیاست جنسیت در ایران
- گذاربه دموکراسی، انقلاب قهر آمیز، براندازی با نیروی بیگانه، کدام سناریو؟
- اکولوژی، چهارمین رکن اندیشه سیاسی در جهان امروز
- “روایت استراتژیک ملی”، حلقه مفقود جمهوریخواهان ایران
- چرا گزینه های استراتژیک “منشور مهسا” راه به بیراهه است؟
- دیاسپورای ایرانی و «ناسیونالیسم از دور»
- بحران هژمونی و منشور مطالبات حداقلی تشکل های مستقل صنفی و مدنی ایران
- بیانیه میرحسین موسوی و امکان سناریوی تعییرات ساختاری تحمیلی
- جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و ضرورت حیاتی نهاد ائتلافی
- نسل جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و وضعیت نخبگان سیاسی غیرحاکم
- جنبش انقلابی «زن، زندگی،آزادی»؛ (سه مقاله)
- جنبش انقلابی و سیستم سرکوب ولی فقیه
- جنش اعتراضی سراسری در ایران، گفتگوی سازمان یافته و ائتلافات سیاسی
- امنیت انسانی در حکومت درمانده جمهوری اسلامی
- مدل سیاسی جمهوری خواهی و پراگماتیسم سیاسی
- دموکراسی و اقتدارگرائی در اندیشه پراگماتیستی
- “تحول مضاعف” راهبردی برای “زندگی خوب برای همه ” در ایران
- مدل های آزمایشی در شیلی و درس های آن
- اکولوژیست های ایرانی و “روزنامه دنیای اقتصاد”
- تراژدی تغییرات آب وهوایی، دولت ها و بازیگران بین المللی
- کابینه اصواگرای رئیسی: دولتی درمانده
- دموکراسی سازی آمریکا و شرکاء و معمای دموکراسی در افغانستان
- ولی فقیه در بن بست: مقاومت یا مذاکره
- آرایش سیاسی مطلوب اپوزیسیون: کنگره ملی
- انتخاب استراتژیک ولی فقیه با سمت گیری حکومت اسلامی
- خصوصی سازی کوپنی درجمهوری اسلامی
- تشکل زدائی از کارگران ایران، در جمهوری اسلامی
- ولی فقیه و میدان، شرکای راهبردی پوتین
- شیوه بسیج و مبارزه سیاسی در ایران: گذشته، حال، آینده
- پوپولیسم حکومتی در ایران و چهره پوپولیستی طیفی از اپوزیسون برونمرزی
- تغییرات اقلیمی، پایداری اکولوژیک والگوهای توسعه در ایران
- داغ بی آبی در ایران، نتیجه سوء مدیریت حاکمان
- اصلاح طلبان دوم خردادی: ترس از مرگ، راضی به خودکشی
- سیاست خارجی ” ایران برای اسلام” و کسب هژمون منطقه ای
- سیاست خارجی ورشکسته “نگاه به شرق”
- الگوی توسعه اجماع پکن و اجماع واشنگتن در ایران
- اپوزیسیون و ساخت قدرت در ایران
- حکومت یکدست و پایان چالش های آزادسازی سیاسی از بالا
- جهان پسا کرونا، آیا مدل جایگزینی هم وجود دارد؟- (۱-۳)
- مدیریت بین المللی بحران کرونا
- پارادایم کرونا و نابرابری اجتماعی در گلوبال شمال و جنوب
- تاب آوری جامعه ایران با حکمرانی ولی فقیه در شرایط بحران
- گذار به دموکراسی و برابری جنسیتی
- نتایج انتخابات مجلس و منازعه دو ائتلاف هژمونیک در ایران
- حکمرانی خوب
- اوضاع سیاسی ایران و خاور میانه و نظریه آشوب
- چپ و راست، لیبرال و محافظه کار: گذشته و آینده
- سرکوبگری ولی فقیه پیامد بحران های متراکم و مشروعیت زدایی کامل
- گفتگوی سازمان یافته و هدفمند برای تعریف پروژه مشترک
- صف بندی های نو در اپوزیسیون سکولار
- گذار به دموکراسی در ایران: از ایده تا عمل(بخش ۱-۵)
- پیرامون «شورای مدیریت دوران گذار»
- چشم انداز اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران
- پیرامون سناریوی فروپاشی جمهوری اسلامی
- حزب چپ ایران (فداییان خلق) تولدی دشوار و آینده ای مبهم
- دولت و توسعه
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش پنجم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش چهارم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش سوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش دوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش نخست
- انتخابات ۹۲ و پوپولیسم ایرانی
- بحران دموکراسی و برآمد رژیم های ” اقتدارگرای انتخاباتی”
- سازماندهی و ائتلاف: ضرورت مبرم جمهوری خواهان ایران
- سازمان یابی سیاسی در راه گذار به دموکراسی
- پیرامون گشایش فضای باز سیاسی و مسئله انتخابات
- نقدی بر چشم انداز استراتژیک” اتحاد برای دموکراسی در ایران”
- چپ: گذشته و آینده
- همایش پنجم و مشکلات اتحاد جمهوری خواهان ایران
- کارنامه اتحاد جمهوری خواهان
- اتحاد جمهوری خواهان ایران: تلاشی بی فرجام؟