بازسازی تشکیلاتی جمهوریخواهان، بدون مشارکت سنجیده و مدیریت منازعات ممکن نیست
پیشگفتار
پروژه جمهوری‌خواهی به دلیل تناقضات متعدد، از جمله رهبری سنتی (میراثی) و رهبری دموکراتیک، سازمان اعضا و حضور سازمان‌های سنتی موازی، سازمان تبعیدی و فراملی و سازمان سنتی (میراثی)، ساختار میان احزاب سنتی و احزاب اینترنتی و ناتوانی در مدیریت منازعات و مشارکت‌گرایی سنجیده، به شکست منجر شد.
اکنون ما شاهد همکاری پنج بلوک جمهوری‌خواهی و اتخاذ تصمیم برای برگزاری کنفرانس یا کنگره در جهت بازسازی تشکیلاتی جمهوریخواهان هستیم.
در بستر آغاز این روند، بررسی مشکلات و تناقضات پروژه جمهوری‌خواهی در رابطه با مشارکت سیاسی و مدیریت منازعه، موضوع این نوشته است.
نتیجه‌گیری‌های تجربی در این مقاله، حاصل تجربیات شخصی فعالیت در حزب سبز و نهادهای مدنی اروپایی و همچنین نهادهای سیاسی و مدنی ایرانی است.
واقعیت این است که نتایج مقایسه راهکارهای عملی در دو عرصه مشارکت سیاسی و مدیریت منازعه در میان احزاب و سازمان‌های مدنی اروپایی و نهادهای سیاسی و مدنی ایرانی، این است که:
الف- در میان نهادهای سیاسی و مدنی ایرانی، استراتژی‌های منفی مشارکت سیاسی نقش برجسته‌ای ایفا می‌کنند.
ب- در مجموع، مدیریت منازعات در میان نهادهای سیاسی و مدنی ایرانی کارکردی ندارد.
مشارکت‌گرایی سنجیده
مشارکت‌گرایی به معنی باز بودن، ابراز وجود، آزادی و استقلال فکری است. مهم‌ترین مسئله مشارکت‌گرایی، درک این موضوع است که مشارکت یک وسیله است، نه هدف.
به عبارت دیگر، مشارکت فرایندی است که تخیل اعضا را آزاد می‌کند و به خلاقیت آن‌ها اختیار می‌دهد؛ بنابراین، شیوه اجرای سیاست را دگرگون می‌کند.
تأکید بر مشارکت، نشان‌دهنده تغییر مفهوم عضو در سازمان‌ها و احزاب مدرن به سمت حقوق، نظارت و کار داوطلبانه است.
موانع مشارکت سیاسی
موانع مشارکت سیاسی از دو منبع کلی سرچشمه می‌گیرند:
منبع اول: موضوعی است و ناشی از طبیعت نظام پیشادموکراسی، محیط پیرامون آن و فرهنگ حاکم بر نخبگان حاکم و غیرحاکم است.
منبع دوم: درونی است و از نگرش‌ها و ارزش‌های متفاوت، رفتار و عملکردها، شیوه‌ها و روش‌ها، ساختار سازمانی و تعارضات و تضادهای ناشی از آن‌ها در درون یک سازمان سرچشمه می‌گیرد.
پارامترهای مشارکت سیاسی
فعالیت جمعی مستلزم مشارکت است. مشارکت یعنی سهیم شدن در تصمیم‌ها، چه در سطح فردی و جمعی و به‌خصوص در سطح رهبری. مشارکت وسیله‌ای است که به کمک آن دموکراسی ساخته می‌شود و نیز معیاری است که بر اساس آن، درجه تکامل دموکراسی سنجیده می‌شود.
عوامل زیر نقش برجسته‌ای در مشارکت سیاسی دارند:
- اعتماد
- فرهنگ سیاسی ـ اجتماعی
- پذیرش قواعد بازی دموکراتیک
استراتژی‌های مشارکت سیاسی در نمودارهای زیر:
چرخه مشارکت سیاسی و مدیریت منازعات
در عملیاتی کردن هر پروژه سیاسی که گرایشات متفاوتی در آن حضور داشته باشند، تضادها و تعارضات امری بدیهی است. امکان موفقیت هر پروژه سیاسی به «مدیریت منازعه» بستگی دارد.
اجزای این چرخه عبارت‌اند از:
- شناخت منازعات، تضادها و تعارضات
- پاسخ‌گو بودن در زمان بروز اختلافات
- کوشش برای ایجاد پل‌های ارتباطی
- همزیستی با هم، کم‌هزینه‌تر از تخریب یکدیگر است.
- تلاش برای تأمین وفاق سیاسی
- جست‌وجو برای یافتن مشترکات حداقلی
- مصمم بودن برای تصمیم‌گیری
- در سیاست، عاشق هم نباید باشیم.
مدیریت منازعه با استراتژی «برد–برد»
۱. فرایند گذار از جامعه سنتی و غیردموکراتیک به جامعه مدرن و دموکراتیک، قاعده بازی را از برد–باخت به برد–برد در زندگی سیاسی تبدیل نموده است.
۲. در قاعده بازی سنتی، «سازش و جلب همکاری» جای خود را به «ستیز و منازعه» می‌دهد؛ لذا همیشه سوت پایان بازی، برد–باخت است.
۳. قاعده بازی سنتی کلاً رقابت و مشارکت را برنمی‌تابد و برعکس، بر تابعیت و فرمان‌برداری تأکید می‌کند. در این نگرش، دگراندیشان به‌عنوان دشمن تلقی می‌شوند. از این رو، سیاست به معنای «فن از میان به در کردن دشمنان و رقبا» تلقی می‌شود تا به‌عنوان هنر «جلب همکاری و سازش».
۴. دیالوگ‌ها در قاعده بازی سنتی، در سطح و در چارچوب احساسات باقی می‌مانند و کمتر عقلانی و موضوع‌محور هستند.
۵. برعکس، قاعده بازی در یک نهاد مدنی مدرن، بر اساس جلب همکاری، ائتلاف و دستیابی به اجماع کلی بر سر اهداف و وسایل تحقق آن است و کنشگران این نهادها تلاش می‌کنند «هنجارهای هدایتگر» را ایجاد کنند. نتیجه قاعده برد–باخت، بی‌عملی و بی‌حرکتی جامعه و عدم تغییر آن است و برعکس، با قاعده برد–برد، همبستگی ارگانیک بین اعضای جامعه شکل می‌گیرد و تغییر حاصل می‌شود.
نقش یادگیری اجتماعی در چرخه «مشارکت، مدیریت منازعه»
چگونه می‌توان نگرش‌ها را تغییر داد تا رفتار اشخاص به تعارض نینجامد یا در صورت تعارض، بتوان آن را مدیریت کرد؟
با «سنتز» یادگیری اجتماعی و «مشارکت سیاسی» می‌توان ظرفیت‌سازی سیاسی نمود.
یادگیری اجتماعی می‌تواند هم بر دانش و هم بر ارزش‌های فرد اثرگذار باشد و باعث تغییر رفتار شود. این تغییر رفتار می‌تواند موجب شود که برخوردهای اجتماعی او بدون ایجاد درگیری و تعارض باشد یا در صورت تعارض، قادر به مدیریت منازعه باشد.
منبع: سایت اخبارروز
در این زمینه:
****************
مقالات دیگر از این نویسنده
- بازسازی تشکیلاتی جمهوریخواهان، بدون مشارکت سنجیده و مدیریت منازعات ممکن نیست
- جنبش زن، زندگی، آزادی، انقلابی علیه یک قرن دولت پدرسالار، مرد سالار
- دو جنگ تجاوزکارانه و بازندگان و برندگان آن در ایران و جامعه سیاسی آن
- “دموکراسی تفاهمی”هابرماس و جریانات سیاسی دموکراسی‌خواه در دیاسپورا
- جریانات سیاسی: فاقد چشم‌انداز آینده‌پژوهانه و غلبه نگاه نخبه‌محور
- کدهای ژئوپلیتیکی ترامپ: ویران‌گری، باج‌گیری و کاسبی
- پیامدهای دو فاز جنبش اعتراضی دی ماه ۱۴۰۴
- اعتراضات گسترده اقتصادی و قابلیت بسیج دموکراتیک جنبش زن، زندگی، آزادی
- جنبش زن، زندگی، آزادی و نظریه سیاسی
- شخص ولی فقیه، مسئول فروپاشی سیاسی در ایران است
- جنبش «زن، زندگی، آزادی» و دوره «خشکسالی گفتمان‌های سیاسی»
- بیانیه جبهه اصلاحات، واکنش”هسته سخت قدرت”
- ضرورت گفتگو در رابطه با «روایت استراتژیک ملی» برای همه ایرانیان
- سه مقاله در باره بیانیه های مختلف سیاسی اخیر
- تصویر امروزین جمهوری خواهان برون‌مرز
- راهکارهای تامین هژمونی برای برکناری و حذف ولی فقیه
- انقلاب یا مذاکره برای برکناری و حذف ولی فقیه
- چالش های مهار دوجانبه ایران و آمریکا
- استراتژی لبه پرتگاه ولی فقیه و دشمنانش
- خرده گفتمان”اصول گرایی اصلاح طلبانه” ولی فقیه و رئیس جمهور پزشکیان
- تراژدی روحانی و کمدی پزشکیان با گفتمان اصلاح طلبی سیاست گریز- بوروکراتیک
- فراز و فرود جنبش زنان و سیاست جنسیت در ایران
- گذاربه دموکراسی، انقلاب قهر آمیز، براندازی با نیروی بیگانه، کدام سناریو؟
- اکولوژی، چهارمین رکن اندیشه سیاسی در جهان امروز
- “روایت استراتژیک ملی”، حلقه مفقود جمهوریخواهان ایران
- چرا گزینه های استراتژیک “منشور مهسا” راه به بیراهه است؟
- دیاسپورای ایرانی و «ناسیونالیسم از دور»
- بحران هژمونی و منشور مطالبات حداقلی تشکل های مستقل صنفی و مدنی ایران
- بیانیه میرحسین موسوی و امکان سناریوی تعییرات ساختاری تحمیلی
- جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و ضرورت حیاتی نهاد ائتلافی
- نسل جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی و وضعیت نخبگان سیاسی غیرحاکم
- جنبش انقلابی «زن، زندگی،آزادی»؛ (سه مقاله)
- جنبش انقلابی و سیستم سرکوب ولی فقیه
- جنش اعتراضی سراسری در ایران، گفتگوی سازمان یافته و ائتلافات سیاسی
- امنیت انسانی در حکومت درمانده جمهوری اسلامی
- مدل سیاسی جمهوری خواهی و پراگماتیسم سیاسی
- دموکراسی و اقتدارگرائی در اندیشه پراگماتیستی
- “تحول مضاعف” راهبردی برای “زندگی خوب برای همه ” در ایران
- مدل های آزمایشی در شیلی و درس های آن
- اکولوژیست های ایرانی و “روزنامه دنیای اقتصاد”
- تراژدی تغییرات آب وهوایی، دولت ها و بازیگران بین المللی
- کابینه اصواگرای رئیسی: دولتی درمانده
- دموکراسی سازی آمریکا و شرکاء و معمای دموکراسی در افغانستان
- ولی فقیه در بن بست: مقاومت یا مذاکره
- آرایش سیاسی مطلوب اپوزیسیون: کنگره ملی
- انتخاب استراتژیک ولی فقیه با سمت گیری حکومت اسلامی
- خصوصی سازی کوپنی درجمهوری اسلامی
- تشکل زدائی از کارگران ایران، در جمهوری اسلامی
- ولی فقیه و میدان، شرکای راهبردی پوتین
- شیوه بسیج و مبارزه سیاسی در ایران: گذشته، حال، آینده
- پوپولیسم حکومتی در ایران و چهره پوپولیستی طیفی از اپوزیسون برونمرزی
- تغییرات اقلیمی، پایداری اکولوژیک والگوهای توسعه در ایران
- داغ بی آبی در ایران، نتیجه سوء مدیریت حاکمان
- اصلاح طلبان دوم خردادی: ترس از مرگ، راضی به خودکشی
- سیاست خارجی ” ایران برای اسلام” و کسب هژمون منطقه ای
- سیاست خارجی ورشکسته “نگاه به شرق”
- الگوی توسعه اجماع پکن و اجماع واشنگتن در ایران
- اپوزیسیون و ساخت قدرت در ایران
- حکومت یکدست و پایان چالش های آزادسازی سیاسی از بالا
- جهان پسا کرونا، آیا مدل جایگزینی هم وجود دارد؟- (۱-۳)
- مدیریت بین المللی بحران کرونا
- پارادایم کرونا و نابرابری اجتماعی در گلوبال شمال و جنوب
- تاب آوری جامعه ایران با حکمرانی ولی فقیه در شرایط بحران
- گذار به دموکراسی و برابری جنسیتی
- نتایج انتخابات مجلس و منازعه دو ائتلاف هژمونیک در ایران
- حکمرانی خوب
- اوضاع سیاسی ایران و خاور میانه و نظریه آشوب
- چپ و راست، لیبرال و محافظه کار: گذشته و آینده
- سرکوبگری ولی فقیه پیامد بحران های متراکم و مشروعیت زدایی کامل
- گفتگوی سازمان یافته و هدفمند برای تعریف پروژه مشترک
- صف بندی های نو در اپوزیسیون سکولار
- گذار به دموکراسی در ایران: از ایده تا عمل(بخش ۱-۵)
- پیرامون «شورای مدیریت دوران گذار»
- چشم انداز اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران
- پیرامون سناریوی فروپاشی جمهوری اسلامی
- حزب چپ ایران (فداییان خلق) تولدی دشوار و آینده ای مبهم
- دولت و توسعه
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش پنجم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش چهارم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش سوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش دوم
- چشم انداز استراتژیک اصلاحات و گذار دموکراتیک در ایران – بخش نخست
- انتخابات ۹۲ و پوپولیسم ایرانی
- بحران دموکراسی و برآمد رژیم های ” اقتدارگرای انتخاباتی”
- سازماندهی و ائتلاف: ضرورت مبرم جمهوری خواهان ایران
- سازمان یابی سیاسی در راه گذار به دموکراسی
- پیرامون گشایش فضای باز سیاسی و مسئله انتخابات
- نقدی بر چشم انداز استراتژیک” اتحاد برای دموکراسی در ایران”
- چپ: گذشته و آینده
- همایش پنجم و مشکلات اتحاد جمهوری خواهان ایران
- کارنامه اتحاد جمهوری خواهان
- اتحاد جمهوری خواهان ایران: تلاشی بی فرجام؟